Bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - Ảnh: SSC
Ngày 14-5, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước - Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn, thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán.
Tăng quy mô cổ phiếu có tỉ lệ tự do chuyển nhượng - free-float
Bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho biết dư địa tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng đang chịu nhiều áp lực. Trong bối cảnh này, thị trường chứng khoán ngày càng thể hiện rõ vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế.
Đối với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, đây không chỉ là yêu cầu khách quan, mà còn là cơ hội để tái cấu trúc nguồn vốn, nâng cao năng lực tài chính và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội phục vụ đầu tư phát triển.
"Các doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động khai thác hiệu quả các công cụ của thị trường vốn như phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ, phát hành trái phiếu doanh nghiệp, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc huy động vốn quốc tế thông qua chuẩn hóa quản trị và nâng cao minh bạch thông tin", bà Phương nhấn mạnh.
Đặc biệt, việc thúc đẩy thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết diễn ra trong bối cảnh chứng khoán Việt Nam đã được FTSE Russell nâng hạng lên mới nổi thứ cấp.
Để tận dụng hiệu quả cơ hội này, theo bà Phương, thị trường Việt Nam cần tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, nâng cao tính minh bạch và tăng quy mô cổ phiếu có tỉ lệ tự do chuyển nhượng - free-float đủ lớn để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế.
Theo báo cáo từ đại diện phía Ủy ban Chứng khoán, sau khi rà soát 789 doanh nghiệp cổ phần hóa, có 67 đơn vị chưa đáp ứng điều kiện cơ cấu cổ đông.
Ngoài ra có 53 doanh nghiệp chưa đáp ứng về vốn chủ sở hữu và 41 đơn vị chưa thực hiện đăng ký cổ phiếu/giao dịch.
Trong khi đó theo quy định mới, kể từ ngày 1-1-2026, điều kiện để trở thành công ty đại chúng bao gồm: Vốn điều lệ đã góp từ 30 tỉ đồng trở lên, vốn chủ sở hữu từ 30 tỉ đồng trở lên. Cơ cấu cổ đông phải có ít nhất 10% cổ phiếu do từ 100 nhà đầu tư trở lên (không bao gồm cổ đông lớn) nắm giữ.
Doanh nghiệp sẽ bị hủy tư cách đại chúng nếu không còn đáp ứng một trong các điều kiện nêu trên. Ngoài ra không công bố thông tin về báo cáo tài chính kiểm toán hoặc nghị quyết đại hội đồng cổ đông thường niên trong 2 năm liên tục cũng phải rời sàn.
Giải pháp nào để đáp ứng điều kiện đại chúng?
Cũng theo đại diện Ủy ban Chứng khoán, các công ty đại chúng đã niêm yết/đăng ký giao dịch trước ngày 1-1-2021 mà không đáp ứng điều kiện theo luật mới sẽ có 1 năm để điều chỉnh. Từ sau ngày 1-1-2026, các đơn vị này sẽ bị xem xét hủy tư cách nếu vẫn không đạt yêu cầu.
Còn các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết/đăng ký giao dịch sẽ không bị hủy tư cách công ty đại chúng nếu chỉ chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông theo luật mới.
Vậy giải pháp khắc phục là gì nếu không đáp ứng điều kiện vốn? Theo Ủy ban Chứng khoán, doanh nghiệp có thể thực hiện chào bán, phát hành thêm cổ phiếu để bù đắp vốn và cải thiện năng lực tài chính.
Còn đối với việc không đáp ứng cơ cấu cổ đông, giải pháp sẽ là cổ đông bán bớt cổ phần qua chào bán cổ phiếu ra công chúng hoặc chuyển nhượng trên sàn/ngoài sàn. Pha loãng sở hữu của cổ đông thông qua phát hành cổ phiếu ra công chúng, phát hành riêng lẻ, phát hành ESOP.
Hội nghị cũng đã tổ chức thảo luận trực tiếp để ghi nhận những trao đổi, giải đáp những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện của doanh nghiệp.
Đồng thời cập nhật thêm thông tin, quy định mới phục vụ việc xây dựng phương án tăng vốn, thoái vốn, cơ cấu lại cổ đông, nâng cao chất lượng quản trị công ty và minh bạch thông tin nhằm đáp ứng các điều kiện công ty đại chúng theo quy định.
