Vụ drone xâm nhập sân bay Tân Sơn Nhất, hãng bay thiệt hại hàng tỉ đồng - Ảnh: QUANG ĐỊNH
2 giờ gián đoạn ở Tân Sơn Nhất, hàng không thiệt hại hàng chục tỉ đồng
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cho biết sự cố vào khung giờ cao điểm, bình quân 44-46 lượt cất hạ cánh/giờ. Đây là sân bay có mật độ bay cao nhất cả nước.
Khi phát hiện có thiết bị bay không người lái (drone/UAV) xâm nhập sân bay, việc tạm dừng cất, hạ cánh diễn ra hai lần. Lần đầu từ 18h28 - 19h16.
Lần hai từ 19h40 - 20h34. Như vậy, tổng thời gian bị gián đoạn 102 phút khiến hàng loạt máy bay bay chờ hoặc chuyển hướng hạ cánh, gây xáo trộn dây chuyền lịch quay đầu và trễ chuyến trong ngày.
Có 56 chuyến ảnh hưởng trực tiếp trong hai lần gián đoạn cất hạ cánh và tổng thời gian phát sinh ảnh hưởng lên tới 5.285 phút.
Cụ thể, 24 chuyến bay phải chuyển hướng hạ cánh xuống các sân bay dự bị như Cần Thơ, Cam Ranh, 18 chuyến phải bay vòng chờ hạ cánh và 14 chuyến nằm chờ cất cánh.
Một số chuyến phải chờ rất lâu. Chẳng hạn, chuyến VN1267 từ Vinh đi TP.HCM kéo dài thêm gần 2 giờ so với kế hoạch ban đầu.
Nhiều chuyến bay bị ảnh hưởng tối 11-8 do xuất hiện drone xâm nhập sân bay Tân Sơn Nhất gây thiệt hại lớn cho các hãng hàng không - Ảnh: CÔNG TRUNG
Con số 56 chuyến nói trên được tổng hợp từ dữ liệu của sân bay Tân Sơn Nhất. Trong khi đó, thống kê từ cơ quan quản lý bay và một số đơn vị liên quan cho thấy phạm vi ảnh hưởng có thể lớn hơn, với khoảng 70-100 chuyến bay bị tác động trực tiếp hoặc dây chuyền.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Vietnam Airlines cho biết có 11 chuyến của hãng phải chuyển hướng hạ cánh. Khoảng 30 chuyến khác bị ảnh hưởng trực tiếp, phải bay chờ từ 20 - 80 phút.
Việc sắp xếp lại máy bay, tổ bay và lịch khai thác còn tác động dây chuyền đến hàng chục chuyến trong ngày 12-8. Riêng ngày 11-8, tỉ lệ chuyến bay đúng giờ trên toàn mạng của hãng giảm 6 điểm phần trăm.
Vietjet cũng ghi nhận nhiều chuyến bay bị ảnh hưởng, đặc biệt là các chuyến khai thác vào ban đêm. Hãng phải điều chỉnh lịch máy bay, bố trí lại tổ bay và tổ chức giải tỏa lượng hành khách chờ tại sân bay.
Vì sao một chuyến chuyển hướng tốn kém hơn?
Các hãng bay cho hay thiệt hại chi phí từ vụ drone làm xáo trộn lịch bay khá lớn. Trao đổi với Tuổi Trẻ, một chuyên gia trong lĩnh vực thương mại hàng không, phân tích sơ bộ mức độ ảnh hưởng về mặt tài chính với hãng bay.
Cụ thể, chi phí hàng không thường được tính theo "block hour", khoảng thời gian từ lúc máy bay rời vị trí đỗ tại sân bay đi đến khi vào vị trí đỗ tại sân bay đến.
Theo mức ước tính được chuyên gia sử dụng, mỗi giờ khai thác tàu bay thân hẹp như Airbus A320, A321 tốn khoảng 8.000 USD, tương đương 208 triệu đồng. Với tàu bay thân rộng, chi phí có thể lên tới 13.000 USD, khoảng 338 triệu đồng/giờ.
Khoản tiền này không chỉ là nhiên liệu mà còn gồm chi phí bảo dưỡng theo giờ khai thác, thuê hoặc khấu hao máy bay, tổ bay và các chi phí vận hành liên quan.
Khi phải bay vòng chờ, động cơ vẫn hoạt động và nhiên liệu tiếp tục bị tiêu hao. Phi công bay vòng chờ hạ cánh nhưng khi nhiên liệu giảm đến ngưỡng phải bảo vệ lượng dự trữ bắt buộc, tổ lái và bộ phận điều hành phải quyết định chuyển hướng sang sân bay khác.
Trong tối 11-8 có 3 chuyến khẩn nguy hạ cánh nạp nhiên liệu, 24 chuyến phải hạ cánh ở sân bay khác.
Với một chuyến chuyển hướng thường tốn kém nhất. Máy bay có thể đã bay vòng trước khi đến sân bay dự bị, sau đó hãng phải trả thêm phí hạ cánh, phục vụ mặt đất, nạp nhiên liệu và hỗ trợ hành khách. Máy bay còn có thể phải thực hiện thêm một chuyến để trở lại sân bay đích hoặc vị trí khai thác tiếp theo.
Theo ước tính chi phí, 24 chuyến chuyển hướng có thể gây thiệt hại khoảng 24,7 tỉ đồng. Nhóm 18 chuyến bay vòng chờ phát sinh khoảng 5,3 tỉ đồng, còn 14 chuyến nằm chờ cất cánh khoảng 7,7 tỉ đồng.
Các chuyến bị ảnh hưởng được ước tính tiêu hao thêm gần 179 tấn nhiên liệu, trị giá khoảng 207.000 USD, tương đương 5,4 tỉ đồng theo tỉ giá 26.000 đồng/USD.
Nếu chỉ tính nhiên liệu, thời gian sử dụng máy bay, tổ bay, phí sân bay và phục vụ mặt đất, chi phí vận hành trực tiếp sau khi cộng dự phòng vào khoảng 12 tỉ đồng.
Khi tính thêm thời gian chậm của hành khách, chi phí hỗ trợ tại sân bay, lỡ chuyến nối, nguy cơ bồi thường và ảnh hưởng thương mại, tổng thiệt hại có thể lên khoảng 37,7 tỉ đồng. Nếu tính cả sự xáo trộn trên toàn mạng khai thác, con số có thể tiến gần 52 tỉ đồng.
Hãng bay tính toán, bình quân 200 hành khách/chuyến. Như vậy, với 56 chuyến, có khoảng 11.200 lượt khách có thể đã bị tác động. Đây mới là con số ước tính vì các hãng chưa công bố thống kê đầy đủ.
Cục Hàng không kiến nghị đầu tư thiết bị áp chế UAV
Cục Hàng không Việt Nam cho biết đã báo cáo Bộ Xây dựng kiến nghị Ủy ban Quốc gia về an ninh hàng không sớm thống nhất giao trách nhiệm chủ trì cho cơ quan, đơn vị trên địa bàn cảng hàng không trong tình huống có UAV xâm nhập trái phép, ảnh hưởng đến các hoạt động bay hàng không dân dụng.
Đồng thời đầu tư trang bị hệ thống thiết bị chuyên dụng để phát hiện, cảnh báo sớm UAV và thiết bị chế áp UAV trong trường hợp cần thiết, không chỉ dừng lại ở mức độ xác minh bằng mắt thường hay thông báo thủ công như hiện nay.
Bên cạnh đó, hoàn thiện các chế tài xử phạt hành chính và hình sự đủ mạnh đối với tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tàu bay không người lái.
