VN-Index lùi về vùng dưới 1.600 điểm - Ảnh: AI
Từ cú sốc bên ngoài đến hiệu ứng margin trong nước
Kết phiên 23-3, VN-Index giảm 56,64 điểm (-3,44%), xuống 1.591,17 điểm, đánh dấu phiên giảm thứ ba liên tiếp với tổng mức mất điểm khoảng 122 điểm, lùi về vùng thấp nhất trong 5 tháng. Các chỉ số còn lại cũng đồng loạt lao dốc: HNX-Index giảm 2,43%, UPCoM-Index mất gần 2%.
Ông Phạm Bình Phương, chuyên gia phân tích thuộc Bộ phận Chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán ACB (ACBS), cho biết đà giảm sâu của VN-Index là kết quả cộng hưởng giữa yếu tố ngoại biên và nội tại, trong đó yếu tố bên ngoài đóng vai trò kích hoạt.
Cụ thể căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại lạm phát quay trở lại và kéo theo kỳ vọng lãi suất toàn cầu duy trì cao hơn, lâu hơn.
Dòng vốn quốc tế theo đó có xu hướng rút khỏi các thị trường cận biên và mới nổi, gây áp lực bán đáng kể lên thị trường Việt Nam.
Biến động tiêu cực trên thị trường tài chính quốc tế - từ chứng khoán Mỹ đến trái phiếu - khiến khẩu vị rủi ro toàn cầu suy giảm.
Các quỹ đầu tư giảm tỉ trọng cổ phiếu, đặc biệt tại các thị trường có thanh khoản thấp hơn, khiến VN-Index phản ứng nhanh và mạnh hơn so với các nhịp điều chỉnh thông thường.
Ở góc độ nội tại, thị trường đang ở trạng thái nhạy cảm sau giai đoạn tăng kéo dài với mức sử dụng đòn bẩy cao. Khi thị trường giảm sâu, áp lực call margin xuất hiện và lan rộng, tạo hiệu ứng bán tháo dây chuyền.
Thị giá VN-Index trong 1 năm qua - Dữ liệu: TradingView
Ngoài ra, cấu trúc thị trường phụ thuộc lớn vào một số nhóm trụ như ngân hàng, bất động sản và công nghệ, khiến chỉ số dễ biến động mạnh khi các nhóm này bị bán.
Tâm lý nhà đầu tư cũng chuyển nhanh từ "mua khi điều chỉnh" sang "bán khi hồi phục", làm áp lực giảm điểm thêm trầm trọng.
Đồng quan điểm, ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành, Chứng khoán Kafi, cho rằng hai yếu tố chính kéo thị trường đi xuống là áp lực lạm phát từ giá dầu tăng và hiệu ứng call margin sau các phiên giảm mạnh trước đó.
Khi kỳ vọng lạm phát gia tăng, nhà đầu tư có xu hướng yêu cầu mức chiết khấu cao hơn đối với cổ phiếu. Dòng tiền lớn theo đó tạm thời đứng ngoài, khiến thị trường thiếu lực đỡ.
Chưa có đáy rõ ràng, ưu tiên phòng thủ và quản trị rủi ro
Trong bối cảnh hiện tại, các chuyên gia đều nhận định thị trường chưa hình thành đáy rõ ràng và rủi ro vẫn còn hiện hữu.
Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối Tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân, Chứng khoán Thiên Việt, nhận định VN-Index có thể xuất hiện các nhịp hồi phục kỹ thuật nhờ thông tin tích cực về hợp tác năng lượng.
Tuy nhiên đáy bền vững chỉ có thể hình thành khi các rủi ro địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt, đặc biệt khi có tín hiệu đàm phán.
Theo đại diện ACBS, trong ngắn hạn, yếu tố ngoại biên vẫn chiếm ưu thế, trong khi các yếu tố nội tại như margin và dòng tiền sẽ quyết định độ sâu và thời gian kéo dài của nhịp điều chỉnh.
Về chiến lược, nhà đầu tư được khuyến nghị ưu tiên quản trị rủi ro, thay vì tìm kiếm lợi nhuận. Việc giải ngân chỉ nên thực hiện từng phần với tỉ trọng thấp, tránh tâm lý "bắt đáy" một lần khi thị trường chưa ổn định.
Các nhóm ngành phòng thủ như điện, bảo hiểm và thực phẩm được đánh giá phù hợp hơn trong giai đoạn biến động, nhờ dòng tiền ổn định và ít chịu tác động từ chu kỳ kinh tế.
Một số cổ phiếu bất động sản đã chiết khấu mạnh cũng xuất hiện lực cầu bắt đáy, nhưng chưa đủ cơ sở để xác nhận vùng an toàn cho giải ngân quy mô lớn.
Ngược lại, các nhóm nhạy cảm với chu kỳ và chính sách như bất động sản, công nghệ, bán lẻ không thiết yếu, hoặc những ngành đã giảm sâu nhưng biến động mạnh như dầu khí, hóa chất, chứng khoán vẫn tiềm ẩn rủi ro cao.
Đáng chú ý, dù một phần áp lực margin đã được giải tỏa sau các phiên giảm mạnh kèm thanh khoản cao, rủi ro vẫn chưa hoàn toàn biến mất.
Nếu thị trường tiếp tục suy yếu hoặc xuất hiện thêm cú sốc từ bên ngoài, lực bán từ các tài khoản sử dụng đòn bẩy vẫn có thể quay trở lại, khiến biến động khó lường hơn.
Tổng thể, chiến lược phù hợp lúc này là duy trì trạng thái phòng thủ, ưu tiên giữ tiền mặt, giảm đòn bẩy và chỉ giải ngân thăm dò khi thị trường xuất hiện tín hiệu cân bằng rõ ràng hơn.
