Sản xuất xanh là chìa khóa để TP.HCM giữ chân các nhà đầu tư và đón dòng vốn FDI chất lượng cao. Trong ảnh: sản xuất thiết bị điện tại TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Trong cuộc đua thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu, TP.HCM được đánh giá có nhiều lợi thế về thị trường, nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, bên cạnh các chính sách ưu đãi và hạ tầng, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng thành phố cần củng cố thêm năng lực công nghiệp hỗ trợ để tạo sức hút lớn hơn đối với các dự án công nghệ cao.
Chờ hình thành hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ
Đây cũng là vấn đề mà nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước thẳng thắn chỉ ra trong buổi thảo luận mới đây, do Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được chủ trì, định hướng cho việc xây dựng Trung tâm phát triển công nghệ chiến lược TP.HCM thời gian tới.
Bà Nguyễn Thị Quyên, đại diện Công ty TNHH BESI Việt Nam (thuộc Tập đoàn BE Semiconductor Industries, Hà Lan), cho hay mô hình sản xuất của BESI chỉ trực tiếp thực hiện khoảng 10% những công đoạn cốt lõi nhất. Khoảng 90% còn lại được thực hiện thông qua hệ thống các nhà cung ứng chuyên biệt. Đây cũng là mô hình vận hành phổ biến của ngành công nghệ cao trên thế giới.
Bà Nguyễn Thị Quyên, đại diện Công ty TNHH BESI Việt Nam (thuộc Tập đoàn BE Semiconductor Industries, Hà Lan) - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Nói thêm với Tuổi Trẻ, bà Quyên cho biết khi triển khai tại Việt Nam, doanh nghiệp gặp không ít khó khăn trong việc tìm kiếm các nhà cung ứng vật tư công nghệ cao đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. Hệ quả là phần lớn linh kiện, phụ tùng và vật tư phục vụ sản xuất vẫn phải nhập khẩu từ nước ngoài.
Đặc biệt bà cho biết rất khó để tìm được đối tác nhận gia công mài nhẵn, đánh bóng bề mặt… cho các linh phụ kiện công nghệ cao, từ đó doanh nghiệp phải gửi hết sang nước ngoài làm.
Doanh nghiệp này từng tìm cách thuyết phục các đối tác cung ứng từ Malaysia dịch chuyển sang Việt Nam để đồng hành.
Tuy nhiên, các nhà cung ứng này cho rằng thị trường hiện chưa đủ lớn để họ đầu tư nếu chỉ phục vụ một khách hàng duy nhất. "Việc TP.HCM hỗ trợ bằng định hướng, chính sách thậm chí làm cùng cộng đồng doanh nghiệp để thành phố sớm hình thành hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ cho nhóm doanh nghiệp công nghệ cao là vô cùng cần thiết", bà Quyên chia sẻ thêm.
Thiếu doanh nghiệp vệ tinh, TP.HCM khó hút "đại bàng" công nghệ
Ông Trần Thanh Hải, Phó tổng giám đốc phụ trách đầu tư năng lượng - công nghệ - hạ tầng Tập đoàn VinaCapital, cho biết trong hơn hai thập niên qua, nhiều doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới đã khảo sát cơ hội đầu tư tại TP.HCM.
Tuy nhiên, phần lớn dòng vốn sản xuất công nghệ cao lại tập trung ở Bắc Ninh, Hải Phòng và các địa phương phía Bắc.
Ông Trần Thanh Hải, Phó tổng giám đốc phụ trách đầu tư năng lượng - công nghệ - hạ tầng Tập đoàn VinaCapital - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Từ đó, ông "chỉ điểm" hệ sinh thái công nghệ hỗ trợ là một trong những nguyên nhân khiến nhiều tập đoàn công nghệ lớn dù quan tâm nhưng chưa chọn TP.HCM làm cứ điểm sản xuất quy mô lớn.
Lợi thế lớn nhất của khu vực phía Bắc không chỉ nằm ở hạ tầng hay chính sách ưu đãi mà còn ở vị trí gần với các trung tâm công nghiệp điện tử từ Trung Quốc.
Khi cần linh kiện, nguyên liệu hoặc các nhà cung ứng mới, doanh nghiệp có thể nhanh chóng kết nối với hệ sinh thái đã hình thành từ bên kia biên giới.
Trong khi đó, TP.HCM vẫn chưa xây dựng được một mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ đủ mạnh để tạo thành chuỗi cung ứng khép kín. Điều này khiến chi phí logistics cao hơn, thời gian sản xuất kéo dài hơn và làm giảm sức hấp dẫn đối với các dự án công nghệ quy mô lớn.
Trước vấn đề này, ông Nguyễn Thế Duy, Phó chủ tịch Tập đoàn Becamex, ví các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ như "bộ rễ" của một cây công nghiệp. Nếu chỉ tập trung thu hút những "đại bàng" mà không phát triển đội ngũ doanh nghiệp vệ tinh, hệ sinh thái sẽ khó phát triển bền vững.
Do đó, cùng với chính sách thu hút FDI, TP.HCM cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia chuỗi cung ứng công nghệ cao thông qua hỗ trợ vốn, chuyển giao công nghệ, đơn giản hóa thủ tục đầu tư và cải cách hải quan.
PGS.TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Muốn có FDI chất lượng cao phải có doanh nghiệp nội địa mạnh
Trao đổi riêng với Tuổi Trẻ, PGS.TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, cho rằng mục tiêu thu hút FDI trong giai đoạn mới không chỉ là vốn đầu tư mà còn là tiếp nhận công nghệ, tri thức quản trị và hình thành các chuỗi giá trị mới. Vì vậy cần tạo cơ chế kết nối chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước để các doanh nghiệp nội địa từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong các lĩnh vực như bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu và sản xuất công nghệ cao.
Đó cũng là điều kiện quan trọng để TP.HCM chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào vốn và lao động sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
PGS.TS Trần Hoàng Ngân chia sẻ trong cuộc cạnh tranh thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu hiện nay, lợi thế không còn nằm ở ưu đãi thuế hay quỹ đất. Thứ quyết định sức hút của một điểm đến đầu tư chính là khả năng hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh, nơi các doanh nghiệp có thể tìm thấy mọi mắt xích cần thiết cho hoạt động sản xuất.
Nếu chưa giải quyết được bài toán đó, những "đại bàng" công nghệ có thể vẫn tiếp tục bay qua TP.HCM để tìm đến những nơi có chuỗi cung ứng hoàn thiện hơn. Nhưng nếu xây dựng được một "bộ rễ" công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh, thành phố hoàn toàn có cơ hội trở thành trung tâm công nghệ mới của khu vực.
