Chiều 2/8, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao chủ trì Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 với chủ đề "Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển".
Nhiều kết quả tích cực trong công tác đối ngoại địa phương
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn trình bày Báo cáo trung tâm về triển khai công tác đối ngoại địa phương từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21.
Thứ trưởng cho biết, thời gian qua, công tác đối ngoại địa phương được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và củng cố quan hệ với các đối tác. Các địa phương tiếp tục phối hợp triển khai đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, bám sát đường lối đối ngoại của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước và yêu cầu của từng địa bàn.
"Quan hệ với các đối tác, nhất là các địa phương láng giềng và đối tác truyền thống được duy trì. Giao lưu nhân dân góp phần tăng cường hiểu biết, củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ giữa Việt Nam với các nước", Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho hay.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn trình bày báo cáo tại hội nghị (Ảnh: Lương Thanh).
Trong giai đoạn báo cáo, các địa phương đã ký kết, gia hạn và duy trì hiệu lực hơn 900 thỏa thuận quốc tế; chủ trì, cấp phép hoặc cho ý kiến đối với hơn 2.500 hội nghị, hội thảo quốc tế. Công tác quản lý biên giới; đàm phán, ký kết và thực hiện các thỏa thuận về biên giới; việc rà soát nội dung hợp tác và theo dõi sau ký kết được quan tâm hơn.
Tại các địa phương biên giới, hoạt động đối ngoại tiếp tục gắn với quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới, giữ gìn an ninh, trật tự khu vực cửa khẩu và phục vụ phát triển. Các văn kiện pháp lý về biên giới với Trung Quốc, Lào và Campuchia tiếp tục được triển khai. Quan hệ giữa chính quyền, lực lượng chức năng hai bên; hợp tác cửa khẩu, kết nối hạ tầng và giao lưu nhân dân được duy trì.
Về ngoại giao kinh tế, Thứ trưởng nhấn mạnh lĩnh vực này ngày càng được coi trọng, với nội dung và hình thức từng bước được mở rộng. Nhiều địa phương đã gắn kết chặt chẽ hơn hoạt động đối ngoại với thu hút đầu tư, mở rộng thị trường, phát triển chuỗi giá trị, tranh thủ công nghệ, tri thức, nguồn nhân lực và kinh nghiệm quản trị. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục là nguồn lực quan trọng đối với phát triển địa phương.
Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức và viện trợ phi chính phủ nước ngoài tiếp tục đóng góp vào phát triển hạ tầng, y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường và an sinh xã hội. Các địa phương đã tiếp nhận hơn 1.500 chương trình, dự án và khoản viện trợ. Một số địa phương đã chú trọng lựa chọn các chương trình phù hợp với quy hoạch và nhu cầu phát triển.
Đối với ngoại giao văn hóa, giáo dục, thông tin đối ngoại, công tác lãnh sự và người Việt Nam ở nước ngoài, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho biết, các lĩnh vực này tiếp tục được triển khai gắn với nhu cầu phát triển của từng địa phương.
Ngoại giao văn hóa được gắn với quảng bá hình ảnh, bảo tồn di sản, phát triển du lịch và xây dựng thương hiệu địa phương. Từ cuối năm 2023 đến nay, Việt Nam đã vận động thành công 15 hồ sơ UNESCO, nâng tổng số danh hiệu UNESCO tại các địa phương lên 70, cao nhất trong ASEAN. Nhiều hoạt động văn hóa đối ngoại được tổ chức gắn với các sự kiện chính trị, kinh tế và du lịch, góp phần giới thiệu bản sắc dân tộc và mở rộng giao lưu quốc tế.
Chức năng đối ngoại còn phân tán, biên chế mỏng, nhiều cán bộ kiêm nhiệm
Bên cạnh kết quả đạt được, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cho rằng công tác đối ngoại địa phương vẫn còn một số hạn chế kéo dài, đồng thời xuất hiện những vấn đề mới từ yêu cầu hội nhập quốc tế, sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Trước hết, ở một số địa phương, công tác đối ngoại chưa được đặt đúng vị trí trong chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển. Việc lựa chọn đối tác, địa bàn và lĩnh vực hợp tác còn phân tán; chương trình, kế hoạch đối ngoại thiếu trọng tâm và chưa có tiêu chí đánh giá hiệu quả rõ ràng.
Khả năng cụ thể hóa các quan hệ và thỏa thuận hợp tác còn hạn chế. Nhiều thỏa thuận mới dừng ở nguyên tắc, chậm được triển khai thành chương trình, dự án cụ thể; chưa xác định rõ cơ quan chủ trì, nguồn lực và cơ chế theo dõi.
Đại biểu dự hội nghị (Ảnh: Quang Hòa).
Việc huy động nguồn lực quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng và còn chênh lệch giữa các địa phương. Kết quả về thu hút đầu tư, mở rộng thị trường, tiếp nhận công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chủ yếu tập trung ở một số địa bàn có lợi thế. Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do, đáp ứng các tiêu chuẩn mới về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và khai thác cơ hội từ các thị trường mới còn hạn chế.
Tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và các điều kiện bảo đảm ở một số nơi chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Chức năng đối ngoại còn phân tán, biên chế mỏng, nhiều cán bộ kiêm nhiệm. Năng lực ngoại ngữ, nghiên cứu dự báo, xây dựng dự án, đàm phán và vận động nguồn lực còn bất cập. Một số quy định, hướng dẫn chưa được cập nhật kịp thời để phù hợp với mô hình tổ chức mới cũng như yêu cầu phân cấp, phân quyền.
Theo Thứ trưởng Ngô Lê Văn, giai đoạn 2026-2028, công tác đối ngoại địa phương tiếp tục bám sát đường lối đối ngoại của Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 06 của Bộ Chính trị và yêu cầu phát triển của đất nước; tập trung nâng cao chất lượng tham mưu, quản lý và triển khai các hoạt động đối ngoại phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại địa phương.
Trọng tâm là nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đối ngoại của địa phương; rà soát, cập nhật chương trình đối ngoại và hội nhập quốc tế giai đoạn 2026-2028 phù hợp với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và tổ chức bộ máy sau sắp xếp đơn vị hành chính; xác định rõ nhiệm vụ, đối tác, địa bàn và lĩnh vực ưu tiên, tập trung nguồn lực cho các hoạt động có tính khả thi.
Thứ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường quản lý và phối hợp trong triển khai công tác đối ngoại; rà soát, hoàn thiện quy chế quản lý phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu phân cấp, phân quyền; tăng cường phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong cung cấp thông tin, kết nối đối tác, triển khai hợp tác và xử lý các vấn đề phát sinh; kịp thời tổng hợp các vấn đề liên ngành, liên vùng để có sự phối hợp thống nhất.
Đồng thời, tiếp tục củng cố tổ chức, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và từng bước hiện đại hóa công tác đối ngoại địa phương; rà soát, kiện toàn cơ quan đầu mối làm công tác đối ngoại phù hợp với đặc điểm của từng địa phương.
