Toàn cảnh hội thảo về quản lý xơ hóa phổi tiến triển - Ảnh: T.DƯƠNG
Bệnh phổi kẽ có thể tiến triển nặng trong vài năm
Chia sẻ bên lề hội thảo khoa học "Từ khuyến cáo đến thực hành lâm sàng trong quản lý xơ hóa phổi tiến triển - góc nhìn từ Thái Lan đến Việt Nam" được tổ chức ngày 26-9, GS.TS Đồng Khắc Hưng, Phó giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết bệnh phổi kẽ gồm khoảng 200 thể bệnh khác nhau, trong đó một số thể có tiên lượng rất nặng.
"Có những thể bệnh phổi kẽ có tiên lượng rất xấu, thời gian sống thêm thậm chí còn có thể ngắn hơn ung thư phổi", bác sĩ Hưng nói.
Tiên lượng của nhóm bệnh này rất xấu nếu phát hiện muộn: ở các thể tiến triển, khoảng 50% người bệnh chỉ sống thêm được 2,5 năm và 20% sống thêm không quá 5 năm kể từ khi chẩn đoán. Thậm chí, tỉ lệ sống sau 5 năm còn thấp hơn nhiều loại ung thư thường gặp.
Theo đó, bệnh phổi kẽ là nhóm bệnh gây tổn thương mô kẽ của phổi, ảnh hưởng đến quá trình trao đổi khí. Trong đó, xơ phổi kẽ vô căn và xơ phổi kẽ tiến triển là những thể bệnh đáng lo ngại. Khi tổn thương chuyển sang xơ hóa, chức năng phổi suy giảm và việc điều trị trở nên khó khăn hơn.
Theo các chuyên gia, một trong những thể bệnh cần lưu ý là viêm phổi tăng cảm, liên quan đến phản ứng của cơ thể khi tiếp xúc với các kháng nguyên trong môi trường sống và làm việc.
Những người làm nghề giày da, may mặc, chế biến nông sản, bảo quản thực phẩm, chăn nuôi gia cầm có thể tiếp xúc thường xuyên với bụi hữu cơ, bụi vải, bụi da động vật và các dị nguyên khác. Môi trường ẩm thấp, kho lạnh bảo quản hải sản hoặc nơi có nhiều nấm mốc cũng là những yếu tố cần lưu ý.
Ngay trong gia đình, nấm mốc, nhà cửa ẩm thấp, khói bụi khi nấu nướng hay việc nuôi chim cảnh cũng có thể liên quan đến bệnh.
Bác sĩ Hưng cho biết phân chim, lông chim và các chất hữu cơ từ chim có thể gây phản ứng viêm tại mô kẽ phổi ở người nhạy cảm. Lông chó, mèo cũng có thể liên quan, nhưng mức độ ít hơn so với chim và gia cầm.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bệnh phổi kẽ đều do môi trường. Với xơ phổi kẽ vô căn, nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định.
GS.TS Đồng Khắc Hưng, Phó giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, chia sẻ về bệnh lý phổi kẽ - Ảnh: D.LIỄU
Không nên chủ quan khi ho khan, khó thở khi gắng sức
Chia sẻ thêm với Tuổi Trẻ, TS.BS Nguyễn Thị Bích Ngọc, Giám đốc Trung tâm Điều trị bệnh phổi hiếm và các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, Bệnh viện Phổi Trung ương, cho biết bệnh có thể cải thiện nếu phát hiện sớm và xác định được tác nhân gây bệnh và loại bỏ nguồn tiếp xúc.
Chẳng hạn, nếu nguyên nhân là nấm mốc trong nhà, việc xử lý môi trường ẩm mốc có thể giúp người bệnh cải thiện.
Ngược lại, nếu không loại bỏ được căn nguyên, bệnh có thể tiến triển thành xơ phổi.
Với những trường hợp viêm phổi tăng cảm đã chuyển sang thể xơ hóa, thời gian sống thêm trung bình có thể chỉ khoảng 3-5 năm. Chi phí điều trị bằng thuốc chống xơ hóa có thể lên tới hàng chục triệu đồng mỗi tháng.
Các triệu chứng ban đầu của bệnh phổi kẽ thường không đặc hiệu, dễ nhầm với những bệnh hô hấp khác. Người bệnh có thể bị ho khan kéo dài, khó thở khi gắng sức.
Riêng viêm phổi tăng cảm, triệu chứng có thể xuất hiện sau khoảng 4-8 giờ tiếp xúc với tác nhân gây bệnh, kèm tức ngực, gai rét, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi.
Một dấu hiệu đáng chú ý là triệu chứng giảm khi người bệnh nghỉ làm, nhưng tái xuất hiện khi quay lại môi trường làm việc.
Theo bác sĩ Ngọc, chụp X-quang thông thường có thể bỏ sót tổn thương phổi kẽ ở giai đoạn sớm. Khi có chỉ định, người bệnh cần được chụp cắt lớp vi tính (CT), đặc biệt là CT lát mỏng, độ phân giải cao, để đánh giá tổn thương.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần giữ nhà cửa thông thoáng, xử lý tình trạng ẩm mốc, hạn chế tiếp xúc với các dị nguyên đã được xác định. Người lao động cần được trang bị phương tiện bảo hộ phù hợp, bảo đảm môi trường làm việc an toàn và khám sức khỏe định kỳ.
Đặc biệt, người bị ho khan kéo dài, khó thở khi gắng sức hoặc có triệu chứng hô hấp liên quan đến môi trường sống, làm việc nên khám chuyên khoa hô hấp. Phát hiện bệnh sớm giúp xác định căn nguyên, hạn chế nguy cơ tổn thương tiến triển thành xơ hóa và suy hô hấp.
