Người mua cân nhắc kỹ từng khoản chi trong bối cảnh chi phí tăng - Ảnh: NHẬT XUÂN
Thị trường bán lẻ Việt Nam tiếp tục tăng trưởng trong 8 tháng đầu năm 2026. Theo Cục Thống kê, doanh thu bán lẻ hàng hóa ước đạt 3.947,6 nghìn tỉ đồng, tăng 12,8% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 9,1% của cùng kỳ năm 2025.
Khảo sát của Vietnam Report cũng ghi nhận 72,1% người tiêu dùng đánh giá tình hình tài chính cá nhân tốt hơn 12 tháng trước. Trong đó 46,2% ghi nhận cải thiện nhẹ và 25,9% cho rằng cải thiện rõ rệt.
Quen với việc chi tiêu dè sẻn
Khả năng chi trả cải thiện chưa đồng nghĩa người tiêu dùng sẵn sàng chi mạnh tay. Cũng theo khảo sát này, 89,5% người được hỏi thường so sánh giá giữa các nơi bán trước khi mua, trong khi 39,5% thường trì hoãn mua hàng để chờ khuyến mại.
Theo các chuyên gia Vietnam Report, sau thời gian thắt chặt chi tiêu, người tiêu dùng vẫn giữ thói quen cân nhắc giá, so sánh giữa các kênh bán và tận dụng ưu đãi trước khi quyết định. Họ chỉ xuống tiền khi nhận thấy giá trị sản phẩm tương xứng với số tiền bỏ ra.
Trong khi đó doanh nghiệp bán lẻ chịu sức ép chi phí. Gần ba phần tư doanh nghiệp được Vietnam Report khảo sát xem lạm phát gia tăng là thách thức lớn nhất năm 2026.
Theo Cục Thống kê, CPI (chỉ số giá tiêu dùng) 8 tháng tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước, và tiến sát mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm khoảng 4,5%.
Chi phí mặt bằng, nhân sự, năng lượng, vận chuyển cùng biến động nguồn cung và địa chính trị đang gây thêm áp lực lên doanh nghiệp. Với ngành thiết bị số, thiếu hụt một số loại chip nhớ và RAM có thể đẩy giá đầu vào tăng.
Do đó các nhà bán lẻ đang tính lại bài toán mở rộng. Với nhóm bán lẻ bách hóa, dư địa vẫn còn ở các tỉnh, thành ngoài đô thị lớn và khu vực nông thôn. Khu vực này chiếm khoảng 64,1% dân số cả nước năm 2025, nhưng mức độ thâm nhập của bán lẻ hiện đại còn thấp. Tuy nhiên mở rộng đến địa bàn phân tán hơn cũng đồng nghĩa chi phí logistics và vận hành tăng.
Trong khi đó nhóm điện máy, thiết bị số có xu hướng chuyển từ mở rộng số lượng sang nâng hiệu quả từng điểm bán khi độ phủ tại nhiều đô thị lớn đã tương đối cao. Doanh nghiệp chú trọng hơn đến doanh thu mỗi cửa hàng, hiệu quả sử dụng diện tích và cơ cấu hàng hóa; những điểm bán kém hiệu quả có thể được thu hẹp, di dời hoặc tái cấu trúc.
Chi phí mặt bằng, nhân sự, vận chuyển và vận hành đang tạo thêm áp lực cho các doanh nghiệp bán lẻ - Ảnh: Ảnh: Vietnam Report
AI đang thay đổi cách người tiêu dùng mua sắm
Một thay đổi khác đang diễn ra ở ngay đầu hành trình mua sắm là cách người tiêu dùng tìm kiếm thông tin.
Khảo sát của Vietnam Report trên nhóm Gen Y và Gen Z cho thấy 78,4% người được hỏi từng sử dụng công cụ AI cho mục đích mua sắm. Tuy nhiên mức độ sử dụng thường xuyên vẫn chưa chiếm đa số: 19,9% sử dụng thường xuyên, 39,4% thỉnh thoảng và 19,1% hiếm khi.
AI hiện được sử dụng chủ yếu để tìm hiểu và sàng lọc thông tin trước khi mua. Trong đó 44,4% dùng AI để tìm hiểu thông tin sản phẩm, 23,5% để tìm kiếm hoặc nhận gợi ý sản phẩm phù hợp và 19,8% dùng để so sánh sản phẩm, thương hiệu.
AI chen vào hành trình mua sắm của người Việt - Ảnh: Vietnam Report
Điều này có thể làm thay đổi điểm bắt đầu của hành trình mua sắm. Theo các chuyên gia, thay vì tự tìm kiếm trên nhiều website, đọc đánh giá rồi so sánh từng sản phẩm, người tiêu dùng có thể dùng AI để tổng hợp thông tin và thu hẹp lựa chọn trước khi kiểm tra giá, khuyến mại, đánh giá hoặc trải nghiệm thực tế tại các kênh bán hàng.
Với nhà bán lẻ, điều này đặt ra yêu cầu mới về dữ liệu sản phẩm. Thông tin về giá, thành phần, công dụng, thông số, bảo hành hay điểm khác biệt phải đầy đủ, rõ ràng và nhất quán hơn để người tiêu dùng có thể kiểm chứng, đồng thời giúp các hệ thống AI có đủ dữ liệu để truy xuất và trả lời.
