‘Xin mẹ ráng nuôi con học’, nữ sinh mồ côi làm xưởng nhang từ lớp 10, vào đại học bằng tiền mẹ vay

Mai Thị Kiều Oanh bước vào giảng đường Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM sau thời gian nỗ lực không ngừng - Ảnh: HÀ THI

18 tuổi, sau những năm vừa học vừa làm, Mai Thị Kiều Oanh (thôn Hội An, xã Sơn Cẩm Hà, TP Đà Nẵng) bước vào giảng đường Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, với khoản học phí là tiền mẹ đi vay.

Cái chết của cha và tai nạn của mẹ

Trước khi gặp Kiều Oanh ở ký túc xá Trường ĐH Giao thông vận tải, phóng viên Tuổi Trẻ theo chân bà Nguyễn Thị Quyên - mẹ Oanh - lên núi. Giữa cái nắng miền Trung như thiêu đốt, người phụ nữ bước chân khập khiễng cặm cụi bóc từng lớp vỏ keo, rồi cùng mọi người bốc vác lên xe, công việc vốn đòi hỏi sức vóc của đàn ông.

Mỗi ngày, bà đổi mồ hôi, những cơn đau nhức và đôi bàn tay chai sần lấy tiền, chắt chiu nuôi ba con ăn học.

Khi cho Oanh xem clip chúng tôi quay cảnh mẹ đang làm việc, Oanh cố kìm nén những giọt nước mắt cứ chực trào ra.

Có lẽ với Oanh, điều khiến cô đau lòng nhất không phải những mùa hè mình phải đi làm thêm, mà là những ngày mẹ một mình đội nắng, gánh nhọc nhằn để đổi lấy tương lai của con.

Bà Nguyễn Thị Quyên hằng ngày lên núi làm gỗ keo thuê kiếm tiền nuôi hai chị em Kiều Oanh ăn học - Ảnh: TRẦN THƯỜNG

Oanh nhớ năm lớp 10, cha cô qua đời do ung thư phổi sau hơn 1 năm phát hiện bệnh. Gia đình đưa ông vào TP.HCM chữa trị, tiền thuốc men, viện phí phải vay mượn. Khi ấy, căn nhà vừa xây cũng còn nhiều khoản nợ.

Từ khi cha mất, ba anh em Oanh hiểu rằng mọi gánh nặng đặt lên vai mẹ. Ở quê, mẹ Oanh không có công việc ổn định. Ai thuê gì làm nấy. Mùa nắng, bà lên núi làm gỗ keo thuê, đến mùa mưa lại hái rau rừng đem bán.

Tám tháng sau ngày cha mất, trong một lần đi làm keo, mẹ Oanh bị gãy chân phải mổ bắt vít. Bà nằm viện điều trị nhiều tháng.

Nợ nần bủa vây, tiền viện phí, tiền con cái ăn học khiến gia đình Oanh rơi vào một khoảng trống tối tăm, phải nhờ cậy vào lòng tốt của người khác.

Ngay khi ra viện, chân còn đau, mẹ Oanh lại xin đi làm. Đến nay, chân người mẹ vẫn chưa hoàn toàn bình phục.

Mới lớp 10 đi làm thêm ở xưởng nhang kiếm 1 triệu đồng/tháng

Nhắc đến mẹ, Kiều Oanh nhiều lần rơi nước mắt - Ảnh: HÀ THI

Từ lớp 10, Oanh đi làm tại một xưởng nhang gần nhà. Có hôm, bộ đồng phục còn chưa kịp thay, cô đã bắt tay vào việc. Công việc không đều, mỗi tháng cô kiếm được khoảng 1 triệu đồng. Số tiền không lớn nhưng có thể góp vào tiền học, giúp mẹ bớt một phần lo toan.

Hè lớp 11, Oanh nghĩ đến lớp 12 với nhiều khoản phải chi hơn. Cô cùng bạn ra trung tâm Đà Nẵng làm phục vụ nhà hàng. Sáu cô gái chen chúc trong một phòng trọ. Giữa những ngày nắng gắt, công việc kéo dài, có lúc Oanh kiệt sức. Cô lại nghĩ đến những vất vả của mẹ, rồi tiếp tục cố gắng.

Sau gần 3 tháng, Oanh mang về gần 15 triệu đồng - số tiền lớn nhất cô từng kiếm được. Khoản tiền ấy Oanh đóng học phí, học thêm, mua đồ dùng học tập, lo cho em gái và đăng ký các khóa học trực tuyến.

Tết 2026, trong khi bạn bè cùng trang lứa đi chơi, Oanh xin làm thêm ở salon tóc gần trường. Thương hoàn cảnh của Oanh, chủ tiệm tạo điều kiện để cô làm bán thời gian trong học kỳ cuối lớp 12. Cứ rảnh là Oanh ra tiệm phụ việc. Thi tốt nghiệp THPT xong, Oanh lại ra Đà Nẵng làm phục vụ hơn một tháng, trước khi lên đường vào Nam nhập học.

Anh Nguyễn Nhật Tân, chủ salon tóc nơi Oanh làm việc, nhớ cô học trò nghèo với nụ cười luôn thường trực. "Nghe hoàn cảnh của Oanh, tôi rất mủi lòng. Oanh làm việc rất tích cực, lễ phép, lúc nào cũng vui vẻ, tạo năng lượng cho mọi người", anh Tân kể.

Bỏ lỡ đội tuyển học sinh giỏi vì phải làm thêm

Thương cô học trò nghèo đầy nghị lực, giáo viên chủ nhiệm giới thiệu Kiều Oanh với học bổng "Tiếp sức đến trường" - Ảnh: HÀ THI

Đi làm nhiều nhưng Oanh không để ảnh hưởng đến việc học. 2 năm THPT, cô đều đạt học sinh giỏi, riêng lớp 10 đạt xuất sắc. Những ngày làm việc trở về, dù mệt, Oanh vẫn ngồi vào bàn học.

"Tôi nghĩ nếu mình không học thì sau này sẽ làm những công việc chân tay rất cực, cũng khó phụ giúp gia đình được nhiều. Vì vậy động lực học của tôi càng lớn", Oanh nói.

Con đậu đại học, mẹ phải đi vay tiền

Sau lần gãy chân phải mổ bắt vít, chân mẹ Oanh vẫn còn yếu nhưng bà luôn cố gắng làm việc để lo cho con. Đó cũng là động lực để Kiều Oanh cố gắng hơn mỗi ngày - Ảnh: TRẦN THƯỜNG

Ngày cầm giấy báo nhập học Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM của con trên tay, bà Quyên vừa mừng vừa lo. Giờ đây, 2 đứa con học ĐH, đứa út lớp 10. Học phí của 2 anh em Oanh hơn 24 triệu, bà Quyên phải đi vay để đóng trước, rồi bươn chải làm thuê trả sau.

Dù khó khăn nhưng bà chưa bao giờ nghĩ đến chuyện để con thất học. Bà kể, sau khi đậu vào Trường ĐH Thể dục thể thao Đà Nẵng năm trước, anh trai Oanh nói muốn nghỉ học để đi làm, phụ mẹ trả nợ. Bà lắc đầu.

Khi cha mất, Oanh vừa khóc vừa nói với mẹ: "Xin mẹ đừng cho con nghỉ học. Con sẽ cố gắng đi làm thêm phụ mẹ, sau này con không lấy chồng, ở vậy để trả ơn mẹ". Nghe con nói, bà vừa giận vừa thương, vội gạt đi những suy nghĩ non nớt ấy.

Bà bảo rằng cuộc đời mình có thể chịu cực, nhưng nhất định phải cố gắng cho các con được đi học, bởi thứ duy nhất bà có thể cho con lúc này là con chữ.

Kiều Oanh vào Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM mà canh cánh nỗi lo học phí, phải đi làm thêm từ Tết đến hè - Ảnh: HỒ NHƯỠNG

Nhiều năm sau, khi được hỏi lại câu nói ấy, Oanh ngượng ngùng bảo có lẽ bộc phát ra trong lúc buồn. Nhưng với người mẹ, lời của cô con gái 16 tuổi làm bà đau đến tận lòng. Bởi bà hiểu, đứa con hiếu học ấy đã sớm nghĩ đến chuyện hy sinh tuổi trẻ của mình để gánh lấy gia đình.

Trúng tuyển ngành quản trị kinh doanh, Oanh sẽ gắng học thật tốt để kiếm học bổng, mong ra trường có việc làm ổn định để giúp mẹ bớt khổ hơn, nuôi em gái ăn học. Oanh dự định ổn định việc học rồi tìm một công việc làm thêm phù hợp.