Việt Nam sẽ đào tạo bác sĩ chuyên khoa trong 9-10 năm?

Học bác sĩ nội trú tự hào nhưng cũng đầy áp lực - Ảnh: THANH HIỆP

Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Nguyễn Văn Quân - Phó cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế - cho biết:

Những điểm mới trong dự thảo thông tư hướng dẫn đào tạo bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa xuất phát từ kỳ vọng khi sửa Luật Giáo dục đại học năm 2018, với nhiều ý kiến bàn về đào tạo các ngành sức khỏe và những ý kiến này được đưa vào Luật Giáo dục đại học năm 2025. Mục tiêu của thông tư là chuẩn hóa chương trình đào tạo bác sĩ nội trú/chuyên khoa, nhằm đáp ứng yêu cầu chuyên môn và hội nhập quốc tế; Chương trình đào tạo gắn với năng lực hành nghề từ cơ bản đến chuyên sâu, thống nhất 1 chương trình đào tạo trên toàn quốc. 

* Những điểm mới này sẽ thể hiện ở chương trình đào tạo như thế nào, thưa ông?

- Trước hết tôi xin nói một chút về các chương trình đào tạo tương tự ở các nước. Như ở Mỹ yêu cầu phải có một bằng đại học rồi mới được học y khoa; Thái Lan cho phép bác sĩ (học xong đại học và có giấy phép hành nghề) đi cơ sở 2 năm rồi trở lại trường học chuyên khoa. 

Ở Việt Nam, để đảm bảo nhân lực y khoa cho hệ thống y tế, không phải tất cả bác sĩ học xong 6 năm đại học y khoa đều học chuyên khoa/nội trú luôn, nhưng sẽ có một bộ phận sẽ học ngay (hệ bác sĩ nội trú, những người điểm cao nhất) sau khi tốt nghiệp bác sĩ và tỉ lệ này sẽ khoảng 10%, còn lại tham gia kỳ thực hành khoảng 3 tháng và kỳ thi chứng chỉ hành nghề, họ cũng có thể học chuyên khoa khi có giấy phép hành nghề hoặc sau một số năm đi làm sẽ quay lại học chuyên khoa.

Với chương trình đào tạo bác sĩ chuyên khoa tới đây, sẽ không còn một số hệ đào tạo như bác sĩ chuyên khoa cơ bản (chứng chỉ cho bác sĩ đa khoa học thêm 6-9 tháng chuyên khoa). Đồng thời không còn chuyện "đi ngang", bác sĩ đa khoa học định hướng răng hàm mặt thành bác sĩ răng hàm mặt, mà phải bác sĩ răng hàm mặt mới được học chuyên khoa răng hàm mặt, bác sĩ y học cổ truyền mới được học chuyên khoa y học cổ truyền....

Từ 2027 không còn đào tạo bác sĩ chuyên khoa 1, 2, những người đang học chuyên khoa 1, 2 và thạc sĩ, tiến sĩ muốn chuyển đổi bằng bác sĩ chuyên khoa sẽ được chuyển đổi những tín chỉ phù hợp, còn tín chỉ nào cần thêm sẽ học bổ sung. Về số năm đào tạo, sau khi có bằng bác sĩ và có chứng chỉ hành nghề, các bác sĩ sẽ học thêm 3 năm nếu muốn có bằng bác sĩ chuyên khoa nội, sản, nhi, da liễu..., thời gian học bác sĩ chuyên ngoại khoa sẽ là 4 năm, tổng thời gian đào tạo để có một bác sĩ nội trú sẽ là 9 năm, bác sĩ chuyên khoa sẽ là 9-10 năm.

* Đang có rất nhiều ý kiến xung quanh vấn đề học phí của các bác sĩ nội trú. TP.HCM đã đi đầu trong việc miễn học phí cho nhóm bác sĩ này từ năm nay. Từ trước đến nay hệ đào tạo bác sĩ nội trú được coi là đào tạo tinh hoa, nhưng "tinh hoa" đến nay vẫn phải đóng học phí. Điều này được xem xét như thế nào trong hướng dẫn mới, thưa ông?

- Học phí của các bác sĩ nội trú là vấn đề được bàn luận rất nhiều trong quá trình xây dựng thông tư. Bộ Y tế rất muốn có hướng dẫn về điểm này nhưng phải ở nghị định mới quy định về vấn đề này được, trong khi do các lý do khác nhau, văn bản đang xây dựng là thông tư hướng dẫn. Về bản chất, bác sĩ nội trú là bác sĩ đã có bằng, nhưng đi học thì vẫn phải thực hiện theo quy định về học phí theo luật hiện hành. Việc xem xét các ý kiến, từ đó giảm thu hay chỉ thu tượng trưng sẽ đưa vào quy định khác. 

GS.TS Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường đại học Y Dược (bìa phải) và PGS.TS Phạm Cẩm Phương (bìa trái) trao bằng tốt nghiệp cho bác sĩ nội trú chuyên ngành ung thư Vũ Thị Niên năm 2025. Nhiều ý kiến đề nghị miễn học phí cho hệ đào tạo này - Ảnh: NGUYÊN BẢO

* Như vậy là bác sĩ nội trú về cơ bản là chưa được miễn học phí. Ý kiến của ông về việc này thế nào?

- Ý kiến của chúng tôi thì bác sĩ nội trú có tham gia khám chữa bệnh trong quá trình thực hành, đồng thời cần xem xét bác sĩ nội trú là đào tạo chất lượng cao, đào tạo nhân tài, nên xem xét miễn học phí. Bên cạnh đó các bệnh viện đang có bác sĩ nội trú đến thực hành cũng cân nhắc để trả lương cho bác sĩ nội trú theo quy chế chi tiêu nội bộ, hoặc có chính sách tín dụng ưu đãi cho bác sĩ nội trú vay để đi học như các nước đã làm. Trước đây có Trường đại học Y Dược Huế đã miễn học phí cho bác sĩ nội trú, nhưng sau này cũng gặp một số vướng mắc trong quy định. Vì vậy nếu muốn chính sách này thực hiện được rộng rãi, bền vững ở các cơ sở đào tạo, cho tất cả các bác sĩ nội trú đang và sẽ theo học hệ này thì cần có quy định của Chính phủ.

* Một vấn đề nữa cũng được quan tâm là chương trình và chất lượng đào tạo bác sĩ ở Việt Nam, có ý kiến cho là chương trình này đang bị "cũ", chưa cập nhật với thế giới?

- Thực tế đào tạo ở Việt Nam cũng đã chứng minh là các trường đào tạo được nhiều bác sĩ giỏi, nhưng cũng có vấn đề là khả năng và trình độ của các bác sĩ ra trường chưa đồng đều. Với các hướng dẫn và quy định mới thì bắt buộc có một chuẩn đầu ra. Trước đây mỗi trường có chương trình đào tạo khác nhau, nay cùng chuẩn chương trình do Bộ Y tế ban hành. Văn bằng các bác sĩ chuyên khoa sẽ là bác sĩ nội chung, bác sĩ ngoại chung, bác sĩ ngoại tiêu hóa, bác sĩ ngoại thần kinh...