Không chỉ bệnh nhân ung thư, ai cần được chăm sóc giảm nhẹ?

TS.BS Mai Văn Điển - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa An Sinh - chia sẻ tại tọa đàm - Ảnh: THU HIẾN

Hưởng ứng Ngày Chăm sóc giảm nhẹ thế giới (10-10), ngày 9-10, Bệnh viện Đa khoa An Sinh phối hợp Hội Y học chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam và 15 bệnh viện trên cả nước tổ chức tọa đàm "Chăm sóc giảm nhẹ tại bệnh viện".

Không chữa khỏi bệnh vẫn phải chăm sóc đến cùng

TS.BS Mai Văn Điển - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa An Sinh - cho biết thực hiện chăm sóc giảm nhẹ cũng chính là thực hiện đạo đức y tế trong công việc hằng ngày. Đó là trách nhiệm giảm bớt đau khổ, tôn trọng phẩm giá, lắng nghe nguyện vọng và đồng hành với người bệnh.

Khi khả năng chữa khỏi còn hạn chế, trách nhiệm chăm sóc vẫn tiếp tục. Người bệnh vẫn cần được giảm đau, được giải thích, được an ủi và được bảo đảm rằng họ không bị bỏ rơi.

Đạo đức ấy được thể hiện trong những việc làm rất cụ thể: nhận ra một cơn đau chưa được kiểm soát; dành thời gian cho một lời giải thích dễ hiểu; tôn trọng sự riêng tư; trao đổi trung thực và nhân ái; cân nhắc lợi ích, gánh nặng của từng can thiệp; cùng người bệnh lựa chọn kế hoạch chăm sóc phù hợp.

Do đó, cần xây dựng một chương trình chăm sóc giảm nhẹ có sự tham gia của toàn bệnh viện, trong đó sự tích hợp giữa chuyên môn y tế, công tác xã hội và chăm sóc khách hàng là hết sức cần thiết.

Mỗi lực lượng có một vai trò riêng và bổ sung cho nhau. Đội ngũ chuyên môn đánh giá, điều trị triệu chứng và xây dựng kế hoạch chăm sóc.

Bộ phận công tác xã hội hỗ trợ những khó khăn về tâm lý, gia đình, điều kiện sống, khả năng tiếp cận các nguồn trợ giúp và quyền lợi của người bệnh.

Bộ phận chăm sóc khách hàng là một đầu mối tiếp nhận phản ánh, hướng dẫn, hỗ trợ tiếp cận dịch vụ và nhận diện những vướng mắc trong hành trình khám chữa bệnh.

Khi những lực lượng này phối hợp chặt chẽ, người bệnh và gia đình cũng bớt phải kể lại cùng một vấn đề qua nhiều bộ phận hoặc tự tìm kiếm sự hỗ trợ giữa lúc đang mệt mỏi, bất an.

Việt Nam có 650.000 người cần chăm sóc giảm nhẹ mỗi năm

TS Thân Hà Ngọc Thể - Chủ tịch Hội Y học chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam - cho hay nhiều người vẫn nghĩ chăm sóc giảm nhẹ chỉ dành cho bệnh nhân ung thư. Thực tế, ung thư chỉ chiếm khoảng 34% nhu cầu. Người bệnh tim mạch và các bệnh mạn tính khác cũng cần được chăm sóc giảm nhẹ, trong đó có người mắc HIV, bệnh phổi, bệnh thận và bệnh tim.

Theo thống kê năm 2015, Việt Nam có khoảng 650.000 người cần chăm sóc giảm nhẹ mỗi năm, ước tính nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ sẽ tăng 87% vào năm 2060. Nhu cầu của người bệnh cũng không chỉ đến từ bản thân họ mà còn liên quan đến gia đình, nhân viên y tế và nhà hoạch định chính sách.

Trong khi đó, dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ tại Việt Nam hiện chưa được triển khai rộng khắp. Theo thống kê năm 2025 của mạng lưới chăm sóc giảm nhẹ khu vực châu Á - Thái Bình Dương, dịch vụ ở Việt Nam mới tập trung tại một số khu vực, chủ yếu ở các thành phố lớn thuộc miền Bắc, miền Trung và miền Nam.

Khoảng trống này có nhiều nguyên nhân. Một số người cho rằng chăm sóc giảm nhẹ đồng nghĩa với bỏ cuộc, chỉ dành cho bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối hoặc người sắp qua đời. Vì vậy, người bệnh thường chỉ được tiếp cận dịch vụ khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Chăm sóc giảm nhẹ cần được thực hiện sớm, song song với điều trị đặc hiệu, không chỉ vào giai đoạn cuối đời. Việc chăm sóc cũng cần toàn diện, bao gồm thể chất và tâm lý. Mọi khoa, phòng đều cần có kỹ năng chăm sóc giảm nhẹ cơ bản; đội ngũ chuyên gia hỗ trợ những trường hợp phức tạp.

Các chính sách hiện nay liên quan đến chăm sóc giảm nhẹ như: Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo thông tư quy định thanh toán BHYT cho khám, chữa bệnh y học gia đình, tại nhà và từ xa; dự thảo đề xuất BHYT chi trả khám tại nhà cho 7 nhóm người bệnh, trong đó có "người cần chăm sóc giảm nhẹ giai đoạn cuối đời" và người bệnh mạn tính hạn chế khả năng đi lại; TP.HCM đã thí điểm mô hình khám chữa bệnh BHYT tại nhà gắn với "Đội chăm sóc sức khỏe liên tục theo địa bàn dân cư"...