Vụ heo bệnh ở Công ty Đồ hộp Hạ Long: Bịt ngay lỗ hổng hậu kiểm

* Đại biểu HUỲNH THỊ PHÚC (Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM khóa XV):

Cần sửa Luật An toàn thực phẩm

Đại biểu HUỲNH THỊ PHÚC (Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM khóa XV)

Vụ việc Công ty CP Đồ hộp Hạ Long sử dụng thịt heo dương tính với vi rút dịch tả heo châu Phi để chế biến sản phẩm và đưa ra thị trường một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động về công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.

Đây không phải là câu chuyện cá biệt, mà phản ánh những lỗ hổng đáng lo ngại trong quản lý nhà nước, trong thực thi pháp luật và cả trong đạo đức kinh doanh.

Những vụ việc vi phạm bị phát hiện thời gian qua cho thấy có những khoảng trống về thể chế, về quy định và cả về cơ chế giám sát. Sau khoảng 15 năm thực hiện Luật an toàn thực phẩm, khung pháp lý hiện hành đã xuất hiện nhiều bất cập, chưa theo kịp thực tiễn.

Nếu không kịp thời điều chỉnh, những lỗ hổng này sẽ tiếp tục bị lợi dụng, gây nguy cơ trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Do đó, việc sửa đổi Luật an toàn thực phẩm là yêu cầu cấp thiết nhằm khắc phục những tồn tại kéo dài thời gian qua.

Trong khi chờ luật mới được thông qua, các bộ ngành liên quan phải khẩn trương rà soát lại hệ thống văn bản dưới luật, xây dựng các quy chuẩn và tiêu chuẩn mới theo hướng chặt chẽ hơn.

Các quy định cần buộc tổ chức, cá nhân tham gia chuỗi sản xuất - kinh doanh thực phẩm phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, từ khâu đầu vào đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng, không để "đứt gãy" ở bất kỳ công đoạn nào.

Theo đó, công tác quản lý quy trình sản xuất trong doanh nghiệp phải được thực hiện chặt chẽ, xuyên suốt từ khâu nhập nguyên liệu, sản xuất đến thành phẩm.

Đặc biệt cần có những biện pháp xử lý vi phạm phù hợp để tăng tính răn đe. Theo đó, với các hành vi cố ý vi phạm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng và cộng đồng xã hội, cần nghiên cứu xu hướng luật hóa hình sự để xử lý tương xứng.

Tính mạng, sức khỏe của người dân không thể đánh đổi bằng lợi nhuận của một số cá nhân hay doanh nghiệp.

Yêu cầu siết an toàn thực phẩm dịp Tết, công khai vi phạm

Ngày 12-1, Thứ trưởng Bộ NN&MT Trần Thanh Nam đã ký công văn yêu cầu các đơn vị thuộc bộ tăng cường công tác kiểm tra bảo đảm an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý trong dịp Tết để xử lý kịp thời và công khai những hành vi vi phạm về điều kiện an toàn thực phẩm.

Tăng cường tuyên truyền các quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn thực phẩm và vận động, hướng dẫn các cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm trong phòng ngừa ô nhiễm thực phẩm và các bệnh lây truyền qua thực phẩm.

Song song với đó, cần vận động người tiêu dùng lựa chọn và sử dụng thực phẩm bảo đảm an toàn, nói không với thực phẩm giả, kém chất lượng.

Sở NN&MT các tỉnh thành cũng được yêu cầu triển khai công tác bảo đảm an toàn thực phẩm dịp Tết theo kế hoạch và kịp thời công khai các trường hợp vi phạm quy định an toàn thực phẩm.

Khâu hậu kiểm phải bảo vệ được người tiêu dùng

Theo các chuyên gia, cần tăng cường giám sát chéo, minh bạch hóa kết quả kiểm tra và mở rộng vai trò giám sát của xã hội, báo chí và người tiêu dùng.

Đặc biệt phải siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm thực phẩm được lưu thông trên thị trường, kết hợp tăng cường cả "tiền kiểm" và "hậu kiểm" đối với sản phẩm nguy cơ cao, sản phẩm tiêu thụ nhiều trên thị trường.

Tránh tạo thành các "vùng an toàn" cho những doanh nghiệp tưởng chừng đầy đủ, an toàn nhưng thực chất lại không phải. Kèm theo đó là chế tài phải đủ mạnh để chi phí pháp lý của hành vi vi phạm vượt xa lợi ích kinh tế thu được.

"Chỉ khi không còn "vùng an toàn" cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý, hậu kiểm mới thực sự bảo vệ người tiêu dùng", một chuyên gia nói.