Để tài sản số và doanh nghiệp công nghệ người Việt ‘an cư’ trên sân nhà

Ông Nguyễn Thành Trung - đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Sky Mavis - Ảnh: XUÂN TIẾN

Tại Ngày hội Công nghệ TP.HCM - Conviction 2026 khai mạc ngày 14-8, với chủ đề "Real World, Real Movement" (Giá trị thực, Hành động thực), câu chuyện giữ chân nhân tài, xây dựng hành lang pháp lý và tạo lập không gian tin cậy cho tài sản số, trí tuệ nhân tạo (AI) cùng công nghệ chuỗi khối (blockchain) đã trở thành tâm điểm tranh luận.

Nghịch lý "mang chuông đi đánh xứ người" nhưng... khó về nhà

Nhiều doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập đã khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Tuy nhiên hành trình đưa nguồn lực và pháp nhân “hồi hương” để đóng góp trực tiếp cho kinh tế nước nhà lại đang đối mặt với không ít rào cản.

Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Thành Trung - đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Sky Mavis - chỉ ra hai điểm nghẽn lớn: thủ tục tiếp nhận vốn ngoại và cơ chế định giá tài sản trí tuệ. 

Hiện nay, các startup gặp nhiều vướng mắc khi huy động vốn quốc tế qua các công cụ tài chính mới. Bên cạnh đó, việc thiếu khung hướng dẫn định giá mã nguồn và tài sản vô hình khiến doanh nghiệp không thể đưa tài sản số lên sổ sách kế toán để tiếp cận hệ thống tài chính trong nước.

Từ thực tế này, ông Trung đề xuất cơ quan quản lý cần tận dụng mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) để tạo luồng tiếp nhận vốn ngoại linh hoạt, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục xuống còn 2-4 tuần. Song song đó, việc mở rộng dịch vụ cho các sàn tài sản số thí điểm sẽ giúp doanh nghiệp đưa mã nguồn và giá trị vô hình về niêm yết, tích lũy nội lực ngay tại thị trường nội địa.

Ở góc độ nguồn nhân lực, bà Nguyễn Phương Linh - Trưởng đại diện Superteam tại Việt Nam - thông tin Việt Nam hiện đóng góp hơn 3% lực lượng lập trình viên blockchain mới trên toàn cầu, đứng thứ 8 thế giới. Dẫu vậy, để chuyển hóa lợi thế con người thành lợi thế doanh nghiệp, cơ chế sandbox hiện tại cần được "cởi trói" tư duy quản lý.

"Cơ chế thử nghiệm hiệu quả cần giảm thiểu sự bất định cho doanh nghiệp, thay vì phát sinh thêm tầng nấc thủ tục kéo dài hằng tháng. Cần một sandbox chuyên biệt cho blockchain và tài sản số theo mô hình 'một cửa' linh hoạt, chuyển từ tiền kiểm sang giám sát rủi ro", bà Linh nhấn mạnh.

Hạ tầng dữ liệu: ‘Cột mốc biên giới số’ vững chắc

Ông Nguyễn Phú Dũng - Tổng giám đốc CTCP Tập đoàn PILA (đơn vị đồng hành cùng Bộ Công an xây dựng nền tảng chuỗi khối quốc gia) - nhận định dù Luật Giao dịch điện tử và dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý, cốt lõi của không gian số vẫn là dữ liệu.

"Việt Nam không thiếu dữ liệu, nhưng điều chúng ta cần là dữ liệu đáng tin cậy. Chuỗi giá trị của nền kinh tế số phải đi qua 3 lớp: Dữ liệu tin cậy - Tài chính tin cậy - Kinh tế tin cậy. Tài sản số chỉ thực sự có giá trị khi được vận hành dựa trên một hạ tầng tin cậy", ông Dũng phân tích.

Theo ông Dũng, ngày 23-6 vừa qua, nền tảng NDAChain đã bảo vệ thành công trước Hội đồng thẩm định liên bộ (Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính). Để thúc đẩy tiến trình này, ông đưa ra 3 đề xuất cốt lõi.

Thứ nhất là thành lập liên minh hợp tác giữa Nhà nước - Viện, trường - Doanh nghiệp nhằm chuẩn hóa khung quản trị dữ liệu và định danh tự chủ. Thứ hai là xây dựng hạ tầng tin cậy quốc gia thành hạ tầng dùng chung cho các ngành tài chính, logistics, y tế, giáo dục...; tránh tình trạng mỗi đơn vị tự lập "ốc đảo tin cậy" riêng gây phân mảnh và tốn kém chi phí tích hợp.

Thứ ba là chuẩn bị năng lực liên thông xuyên biên giới, sẵn sàng kết nối với khung định danh điện tử và Hiệp định Kinh tế số ASEAN (dự kiến ký kết vào tháng 11 năm nay, mở ra quy mô kinh tế số trên 2.000 tỉ USD).