Các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện ca phẫu thuật - Ảnh: BVCC
Ngày 19-3, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức công bố ca ghép tạng theo chuỗi domino đầu tiên ở Việt Nam tại Hà Nội.
Vừa là người được nhận tạng, vừa hiến tạng
Trước đó, ngày 11-3, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, một phụ nữ 42 tuổi gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng, dù cấp cứu tích cực nhưng vẫn rơi vào tình trạng chết não. Sau khi gia đình đồng ý hiến tạng, các bác sĩ đã tiến hành lấy tim, gan và hai thận để ghép cho các bệnh nhân trong danh sách chờ.
Điều đặc biệt của ca này nằm ở kỹ thuật ghép domino, nghĩa là từ một ca ghép ban đầu có thể tạo ra chuỗi ghép tiếp theo.
Ông Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, thông tin từ nguồn tạng hiến tim và gan được ghép cho một bệnh nhân mắc bệnh rối loạn chuyển hóa hiếm gặp.
Đây là bệnh nhân nam, 53 tuổi, mắc bệnh amyloidosis di truyền, một rối loạn chuyển hóa hiếm gặp do đột biến gene. Bệnh khiến protein bất thường lắng đọng tại nhiều cơ quan như tim, thần kinh, thận, trong đó tim bị tổn thương nặng nhất.
"Tuy nhiên nếu chỉ ghép tim mà không thay gan, bệnh sẽ tiếp tục tái phát do gan vẫn sản xuất protein bất thường. Vì vậy giải pháp tối ưu là ghép đồng thời cả tim và gan", ông Hùng thông tin.
Tuy nhiên do gan của chính bệnh nhân mắc amyloidosis này dù có bất thường về chuyển hóa nhưng vẫn hoạt động tốt. Vì vậy sau khi tính toán, các bác sĩ đã quyết định dùng gan của ông để ghép cho một bệnh nhân ung thư gan.
Như vậy từ một người hiến tạng, nhiều bệnh nhân đã có cơ hội được cứu sống, thay vì mô hình "một người hiến - một người nhận" như trước đây.
Các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện ca phẫu thuật - Ảnh: BVCC
"Gan có khiếm khuyết" vẫn có thể cứu người
Giải thích về việc sử dụng gan có bất thường chuyển hóa để ghép cho người bệnh khác liệu có đảm bảo an toàn, ông Hùng cho biết sau khi được ghép gan nguy cơ phát sinh bệnh ở người nhận phải mất 20 - 30 năm mới có thể xảy ra và cũng chỉ là khả năng, không phải chắc chắn.
Trong khi đó, bệnh nhân ung thư gan nếu không được ghép thì thời gian sống chỉ tính bằng tháng, tối đa khoảng một năm. Ngược lại, nếu được ghép gan, người bệnh có thể sống thêm nhiều năm, thậm chí hơn 10 năm nếu điều trị tốt.
"Việc sử dụng nguồn tạng này không chỉ không lãng phí mà còn mang lại lợi ích rất lớn cho người bệnh", ông Hùng nhấn mạnh.
Theo các bác sĩ, ghép domino phức tạp hơn nhiều so với ghép tạng thông thường. Khi lấy gan ra không chỉ để loại bỏ mà còn phải bảo đảm có thể sử dụng lại cho người khác, đòi hỏi thao tác phẫu thuật chính xác và phối hợp chặt chẽ giữa nhiều ê kíp.
Việc thực hiện đồng thời ghép tim và gan càng làm tăng độ khó. Trên thế giới, kỹ thuật này chỉ được triển khai tại một số trung tâm lớn, có nhiều kinh nghiệm. Tại châu Á, số ca ghép tương tự còn rất hiếm. Việc Việt Nam thực hiện thành công cho thấy năng lực chuyên môn đã tiệm cận các nước phát triển.
"Kết quả bước đầu rất khả quan. Các bệnh nhân sau ghép đã có thể tự thở sau khoảng 12 giờ. Sau 5 ngày đã vận động, ăn uống bình thường. Dự kiến có thể xuất viện trong khoảng một tuần nếu diễn biến thuận lợi", ông Hùng thông tin.
Khẳng định vị thế y học Việt Nam
Ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), nhận định ca ghép không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn góp phần nâng cao vị thế của y học Việt Nam, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tiếp cận các phương pháp ghép tạng hiện đại.
"Hiệu ứng domino được hiểu là khi một sự kiện xảy ra sẽ kéo theo một chuỗi các sự kiện liên tiếp. Trong ghép tạng cũng vậy từ một ca ghép ban đầu có thể tạo điều kiện cho các ca ghép tiếp theo được thực hiện.
Với sự thành công của ca ghép tạng domino này, hy vọng sẽ mở thêm nhiều cơ hội cho bệnh nhân đang chờ ghép tạng khác", ông Đức nói.
Ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, chia sẻ tại buổi công bố ca bệnh - Ảnh: BVCC
Trên thế giới, kỹ thuật này đã được triển khai từ năm 1995 và chứng minh hiệu quả tại nhiều trung tâm ghép tạng lớn. Tại Việt Nam, đây là lần đầu tiên kỹ thuật được áp dụng thành công.
