Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm lo lắng nếu buộc phải ngưng xuất hóa đơn - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Trong khi nhiều hộ kinh doanh cho rằng đang bị "làm khó" vì đã lỡ đầu tư máy móc, thiết bị và thực hiện việc xuất hóa đơn như yêu cầu trước đó, các chuyên gia cũng cho rằng việc xử phạt vị phạm hành chính với những trường hợp không thuộc diện phải xuất hóa đơn mà vẫn xuất hóa đơn là chưa hợp lý.
Hộ kinh doanh kêu bất hợp lý
Bà Nguyễn Thu Nguyên (phường Gò Vấp, TP.HCM), kinh doanh bún tươi có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, cho rằng nếu không được xuất hóa đơn, rất nhiều đối tác sẽ ngưng mua hàng vì họ cần hóa đơn chứng từ để đưa vào chi phí đầu vào. "Điều này gây thiệt hại lớn cho tôi", bà Nguyên nói.
Theo nhiều hộ kinh doanh, căn cứ để yêu cầu những hộ kinh doanh đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử từ năm 2025 trở về trước có doanh thu dưới 500 triệu phải ngừng sử dụng hóa đơn điện tử dựa trên doanh thu năm 2025 và doanh thu quý 1-2026 là chưa hợp lý.
"Một thời gian dài, hộ kinh doanh rất ám ảnh và sợ làm sổ sách, lập hóa đơn, nay vừa quen lại bị yêu cầu ngưng. Vì sao phải bắt các hộ doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm phải ngưng xuất hóa đơn. Chưa kể chúng tôi đã đầu tư máy móc, thiết bị, ký kết với nhà cung cấp, mua chữ ký số hết một khoản tiền không nhỏ", một hộ kinh doanh tại phường Gia Định bức xúc.
Chủ một hộ kinh doanh chuyên cung cấp thực phẩm cho trường học, bà Nguyễn Thị Phương (phường Gò Vấp) cho biết nếu áp quy định doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm không được xuất hóa đơn, đơn vị sẽ gặp khó khăn lớn.
Cụ thể, do kinh doanh quy mô nhỏ nên doanh thu chưa vượt mức 500 triệu đồng, trong khi khách hàng là các nhà trường - những đơn vị phải cần hóa đơn chứng từ để kê khai đầu vào.
"Trước đây Nhà nước khuyến khích xuất hóa đơn chứng từ, chúng tôi đầu tư để làm theo, người bán và người mua đều đã quen. Giờ đùng một cái thay đổi như vậy sao mà thích nghi kịp, nếu ngành thuế không có phương án hỗ trợ linh động, nhiều hộ kinh doanh sẽ gặp khó", bà Phương nhận định.
Trong khi đó, mới vừa đầu tư xe tải nhỏ chở vật liệu cho doanh nghiệp, ông Trần Đình Trường (phường Thủ Đức) cho biết mỗi chuyến hàng chỉ vài trăm nghìn đồng đến tiền triệu, bữa có bữa không nên doanh thu mỗi năm khó đạt ngường 500 triệu đồng. Do đó, giờ nếu không cho xuất hóa đơn thì khách hàng là doanh nghiệp sẽ không ai thuê chở hàng nữa.
"Chúng tôi đang gặp khó với đầu ra đầu vào, phải thuê dịch vụ bên ngoài để nộp hồ sơ thuế, khai báo thuế, đang lo nộp trể hạn, giờ nếu thêm vấn đề không được xuất hóa đơn nữa thì không biết phải kêu ai. Chính sách đưa ra phải cho người dân thời gian để kịp thích nghi, phải phù hợp và khả thi với thực tế".
Chưa khuyến khích hộ kinh doanh tự nguyện áp dụng hóa đơn điện tử
Trao đổi về thông tin có cơ sở thuế đòi xử phạt vị phạm hành chính với những trường hợp không thuộc diện phải xuất hóa đơn mà vẫn xuất hóa đơn, bà Nguyễn Thị Cúc (Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam) cho rằng không có lý do gì xử phạt những hộ kinh doanh chủ động xuất hóa đơn, dù không thuộc đối tượng bắt buộc.
"Thực tế, cơ quan thuế đang chỉ đạo theo hướng nếu phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện thì không xử phạt. Do đó, không có lý do gì xử phạt những hộ chủ động xuất hóa đơn, dù thuộc đối tượng không thuộc diện bắt buộc", bà Cúc nói.
Tuy vậy, bà Cúc cũng cho biết cách hướng dẫn tại các cơ quan thuế cơ sở chưa thống nhất. Một số nơi cho rằng xuất hóa đơn trong trường hợp không bắt buộc là vi phạm và có thể bị xử phạt. Nhưng cũng có cơ quan thuế chủ động hướng dẫn hộ, cá nhân liên hệ để được hỗ trợ khi gặp vướng mắc.
Trong khi đó, bà Lê Thị Duyên Hải (Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VTCA) cho rằng thông báo của các cơ quan thuế sẽ có thể phát sinh nhiều mâu thuẫn, bất cập. Cụ thể, doanh thu tính thuế giá trị gia tăng năm trên 500 triệu đồng và dưới 1 tỉ đồng được hiểu là doanh thu thực tế của năm 2026.
Việc cơ quan thuế căn cứ vào doanh thu khoán hoặc doanh thu kê khai năm 2025 để ngăn sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh là chưa đảm bảo đúng quy định của nghị định 68.
Bên cạnh đó, với các hộ khoán chuyển tiếp từ năm 2025, doanh thu khoán có thể chênh lệch đáng kể so với doanh thu thực tế, dẫn đến khả năng nhiều hộ kinh doanh sẽ có doanh thu năm 2026 vượt ngưỡng 500 triệu đồng.
Mặt khác, theo bà Hải, nếu căn cứ doanh thu thực tế từ 500 triệu đồng trở xuống để ngừng sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, sau đó khi doanh thu vượt 500 triệu đồng lại tiếp tục đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử sẽ làm tăng thủ tục hành chính đối với hộ kinh doanh và chưa khuyến khích hộ kinh doanh tự nguyện áp dụng hóa đơn điện tử, chuyển đổi số.
"Việc không cho hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống được sử dụng hóa đơn điện tử là một bất cập lớn. VTCA kiến nghị Cục Thuế nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền, không hạn chế hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng được tự nguyện áp dụng hóa đơn điện tử", bà Hải nhấn mạnh.
Hầu hết tiểu thương đều ý thực việc tuân thủ kê khai thuế
Nhân viên ngân hàng hướng dẫn thủ tục kê khai thuế cho hộ kinh doanh - Ảnh: HỮU HẠNH
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Nguyễn Ngọc Quế Phương (Trưởng Ban quản lý chợ Bình Tây, TP.HCM) cho biết chợ có quy mô lớn với hơn 1.600 hộ kinh doanh theo đăng ký nhưng nhờ được "cầm tay chỉ việc", tập huấn đến từ cơ quan thuế, đơn vị cung cấp ứng dụng, ngân hàng,... nên hầu hết hộ kinh doanh có ý thức về việc tuân thủ chính sách thuế kê khai.
Các tiểu thương đã chủ động hơn trong khâu kết nối, sử dụng phần mềm xuất hóa đơn điện tử, mở tài khoản ngân hàng...
Tuy vậy, theo bà Phương, vẫn có những hộ kinh doanh cao tuổi chậm tiếp cận công nghệ nên lo lắng sợ nộp hồ sơ trễ hạn sẽ bị phạt. Do là chợ sỉ, kinh doanh đa dạng, khách đổi, trả hàng, nên hộ kinh doanh cũng gặp khó khi hóa đơn đã xuất.
"Các đơn vị cung ứng phần mềm, cơ quan thuế cần hỗ trợ thêm, đặc biệt khâu kê khai làm sao phải đúng. Bởi vẫn có tình trạng hộ kinh doanh chọn tạm ngưng kinh doanh để tránh bị phạt nếu lỡ không nộp hồ sơ kê khai thuế kịp", bà Phương đề nghị.
Đại diện một ban quản lý chợ tại TP.HCM cho biết vẫn còn các vấn đề liên quan đến cơ sở dữ liệu giữa hộ kinh doanh và cơ quan thuế chưa đồng bộ, dẫn đến việc đẩy thông tin lên có thể bị lỗi.
Trong khi đó, ông Lý Đại Lâm (tiểu thương chợ Bến Thành) cho biết do vừa bán trực tiếp vừa sản xuất nên ông khá đau đầu bởi nguyên vật liệu đầu vào sẽ hao hụt trong quá trình sản xuất, nên ra thành phẩm sẽ chênh lệch nhất định, dẫn đến không biết khai thế nào cho đúng quy định.
Các hộ kinh doanh cũng cho rằng cần có thêm thời hạn để thích nghi với quy định mới.
