Danh mục nếu chỉ tập trung vào cổ phiếu sẽ có rủi ro - Ảnh: HỮU HẠNH
Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành Chứng khoán Kafi, cách phân bổ tài sản của nhà đầu tư Việt Nam và nước ngoài có nhiều khác biệt.
Hiểu lầm về đa dạng hóa
Tại Việt Nam, nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỉ trọng lớn và phần lớn trực tiếp tự quản lý danh mục. Họ có xu hướng ưu tiên bất động sản, vàng và cổ phiếu.
Với nhà đầu tư nước ngoài, bên cạnh cổ phiếu, trái phiếu và trái phiếu Chính phủ thường đóng vai trò quan trọng trong danh mục phòng thủ nhờ mức độ an toàn và dòng thu nhập ổn định.
Một điểm đáng chú ý là nhà đầu tư Việt Nam thường hiểu đa dạng hóa theo nghĩa mua nhiều mã cổ phiếu, nhiều nhóm ngành khác nhau. Tuy nhiên theo ông Huy, cách này vẫn khiến danh mục tập trung vào một lớp tài sản là cổ phiếu. Nếu thị trường chứng khoán giảm, việc sở hữu 10 hay 20 mã cổ phiếu vẫn chưa giúp danh mục giảm đáng kể rủi ro.
Theo ông Huy, sự khác biệt này một phần đến từ văn hóa đầu tư, mức độ trưởng thành của thị trường.
Một yếu tố khác là nhà đầu tư Việt Nam hiện vẫn chưa tin tưởng cao vào các kênh ủy thác, nên có xu hướng tự đầu tư và tự quản lý danh mục.
Nguyên tắc cơ bản
Ông Huy cho rằng cần cải thiện tư duy về đa dạng hóa bởi nhiều người đang hiểu chưa đầy đủ về khái niệm phân bổ tài sản. Việc mua nhiều cổ phiếu không đồng nghĩa với việc danh mục đã được đa dạng hóa vẫn tập trung vào thị trường chứng khoán.
Đa dạng hóa danh mục đầu tư dựa trên ba nguyên tắc chính: đa dạng hóa các loại tài sản, phân bổ vốn theo thời gian và tái cân bằng danh mục định kỳ.
Theo đó, mỗi loại tài sản đảm nhiệm một vai trò khác nhau. Cổ phiếu có thể hướng tới tăng trưởng hoặc tạo dòng tiền từ cổ tức. Bất động sản vừa có khả năng tạo dòng tiền, vừa có thể tăng giá. Còn vàng chủ yếu đóng vai trò phòng ngừa rủi ro và bảo toàn giá trị.
Ông Nguyễn Khoa, chuyên gia phân tích FinSuccess, lưu ý thêm, kể cả nhà đầu tư có thể sở hữu nhiều loại tài sản nhưng vẫn tập trung vào cùng một loại rủi ro.
"Nhiều người nhầm lẫn giữa sở hữu nhiều loại tài sản' với 'phân bổ đúng nghĩa'. Nhiều nhà đầu tư đang đa dạng hóa theo tên gọi tài sản thay vì bản chất rủi ro", ông Khoa nhận định.
Chẳng hạn, cổ phiếu tăng trưởng, tiền số, bất động sản sử dụng đòn bẩy hay trái phiếu lợi suất cao có vẻ là bốn lớp tài sản khác nhau. Nhưng theo ông Khoa, cả bốn đều phụ thuộc vào điều kiện lãi suất thấp và thanh khoản dồi dào. Khi điều kiện này đảo chiều, các tài sản trên có xu hướng giảm cùng lúc.
Cách chia tiền hợp lý
Theo ông Huy, không có một công thức phân bổ tài sản phù hợp với tất cả nhà đầu tư mà cần dựa trên mục tiêu đầu tư và khả năng chịu đựng rủi ro.
Nhà đầu tư thận trọng có thể dành tỉ trọng lớn hơn cho tài sản có dòng tiền ổn định và khả năng bảo toàn giá trị. Ngược lại, người có khẩu vị rủi ro cao có thể dành phần nhiều cho tài sản có rủi ro để tìm kiếm tăng trưởng.
Tuổi đời cũng là yếu tố quan trọng. Người trẻ có thời gian đầu tư dài hơn thường có thể chấp nhận tỉ trọng cổ phiếu cao hơn. Khi bước vào giai đoạn cần sự ổn định, danh mục nên chuyển dần sang các tài sản phòng thủ và có tính thanh khoản cao hơn.
Ông Khoa nêu thêm một nguyên tắc phòng thủ quan trọng khác là phân bổ danh mục theo đúng thời hạn sử dụng vốn, để không rơi vào thế phải bán tài sản khi thị trường không thuận lợi.
