Giá điện có tăng có giảm để hút vốn đầu tư, công bằng với người dùng

Cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân cần được thực hiện theo quy định - Ảnh: EVN

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Hà Đăng Sơn - Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh - nhấn mạnh việc thực hiện đúng quy định về cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân không những phản ánh giá theo biến động của thị trường mà còn góp phần đảm bảo tài chính lành mạnh cho ngành điện cũng như thu hút vốn đầu tư, từ đó đảm bảo an ninh năng lượng.

Giá điện đã theo tín hiệu thị trường

* Giá điện tăng thời gian qua đã giúp cho tài chính của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được cải thiện và có lãi. Liệu đây có phải là cơ sở để chúng ta thực hiện hiệu quả hơn cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân để giá điện có tăng, có giảm?

- Tình hình tài chính và bức tranh sản xuất kinh doanh EVN trong hai năm gần đây được cải thiện và có lãi sau khi được điều chỉnh tăng giá điện, cho thấy chúng ta đã có một cơ chế định giá và điều chỉnh giá điện bước đầu vận hành theo thị trường. 

Đây là yếu tố thúc đẩy thị trường hóa ngành điện theo đúng tinh thần của Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh năng lượng. Việc vận hành giá điện theo đúng nguyên tắc thị trường sẽ đảm bảo các yếu tố biến động đầu vào được đánh giá và phản ánh trong giá bán lẻ điện, từ đó giúp cho tài chính ngành điện bền vững, thu hút vốn đầu tư, cũng như đảm bảo tính công bằng với người dùng. 

Do đó, khi cơ chế giá điện được điều chỉnh theo quy luật thị trường, giá điện cũng phải điều chỉnh có tăng có giảm. 

Trong điều kiện nguồn tài chính đầy đủ, tình hình kinh doanh của EVN tốt hơn, những áp lực của giai đoạn nắng nóng cao điểm cũng đã qua, cộng với các yếu tố đầu vào thuận lợi chẳng hạn như nguồn cung và giá nhiên liệu ổn định, được kiểm soát thậm chí giá thị trường giảm, Bộ Công Thương và EVN cũng cần cân nhắc việc điều chỉnh lại giá điện, giảm giá điện theo đúng quy định hiện hành.

* Triển vọng tài chính tốt nhưng những sức ép nào đang đặt ra với ngành điện và EVN, thưa ông?

- Cần phải nhìn nhận đầy đủ rằng vẫn còn những yếu tố trong bức tranh tài chính của EVN vẫn chưa thực sự được rõ ràng. Bởi hiện nay vẫn chưa có hoặc chưa rõ thông tin về một số số liệu tài chính được công bố.

Ông Hà Đăng Sơn - Ảnh: Tuổi Trẻ

Báo cáo chung về tình hình sản xuất kinh doanh cho thấy khả quan, nhưng khoản chênh lệch tỉ giá và cơ chế điều chỉnh tỉ giá không rõ là đã được tính toán vào báo cáo này hay chưa? Ngoài ra vẫn còn một số khoản mà EVN có trách nhiệm tất toán với bên bán điện, đặc biệt là các dự án điện năng lượng tái tạo hiện vẫn chưa được cập nhật đầy đủ và khoản chi phí.

Vì vậy, nếu tương lai khi các thông tin này được cập nhật đầy đủ, con số lãi sau khi cập nhật điều chỉnh không còn cao như vừa thông tin, cộng thêm các yếu tố tác động khiến giá thành sản xuất kinh doanh điện tăng thì cũng cần thực hiện đúng cơ chế về điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân như quy định.

Đảm bảo bù đắp chi phí giá thành điện để tái đầu tư

* Có thực tế khó khăn là dù đã có cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân nhưng thực hiện lại rất khó?

- Các quy định về cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân đã phù hợp hơn khi cho phép điều chỉnh giá điện một cách linh hoạt hơn, với khung thời gian ngắn hơn nhiều. Tuy vậy, trong triển khai thực hiện vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra. 

Bởi giá điện có tác động gần như tới toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh của nhiều ngành nghề trong nền kinh tế. Vì vậy dù có biến động và thay đổi của yếu tố đầu vào nhưng thời điểm điều chỉnh không phù hợp thì sẽ phải ưu tiên ổn định, đảm bảo yếu tố phát triển kinh tế.

Do đó tôi cho rằng có thể có những thời điểm giá điện không thể điều được ngay theo biến động của các yếu tố đầu vào, đặc biệt là khi giá tăng, thì cần phải có thông tin rõ ràng, minh bạch để thực hiện đúng cơ chế bù đắp chi phí. 

Đây là tín hiệu giúp cho nhà đầu tư, nhà sản xuất điện yên tâm rằng việc điều chỉnh giá có thể chậm nhưng sẽ thực hiện và đảm bảo bù đắp đầy đủ chi phí hợp lý, hợp lệ. Đặc biệt khi nguồn giá cao sẽ ngày càng chiếm tỉ trọng lớn thì việc có tín hiệu về chính sách rõ ràng sẽ giúp nhà đầu tư yên tâm hơn khi đầu tư.