Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, phát biểu tại phiên toàn thể khai mạc Tech4Life 2026 - Ảnh: TRƯƠNG LINH
Đây cũng là thông điệp được cộng đồng chuyên gia nhấn mạnh tại phiên toàn thể khai mạc Tech4Life 2026 với chủ đề "Trí tuệ nhân tạo & DeepTech: Động lực bứt phá tăng trưởng 2 con số cho các ngành kinh tế trọng điểm TP.HCM".
Triển lãm và Hội nghị Tech4life 2026 do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) và Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM phối hợp tổ chức.
Lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên đã "hết thời"?
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Hữu Yên, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết nghịch lý lớn nhất của các giải pháp công nghệ hiện nay không phải là thiếu kỹ sư hay sáng kiến, mà là công nghệ chưa đi được đến thị trường.
Việt Nam có đội ngũ kỹ sư AI, doanh nghiệp làm chủ công nghệ lõi, thậm chí đã tự thiết kế, chế tạo những thiết bị UAV phức tạp. Tuy nhiên, khoảng cách từ "một chuyến bay UAV thử nghiệm thành công" hay "một thuật toán đoạt giải" đến "một hợp đồng thương mại" vẫn còn khá xa.
"Công nghệ chưa biến thành năng lực sản xuất thực tế vì doanh nghiệp IT không hiểu sâu "nỗi đau" của ngành ứng dụng, cơ quan quản lý lúng túng vì thiếu hành lang pháp lý cho cái mới, đặc biệt là việc cấp phép không phận cho UAV, còn các tổ chức tài chính thì không dám cấp vốn vì chưa có bằng chứng hoàn trả đáng tin cậy", ông Yên chỉ rõ.
Đặt vấn đề này trong bối cảnh TP.HCM, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cho rằng mô hình tăng trưởng dựa vào thâm dụng lao động, gia công giá rẻ và khai thác tài nguyên đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử và chạm tới ngưỡng giới hạn.
Không gian TP.HCM mới không nằm ở việc mở rộng diện tích đất đai, mà nằm ở không gian số, không gian dữ liệu, năng lực tính toán và đặc biệt là không gian bầu trời.
"Thành phố xác định rõ: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, mà hạt nhân là Trí tuệ nhân tạo (AI) và Công nghệ lõi (DeepTech), chính là động lực sống còn để tái cấu trúc 4 trụ cột kinh tế chiến lược: một Trung tâm Tài chính quốc tế mới, một hệ sinh thái logistics thông minh, sản xuất công nghệ cao, và kinh tế tầm thấp (Low-altitude Economy)", ông Yên nhấn mạnh.
Nhiều công nghệ ứng dụng AI & công nghệ lõi được giới thiệu tại triển lãm Tech4life 2026 - Ảnh: TRƯƠNG LINH
TP.HCM sẵn sàng nguồn lực để giải phóng tiềm năng công nghệ
Trên nền tảng đó, tại hội nghị, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM trực tiếp đặt hàng với cộng đồng công nghệ.
Trong đó, doanh nghiệp DeepTech, AI và UAV cần đưa công nghệ vào các bài toán thực tế tại cảng, nhà máy, ngân hàng và không gian đô thị, chứng minh hiệu quả bằng chi phí, thời gian, doanh thu, thị trường và khả năng tối ưu chi phí vận hành.
Các tập đoàn, doanh nghiệp lớn phải trở thành đầu ra đầu tiên, mở dữ liệu và không gian vận hành để doanh nghiệp công nghệ thử nghiệm.
TP.HCM cũng kêu gọi các tổ chức tài chính cùng xây dựng các khung đánh giá mới, nơi "bằng chứng vận hành số" (số liệu từ AI, IoT, UAV) có thể trở thành điểm tựa tin cậy để xem xét cấp vốn cho doanh nghiệp, song song với các tài sản bảo đảm truyền thống.
Ứng dụng về tri thức văn hóa Việt Nam ứng dụng AI thu hút nhiều khách tham quan trải nghiệm - Ảnh: TRƯƠNG LINH
Ông Nguyễn Đình Thắng, Thành viên Hội đồng sáng lập VINASA, nhấn mạnh TP.HCM có đủ điều kiện để trở thành một "Living Lab" (phòng thí nghiệm sống) để các công nghệ giải những bài toán thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở thử nghiệm.
"Với quy mô kinh tế lớn, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, cộng đồng doanh nghiệp mạnh và đặc biệt là những bài toán đủ lớn, đây là sân khấu để công nghê được kiểm chứng, hoàn thiện rồi nhân rộng", ông Thắng nhấn mạnh.
Theo đó, đây cũng là cách chuyển trọng tâm từ chuyển đổi số sang tăng trưởng số, trong đó công nghệ phải trực tiếp tạo ra năng suất, doanh thu, thị trường và giá trị gia tăng.
Muốn mô hình này vận hành hiệu quả, dữ liệu phải được xem là hạ tầng cốt lõi. Bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, quan điểm một đô thị lớn tạo ra lượng dữ liệu khổng lồ mỗi ngày và con người không thể tiếp tục xử lý toàn bộ lượng dữ liệu đó bằng phương thức truyền thống mà phải biến AI phải trở thành "trợ lý số" của chính quyền.
"Nhưng AI không thể thay thế con người trong quản trị đô thị, mà chỉ là công cụ giúp chính quyền có thêm dữ liệu, thêm năng lực phân tích, thêm các kịch bản để đưa ra quyết định nhanh hơn - chính xác hơn - chủ động hơn", bà nói.
