Hơn 300 cơ sở còn thiếu hồ sơ pháp lý về đất đai
Thanh tra Chính phủ vừa công bố Kết luận thanh tra về việc thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Tp.Hà Nội.
Theo kết luận, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025, 126 phường, xã tại Hà Nội đã lập phương án sắp xếp nhà, đất và được UBND thành phố phê duyệt, điều chỉnh, bổ sung.
Thanh tra Chính phủ ghi nhận UBND Tp.Hà Nội đã ban hành 40 văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc công tác sắp xếp, xử lý tài sản công; giao Sở Tài chính làm đầu mối theo dõi ở cấp thành phố và Phòng Kinh tế tại các phường, xã.
Phường Đông Ngạc (Hà Nội) tiếp nhận 4 trụ sở UBND của các phường Đông Ngạc, Đức Thắng, Cổ Nhuế 2 và Thụy Phương, tuy nhiên phòng làm việc chưa đảm bảo theo tiêu chuẩn (Ảnh: Ngọc Tân).
Thành phố cũng đã tổ chức hai đợt tổng kiểm kê tài sản công, cập nhật cơ sở dữ liệu, phân loại các cơ sở nhà, đất theo tình trạng pháp lý, nhu cầu sử dụng và khả năng khai thác. Qua thanh tra trực tiếp, chưa phát hiện các cơ sở nhà, đất dôi dư được cho thuê, cho mượn, liên doanh, liên kết hoặc hợp tác kinh doanh trái quy định.
Tuy nhiên, kết luận thanh tra chỉ ra nhiều tồn tại đáng chú ý. Theo đó, UBND Tp.Hà Nội và Sở Tài chính chưa kịp thời tăng cường thanh tra, kiểm tra, thành lập các tổ công tác để đôn đốc việc thực hiện phương án xử lý tài sản sau sắp xếp theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Đến thời điểm thanh tra, vẫn còn 70 cơ sở nhà, đất đã có phương án sắp xếp nhưng chưa hoàn thành việc xử lý. Trong số này, 68 cơ sở thuộc thẩm quyền quyết định của Chủ tịch UBND Tp.Hà Nội, hai cơ sở thuộc thẩm quyền UBND cấp xã.
Đáng chú ý, 13 cơ sở thuộc ba sở, ngành và 263 cơ sở thuộc 65 phường, xã chưa có đầy đủ hồ sơ pháp lý về đất đai. Nhiều nơi chưa hoàn tất thủ tục cấp hoặc điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, nhất là các đơn vị mới tiếp nhận tài sản công sau sắp xếp hành chính.
Thanh tra Chính phủ cũng xác định Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Trung tâm Phục vụ hành chính công chưa kịp thời xác định tài sản dôi dư để lập hồ sơ xử lý theo quy định.
29 cơ sở cần sớm đưa vào khai thác
Bên cạnh những vướng mắc về thủ tục, việc sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư cũng còn nhiều hạn chế. Theo kết luận, ba sở, ngành và 16 phường, xã có cơ sở nhà, đất chưa kịp thời đưa vào sử dụng hoặc sử dụng chưa hiệu quả.
UBND các phường Hà Đông và Sơn Tây chưa hoàn tất thủ tục chuyển giao 11 cơ sở nhà, đất dôi dư cho Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội quản lý, xử lý.
Mười phường, xã còn cơ sở đã có quyết định xử lý nhưng chưa lập biên bản bàn giao, tiếp nhận cho đơn vị trực tiếp quản lý, sử dụng. Bảy phường, xã chưa ban hành quyết định điều chuyển, giao hoặc chuyển đổi công năng một số cơ sở nhà, đất; 22 phường, xã chưa ban hành tiêu chuẩn, định mức diện tích công trình sự nghiệp thuộc phạm vi quản lý.
Ngoài ra, tám phường, xã bố trí một số cơ sở dôi dư làm cơ sở văn hóa, y tế chưa phù hợp với tiêu chuẩn, định mức sử dụng đất.
Cụ thể, 43 cơ sở tại bảy xã đã được chuyển đổi công năng thành cơ sở văn hóa hoặc nơi sinh hoạt cộng đồng nhưng diện tích sử dụng chưa phù hợp. Tổng diện tích đất dôi dư của nhóm này là hơn 55.000 m2, diện tích nhà hơn 22.000 m2.
Hai cơ sở tại hai xã được chuyển thành cơ sở y tế cũng chưa bảo đảm tiêu chuẩn, định mức, với diện tích đất hơn 4.600 m2 và diện tích nhà 835 m2.
Bảy phường, xã khác còn chưa hoàn tất biên bản bàn giao tài sản công từ cơ quan cũ sang cơ quan mới sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo Thanh tra Chính phủ, trên địa bàn Hà Nội hiện có 29 cơ sở nhà, đất cần sớm đưa vào khai thác, sử dụng để khơi thông nguồn lực, với tổng diện tích đất hơn 221.000 m2 và diện tích sàn gần 20.000 m2.
Kết luận thanh tra cho rằng nguyên nhân khách quan là việc sắp xếp diễn ra trong thời gian ngắn, nhiều cơ sở cũ không phù hợp để chuyển đổi ngay sang công năng y tế, giáo dục hoặc thiết chế văn hóa, cần cải tạo và bố trí kinh phí.
Một số cơ sở có nguồn gốc lịch sử phức tạp, thiếu giấy tờ pháp lý, bị lấn chiếm hoặc đang bố trí làm nhà ở, dẫn đến khó khăn trong xử lý.
Về nguyên nhân chủ quan, một số cơ quan, đơn vị chưa rà soát đầy đủ nhu cầu sử dụng, tiêu chuẩn, định mức tài sản công; công tác thanh tra, kiểm tra, hướng dẫn và đôn đốc chưa được thực hiện kịp thời.
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với các tồn tại thuộc UBND Tp.Hà Nội, Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Phục vụ hành chính công, UBND các phường, xã và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Trên cơ sở kết luận, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu sửa đổi các quy định về tiêu chuẩn, định mức trụ sở và đơn giản hóa thủ tục quản lý, khai thác nhà, đất công; đồng thời hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được kiến nghị rà soát các quy định về định mức sử dụng đất đối với cơ sở văn hóa, y tế, giáo dục và phối hợp hướng dẫn thống nhất thủ tục bàn giao nhà, đất cho địa phương.
Đối với Hà Nội, Thanh tra Chính phủ yêu cầu thành phố rà soát, làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan đến các tồn tại; tiếp tục thống kê, sắp xếp, xử lý nhà, đất dôi dư và khẩn trương đưa các cơ sở vào khai thác, sử dụng hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.
Thành phố cũng được yêu cầu kiểm tra các cơ sở nhà, đất bỏ trống, không sử dụng quá 12 tháng liên tục; nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Sở Tài chính được giao tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các phương án đã được phê duyệt, bảo đảm rõ trách nhiệm và tiến độ. Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ đất đai, cấp và điều chỉnh giấy chứng nhận đối với các đơn vị mới tiếp nhận tài sản công.
