Fed tăng lãi suất lần đầu tiên sau 3 năm, chuyện gì tiếp theo?

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) cùng Chủ tịch Fed Kevin Warsh tiến vào phòng phía đông của Nhà Trắng tại Washington D.C trong lễ tuyên thệ nhậm chức của ông Warsh ngày 22-5-2026 - Ảnh: AFP

Ngày 16-9, Cục Dự trữ liên bang (Fed), tức ngân hàng trung ương Mỹ, tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023, bất chấp yêu cầu hạ lãi suất từ Tổng thống Donald Trump. Ông chủ Nhà Trắng đã phản ứng giận dữ.

Vì sao Fed làm trái ý ông Trump?

Fed buộc phải tăng lãi suất lúc này vì như Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhấn mạnh, lạm phát tại Mỹ đã "quá cao" trong thời gian "quá dài". Do đó, Fed cần phải hành động quyết liệt để kiềm chế lạm phát.

Ủy ban Thị trường mở liên bang (FOMC) của Fed đã nhất trí tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm, lên mức 3,75 - 4%.

"Sự thật rõ ràng là lạm phát đang quá cao và đã ở mức đó trong thời gian quá dài" - ông Warsh giải thích tại họp báo. Chủ tịch Fed khẳng định tăng lãi suất là một quyết định "nghiêm túc" và cần thiết.

Quyết định của Fed trên thực tế là sự thừa nhận rằng chính quyền ông Trump đến nay vẫn chưa thể kiểm soát lạm phát.

Theo Hãng tin AFP, các hộ gia đình và doanh nghiệp Mỹ đã chịu tác động đáng kể sau nhiều năm lạm phát cao hơn mục tiêu của Fed. 

Giá cả tiếp tục tăng mạnh sau chiến dịch quân sự của ông Trump tại Iran, các chính sách thuế quan của ông chủ Nhà Trắng và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Bà Diane Swonk, chuyên gia kinh tế tại Công ty KPMG, cho rằng lạm phát "đã buộc Fed phải hành động".

"Áp lực giá vẫn quá cao và dai dẳng, khiến các nhà hoạch định chính sách không thể làm ngơ. Trong khi đó, nền kinh tế và thị trường lao động vẫn đủ vững để chịu được chính sách thắt chặt hơn" - bà giải thích.

Người tiêu dùng Mỹ đối mặt với tình trạng giá cả ngày càng tăng. Báo USA Today dẫn số liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) cho biết tại các cây xăng ở Mỹ, giá xăng trung bình vào ngày 16-9-2026 là 4,36 USD/gallon (1,15 USD/lít), tăng so với mức 4,22 USD/gallon một tuần trước đó vào ngày 9-9-2026 và mức 3,16 USD/gallon vào ngày 16-9-2025.

Khách hàng xem thịt đóng gói tại một siêu thị ở Houston, bang Texas, Mỹ ngày 2-9-2026 - Ảnh: AFP

Có thể tiếp tục tăng lãi suất

Hiện nay Fed có nhiệm vụ kép là thúc đẩy việc làm tối đa, đồng thời đưa lạm phát về mức mục tiêu dài hạn 2%.

Fed chủ yếu đạt được các mục tiêu này bằng cách điều chỉnh lãi suất chủ chốt của Mỹ. Lãi suất thấp thường thúc đẩy hoạt động kinh tế nhưng cũng làm gia tăng lạm phát, trong khi tăng lãi suất sẽ làm hạ nhiệt cả hoạt động kinh tế lẫn giá cả.

Đợt tăng lãi suất ngày 16-9 có thể kéo theo hàng loạt tác động về kinh tế và chính trị. Đợt tăng này sẽ ảnh hưởng đến bất kỳ người tiêu dùng Mỹ nào đang phải trả lãi cho khoản nợ thẻ tín dụng. 

Động thái này cũng khiến chi phí vay tiền để mua nhà, ô tô và các mặt hàng có giá trị lớn khác trở nên đắt đỏ hơn.

Khi Fed tăng chi phí vay, nhu cầu đối với hàng hóa cũng giảm xuống, qua đó có thể tác động đến các doanh nghiệp Mỹ và nền kinh tế.

Đợt tăng lãi suất ngày 16-9 có thể chưa phải lần cuối. Theo Bản tóm tắt dự báo kinh tế (SEP) của Fed, ít nhất 12 trong số 18 nhà hoạch định chính sách tham gia vào dự báo cho rằng cần thêm một đợt tăng lãi suất nữa trước cuối năm nay. Bốn nhà hoạch định chính sách cho rằng cần thêm hai đợt tăng lãi suất.

Fed đã giữ nguyên lãi suất kể từ tháng 1 năm nay, chọn cách chờ đợi để đánh giá tác động của cú sốc giá năng lượng do xung đột Mỹ - Iran gây ra, đồng thời chờ tác động của thuế quan lên giá cả.

Tuy nhiên, kể từ tháng 7, ngày càng nhiều quan chức Fed cho rằng có thể cần tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát.

Hôm 11-9, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 được công bố ở mức 3,4%, không đổi so với tháng trước đó nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu dài hạn 2% của Fed.

Trong SEP, Fed nâng dự báo chỉ số giá Chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát ưa thích của họ - lên 3,7% vào cuối năm, tăng 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước.

Fed cũng nâng dự báo tăng trưởng GDP cuối năm lên 2,3%, tăng 0,1 điểm phần trăm.

Ông Warsh nhắc lại ông tin vào "khả năng chống chịu" của nền kinh tế Mỹ. Ông Warsh cho rằng nền kinh tế Mỹ đủ sức chống chịu trước các điều kiện tài chính thắt chặt hơn.