Học sinh tìm hiểu thông tin thi tuyển vào lớp 10 năm 2026 - Ảnh tư liệu
Những người đề nghị bỏ thi đưa ra một thực trạng rất đáng suy ngẫm: nhiều học sinh học hành căng thẳng, phải luyện thi cả thứ Bảy, Chủ nhật để tranh suất vào lớp 10 công lập ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM...
Nếu chỉ xét trên những con số sẽ thấy đường vào lớp 10 công lập ở các TP đông dân nhập cư thật khó khăn và nhọc nhằn (như Hà Nội chỉ nhận khoảng 55%, TP.HCM nhận khoảng 78% học sinh hoàn thành chương trình THCS vào lớp 10 công lập trong năm học 2026-2027).
Thế nhưng hằng năm cả Hà Nội và TP.HCM vẫn có khá nhiều trường THPT công lập tuyển không đủ chỉ tiêu. Vì sao như vậy?
Vì THPT không đơn thuần là bậc học cao nhất của giáo dục phổ thông mà còn là giai đoạn định hướng nghề nghiệp quan trọng.
Ở giai đoạn này, học sinh cần được lựa chọn môi trường phù hợp với năng lực, sở thích và mục tiêu phát triển của mình, thay vì bị giới hạn bởi yếu tố phân tuyến như khi vào lớp 1.
Bên cạnh đó, ở tuổi 15, các em đã có khả năng tự chủ trong việc đi lại, có thể sử dụng phương tiện công cộng hoặc phương tiện cá nhân để đến trường, không còn phụ thuộc quá nhiều vào phụ huynh như hồi nhỏ.
Thế nên nhiều em đã đậu công lập nhưng không nộp hồ sơ nhập học. Các em chọn học ở trường tư thục, trường nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên… Như ở TP.HCM năm nay có hơn 17.000/169.079 học sinh lớp 9 chủ động không đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập.
Từ đó mới thấy nếu các địa phương có đủ trường lớp để nhận 100% học sinh vào học lớp 10 công lập thì cũng chưa chắc đã thỏa mãn nhu cầu của người dân.
Nhiều người nghĩ đơn giản rằng: nếu Nhà nước có đủ trường lớp thì sẽ bỏ được kỳ thi lớp 10. Trên thực tế, đây chỉ là điều kiện cần chứ chưa đủ.
Bỏ thi lớp 10 thì chỉ có thể tuyển sinh theo hai cách: xét tuyển học bạ hoặc phân tuyến theo địa giới hành chính. Việc phân tuyến chắc chắn không khả thi vì những lý do đã nói ở trên. Thế thì chỉ còn cách xét tuyển bằng học bạ.
Nhưng phương án học bạ đã và đang bộc lộ nhiều bất cập khi công tác kiểm tra, đánh giá học sinh của các trường THCS vẫn còn những khoảng cách nhất định.
Và rất có thể, một thực trạng đáng lo khác sẽ xảy ra: phụ huynh lo chạy điểm cho con, lo lấy lòng thầy cô để được chấm điểm nương tay, để con mình có học bạ đẹp.
Thế nên bài toán tuyển sinh lớp 10 không nằm ở chỗ bỏ hay giữ kỳ thi. Cái chính là công tác hướng nghiệp cần được thực hiện bài bản, khoa học ngay từ lớp 6.
Để các em học sinh hiểu rằng: trường THPT công lập không phải là con đường học tập duy nhất. Để đến lớp 9 học sinh chọn lựa được cho mình một hướng đi đúng đắn nhất, phù hợp nhất với bản thân.
Khi áp lực "đổ" vào trường công lập giảm đi, các địa phương hoàn toàn có thể kết hợp cả thi và xét tuyển vào lớp 10.
Trong đó những thí sinh có mong muốn vào học trường THPT chuyên hoặc trường THPT nổi tiếng thì bắt buộc phải thi. Những trường còn lại thực hiện phương pháp xét tuyển cho nhẹ nhàng.
