TP.HCM quá tải vì phải xử lý hàng ngàn hồ sơ cấp giấy chứng nhận xuất xứ từ tỉnh khác

Doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ khó khăn trong cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa - Ảnh: SỸ LINH

Thông tin với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu - cho hay trước tình hình khó khăn của doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong việc làm thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), Bộ Công Thương đã tổ chức cuộc họp tháo gỡ khó khăn. 

Địa phương quá tải vì nhận hồ sơ từ tỉnh khác

Theo báo cáo, từ ngày 1-7-2025 đến 1-8-2026, khoảng 80% hồ sơ C/O thương nhân đề nghị cấp vẫn được thực hiện tại các cơ quan cấp thuộc Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, khoảng 20% được thực hiện tại 34 cơ quan, tổ chức cấp ở địa phương.

Tuy nhiên theo Thông tư số 26 về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, việc cấp C/O chuyển về cho địa phương. Vì vậy trong nửa đầu tháng 8, tỉ lệ hồ sơ cấp tại địa phương tăng khoảng 2 lần so với 7 tháng đầu năm. Khối lượng hồ sơ tăng nhanh, đặt áp lực không nhỏ lên các cơ quan cấp C/O tại địa phương. 

Đơn cử tại TP.HCM đã tiếp nhận 9.056 hồ sơ, trong đó doanh nghiệp từ các tỉnh, thành phố khác chiếm gần 50% số hồ sơ. Ông Lê Văn Danh, Phó giám đốc Sở Công Thương, cho hay để xử lý các hồ sơ, bước đầu cán bộ cấp C/O tại TP.HCM phải làm ngoài giờ, cả thứ Bảy và Chủ nhật để xử lý lượng hồ sơ này.

Một vấn đề khác được TP.HCM nêu khi thực hiện hồ sơ giấy, doanh nghiệp phải làm đồng thời hồ sơ điện tử.

Theo quy định, doanh nghiệp phải liên hệ Sở Công Thương để nhận các biểu mẫu giấy, sau đó mới khai và thực hiện cấp cũng như tiến hành khai trên hồ sơ điện tử. Việc này làm phát sinh thêm thời gian. Do đó Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM kiến nghị tiến tới điện tử hóa toàn bộ quy trình để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Tại Hà Nội, ông Nguyễn Thế Hiệp, Phó giám đốc Sở Công Thương, cho biết số lượng hồ sơ cũng tăng nhanh từ sau ngày 1-8. Trong 2.576 hồ sơ tiếp nhận có tới 43% thuộc các địa phương ngoài Hà Nội, chủ yếu là C/O mẫu B và mẫu E. Sở dự kiến khối lượng có thể tăng lên 1.500 hồ sơ/ngày và đang đề xuất bổ sung nhân sự để không phát sinh hồ sơ tồn đọng.

Ngoài vấn đề về số lượng, quá trình phân cấp còn phát sinh những vấn đề liên quan đến hệ thống điện tử, hồ sơ thương nhân, chuyên môn nghiệp vụ và cách thức xử lý giữa các cơ quan cấp C/O.

Cần đơn giản thủ tục cho doanh nghiệp uy tín

Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, cho rằng khi chuyển việc phân quyền về cấp C/O cho các địa phương, các cán bộ C/O phải làm quen lại từ đầu và doanh nghiệp cũng phải khai hồ sơ lại từ đầu, dẫn đến khó khăn và chậm trễ trong cấp C/O.

Do đó bà Xuân cho rằng để đảm bảo thông suốt cấp C/O, cần tăng cường trao đổi, tập huấn để các đơn vị tiếp cận hồ sơ một cách chính thống, thống nhất cách xử lý hồ sơ pháp lý. Ví dụ, đối với doanh nghiệp da giày có hồ sơ xuất khẩu tốt hơn 10 năm thì cần có phân luồng, không thể đòi hỏi doanh nghiệp bắt đầu hồ sơ lại từ đầu như doanh nghiệp mới xuất khẩu.

Đồng thời cho phép chuyển tiếp, tự động kế thừa hồ sơ thương nhân đã đăng ký trên hệ thống sang Sở Công Thương địa phương, tránh doanh nghiệp phải đăng ký lại. Trong giai đoạn chuyển đổi, cần tiếp nhận, phê duyệt hồ sơ song song hoặc áp dụng cơ chế hồ sơ thương nhân tạm thời để doanh nghiệp vẫn có thể nộp hồ sơ đề nghị cấp C/O trong khi hồ sơ thương nhân đang được thẩm định.