Kinh tế tư nhân đang cho thấy vai trò ngày càng rõ hơn: từ tạo việc làm, sản xuất kinh doanh đến đóng góp nguồn lực tài chính và tham gia phát triển những công trình hạ tầng quy mô lớn của đất nước.Đóng góp cho ngân sách là thước đo dễ thấy nhất về sức nặng của một khu vực kinh tế. Bảng xếp hạng 200 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam năm 2025 (VNTAX 200) do CafeF công bố cho thấy nhóm 200 doanh nghiệp đã nộp gần 1 triệu tỉ đồng, tương đương hơn 37% tổng thu ngân sách. Trong đó, 99 doanh nghiệp tư nhân đóng góp gần 400.000 tỉ đồng, chiếm 39% và chỉ còn kém khu vực nhà nước 4 điểm phần trăm.
Dẫn đầu toàn bảng là Vingroup với 148.773 tỉ đồng. Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp tư nhân vượt qua các tập đoàn nhà nước để giữ vị trí số 1. Để dễ hình dung: số tiền này tương đương 5,6% tổng thu ngân sách cả nước, nghĩa là cứ 100 đồng ngân sách thu về trong năm thì gần 6 đồng đến từ một tập đoàn tư nhân.
Con số trên cũng xấp xỉ toàn bộ vốn đầu tư của tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, công trình mà chính Vingroup đang xây dựng. Riêng phần của Vingroup đã bằng gần 2/5 số nộp của cả khối tư nhân trong nhóm 200 doanh nghiệp lớn nhất.
GS.TSKH Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị thế giới, cho rằng ở góc độ tài chính công, sự trưởng thành của khu vực tư nhân được phản ánh qua mức đóng góp ngân sách ngày càng lớn.
Theo ông, những khoản nộp hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn tỉ đồng mỗi năm của các doanh nghiệp tư nhân góp phần bổ sung nguồn lực để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Số nộp ngân sách của Vingroup năm 2025 cao gần gấp ba năm trước đó
Bóc tách số liệu để thấy, bước nhảy của Vingroup có nền móng từ hoạt động kinh doanh. Năm 2025, tổng doanh thu của tập đoàn vượt 330.000 tỉ đồng, tăng 76%, lợi nhuận sau thuế tăng gấp đôi. Sang sáu tháng đầu năm 2026, đà tăng vẫn chưa dừng lại khi lợi nhuận đã gấp 4,5 lần cùng kỳ. Doanh nghiệp làm ăn càng lớn thì phần đóng góp trở lại cho đất nước càng lớn: tính trong 5 năm gần nhất, Vingroup đã nộp ngân sách gần 307.000 tỉ đồng.
Thị trường chứng khoán cũng phản ánh rõ quy mô của Vingroup: tập đoàn là doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất sàn, từng chạm mốc kỷ lục gần 2 triệu tỉ đồng hồi đầu tháng 9-2026.
Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, ông Lược cho rằng sự lớn mạnh của các tập đoàn như Samsung, Hyundai hay LG cho thấy vai trò quan trọng của những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh toàn cầu trong quá trình công nghiệp hóa của Hàn Quốc. Bên cạnh doanh thu và việc làm, các tập đoàn này góp phần phát triển công nghệ, thúc đẩy xuất khẩu và nâng cao vị thế của nền kinh tế trên thị trường quốc tế.
Với Việt Nam, sự xuất hiện của những tập đoàn tư nhân quy mô lớn như Vingroup cùng một số tập đoàn khác mở ra triển vọng hình thành các doanh nghiệp đầu tàu trong những ngành kinh tế quan trọng.
Tại Vingroup, bước đầu tiên là làm chủ thị trường trong nước. 9 tháng đầu năm 2026, VinFast đã bàn giao 177.697 xe ô tô điện, mức kỷ lục chưa thương hiệu ô tô nào đạt được, duy trì vị trí dẫn đầu doanh số liên tục tại Việt Nam từ năm 2024 đến nay.
Các khu đô thị Vinhomes là nơi sinh sống của khoảng 650.000 cư dân, còn hệ thống Vinpearl và Vincom trải khắp các tỉnh, thành. Toàn bộ hệ sinh thái của Vingroup đang tạo việc làm cho khoảng 400.000 lao động.
Hệ thống trung tâm thương mại Vincom có mặt tại nhiều tỉnh, thành
Từ nền tảng trong nước, thương hiệu Việt bắt đầu đi ra thế giới. Các công ty trong hệ sinh thái Vingroup hiện có mặt tại 12 quốc gia. Riêng VinFast, ngoài tổ hợp sản xuất ở Hải Phòng, đã có thêm nhà máy tại Ấn Độ và Indonesia. Ở tầm khu vực, Vingroup đứng thứ 26 trong bảng xếp hạng 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á năm 2026 của tạp chí Fortune. Tập đoàn tăng 11 bậc so với năm trước và tiếp tục là doanh nghiệp tư nhân Việt Nam có thứ hạng cao nhất.
Hệ sinh thái Vingroup trải từ công nghiệp, bất động sản, du lịch, bán lẻ đến giáo dục và y tế
Những con số của Vingroup là lát cắt rõ nhất của một xu hướng rộng hơn. Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, ban hành ngày 4-5-2025, xác định kinh tế tư nhân là "một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia", với mục tiêu đến năm 2030 nâng phần đóng góp của khu vực này lên 35-40% tổng thu ngân sách.
Theo ông Lược, ở những năm đầu đổi mới, khu vực kinh tế tư nhân chủ yếu là các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ, hoạt động trong thương mại, dịch vụ và sản xuất hàng tiêu dùng. Khi đó, vai trò của doanh nghiệp tư nhân phần lớn được nhìn nhận ở khả năng giải quyết việc làm, tạo ra hàng hóa và huy động nguồn lực trong dân. Đến nay, bức tranh đã khác rất nhiều. Việt Nam đã hình thành những tập đoàn tư nhân có quy mô tài sản lớn, hoạt động đa ngành, đầu tư vào những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, công nghệ cao và năng lực quản trị phức tạp.
Ông nhấn mạnh sự trưởng thành của khu vực tư nhân không chỉ nằm ở quy mô, mà còn ở khả năng tham gia giải quyết những nhu cầu phát triển dài hạn của đất nước. Từ những doanh nghiệp chủ yếu tạo việc làm, sản xuất hàng hóa và nộp ngân sách, một số tập đoàn đã có khả năng tổ chức chuỗi sản xuất, đầu tư vào công nghệ và huy động nguồn lực cho những dự án quy mô lớn.
"Đây cũng là bước chuyển từ vai trò tham gia hoạt động kinh tế sang khả năng tạo thêm năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới", ông Lược nói.
Nơi bước chuyển ấy hiện ra rõ nhất là hạ tầng, lĩnh vực trước đây gần như chỉ Nhà nước đảm nhận vì đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và thời gian hoàn vốn dài. Năm 2025, Vingroup chính thức mở thêm hai lĩnh vực chiến lược là Hạ tầng và Năng lượng xanh, và nhanh chóng triển khai những công trình cụ thể.
Ngày 12-4-2026, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh do VinSpeed làm chủ đầu tư được khởi công. Đây là tuyến đường sắt tốc độ cao liên vùng đầu tiên của Việt Nam. Tuyến dài khoảng 120 km với tốc độ thiết kế 350 km/giờ, toàn bộ vốn do nhà đầu tư thu xếp. Tại lễ khởi công, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng đánh giá dự án là "minh chứng rõ nét cho sự tham gia ngày càng sâu của khu vực kinh tế tư nhân vào các lĩnh vực hạ tầng then chốt của quốc gia".
Phối cảnh tàu cao tốc và ga Hạ Long trên tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh
Ở phía Nam, hệ sinh thái Vingroup triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành – Cần Giờ dài gần 54 km có tốc độ thiết kế tương đương tuyến Hà Nội – Quảng Ninh, dự kiến rút ngắn thời gian di chuyển giữa 2 điểm chỉ còn khoảng 13 phút. Đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu được khởi công vào ngày 1-7-2026, dịp kỷ niệm 50 năm Sài Gòn - Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tuyến đường dài 14,06 km, kết hợp cầu và hầm vượt biển. Khi hoàn thành, thời gian đi từ Cần Giờ tới Vũng Tàu sẽ rút xuống còn khoảng 10 phút.
Phối cảnh cầu vòm hoa sen trên tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu
Phối cảnh đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu. Khi hoàn thành, đi từ Cần Giờ tới Vũng Tàu chỉ còn khoảng 10 phút
Trước đó, Trung tâm Triển lãm Việt Nam tại Đông Anh (Hà Nội) được hoàn thành chỉ sau gần 10 tháng thi công. Trung tâm triển lãm lớn nhất Đông Nam Á này đã đón Triển lãm Thành tựu Đất nước nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh.
Trung tâm Triển lãm Việt Nam tại Đông Anh (Hà Nội)
Không dừng ở hạ tầng giao thông, Vingroup còn mở rộng sang năng lượng và công nghiệp. VinEnergo đã đạt thỏa thuận triển khai các dự án năng lượng tái tạo tổng quy mô 10 GW tại châu Á và châu Âu. Theo ông Lược, giá trị dài hạn của một tập đoàn lớn còn nằm ở khả năng phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ và mở rộng cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp trong nước. Đó cũng là tinh thần của hội nghị tăng cường nội địa hóa lần thứ hai mà Vingroup và VinFast tổ chức trong tháng 10-2026. Hội nghị mở thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng của tập đoàn, kể cả cho các nhà máy VinFast ở nước ngoài.
"Đóng góp của một tập đoàn lớn cũng không nên chỉ được đo bằng số tiền nộp ngân sách", ông Lược lưu ý. Với Vingroup cùng một số doanh nghiệp đầu ngành khác, theo ông, việc phát triển hệ thống y tế, giáo dục, các dự án đô thị và đầu tư vào công nghiệp ô tô điện phản ánh sự mở rộng phạm vi tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào những lĩnh vực gắn với chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Từ năm 2016, tập đoàn chuyển Vinmec và Vinschool sang mô hình phi lợi nhuận. Hiện hệ thống Vinschool có 58 cơ sở với hơn 52.000 học sinh, còn Vinmec có 18 cơ sở y tế. VinUniversity phát triển theo định hướng đại học tinh hoa chuẩn quốc tế, được Chính phủ giao mục tiêu lọt vào Top 100 Đại học xuất sắc nhất thế giới vào năm 2035. Gần đây, tập đoàn bổ sung thêm trụ cột Văn hóa. Qua Quỹ Thiện Tâm, Vingroup đã dành 35.000 tỉ đồng cho các chương trình an sinh, nhân đạo và mới bổ sung thêm 11.000 tỉ đồng cho hoạt động tri ân người có công với đất nước. Điểm đặc biệt trong cách làm thiện nguyện của Vingroup là hướng tới trao cơ hội, sinh kế, tri thức và năng lực tự chủ, thay vì trao những khoản hỗ trợ ngắn hạn, để mỗi cá nhân được hỗ trợ không chỉ tự thay đổi cuộc đời mình mà còn là nhân tố thúc đẩy sự thay đổi và tạo ra giá trị cho những người xung quanh.
Phối cảnh cụm đại học tại khu đô thị Vinhomes Saigon Park (TP.HCM)
Những đóng góp ấy đã được ghi nhận ở tầm quốc tế. Trong bảng xếp hạng 1.000 công ty tốt nhất thế giới năm 2026 do TIME thực hiện cùng hãng dữ liệu Statista, Vingroup đứng thứ 340, tăng 477 bậc so với năm trước. Bảng xếp hạng chấm điểm doanh nghiệp theo ba nhóm tiêu chí: tăng trưởng doanh thu, mức độ hài lòng của nhân viên và phát triển bền vững. Năm thứ hai liên tiếp, Vingroup là doanh nghiệp Việt Nam duy nhất có tên trong danh sách.
Từ một doanh nghiệp tư nhân thành lập năm 1993, Vingroup nay đứng đầu cả nước về đóng góp ngân sách và vốn hóa, đồng thời đi đầu trong những lĩnh vực khó nhất của nền kinh tế. Theo ông Lược, xét đến cùng, dấu mốc trưởng thành của kinh tế tư nhân không chỉ là sự xuất hiện của những doanh nghiệp ngày càng lớn, mà còn là khả năng những doanh nghiệp ấy góp phần tạo ra một nền kinh tế có năng suất cao hơn, năng lực cạnh tranh mạnh hơn và những động lực tăng trưởng bền vững hơn. Hành trình hơn 30 năm của Vingroup, từ nộp ngân sách đến làm hạ tầng, y tế, giáo dục, cho thấy kinh tế tư nhân Việt Nam đang đi trên chặng đường ấy.
