Bộ Y tế đề xuất kiểm soát an toàn thực phẩm đối với đồ ăn online - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Theo nội dung dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi đang được Bộ Y tế lấy ý kiến, sẽ bổ sung quy định quản lý cơ sở kinh doanh thực phẩm bằng phương thức điện tử.
Trong đó, cơ sở kinh doanh sẽ phải công khai hoặc cung cấp các thông tin nhận diện, địa điểm, hồ sơ pháp lý và cam kết đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm trên nền tảng. Với cơ sở chỉ phục vụ giao hàng, dự thảo còn đặt vấn đề thể hiện rõ đặc điểm này để người tiêu dùng nhận biết.
Nhiều nguy cơ tiềm ẩn về an toàn thực phẩm
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học thể thao và dưới nước Việt Nam - cho rằng đây là nội dung cần thiết nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Đặc biệt, khi dịch vụ giao đồ ăn đang phát triển nhanh chóng.
Theo bác sĩ Hoàng, an toàn thực phẩm không chỉ được quyết định ở thời điểm món ăn rời khỏi bếp mà phụ thuộc vào cả chuỗi từ nguyên liệu, sơ chế, chế biến, đóng gói đến bảo quản và vận chuyển.
Ví dụ, thịt, cá, trứng, hải sản, rau sống hay thực phẩm chế biến sẵn đều có yêu cầu bảo quản khác nhau. Nếu thực phẩm sống và chín không được tách biệt, nguy cơ nhiễm chéo có thể tăng lên.
Bên cạnh đó, trong quá trình giao hàng, thời gian chờ tài xế, thời gian di chuyển, nhiệt độ môi trường và điều kiện bảo quản cũng có thể ảnh hưởng đến an toàn của món ăn.
"Bản thân mô hình không xấu, nhiều cơ sở vận hành chuyên nghiệp, tối ưu chi phí mặt bằng và phục vụ tốt nhu cầu của khách hàng.
Tuy nhiên, rủi ro có thể xuất hiện khi một cơ sở hoạt động thiếu điều kiện vệ sinh, thiếu thông tin nhận diện hoặc khó xác định trách nhiệm khi có phản ánh về chất lượng món ăn", bác sĩ Hoàng nói.
Không chỉ là đăng tải giấy phép lên hệ thống
Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Nguyễn Văn Duy, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Duy và Cộng sự, cho hay pháp luật hiện hành đã có quy định về điều kiện an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, bảo quản và vận chuyển.
Tuy nhiên, chưa có một chế định riêng được thiết kế cho đặc thù kinh doanh thực phẩm thông qua nền tảng trực tuyến.
Theo ông, cần phân định ít nhất ba lớp trách nhiệm: điều kiện an toàn thực phẩm của cơ sở; trách nhiệm của nền tảng và khâu vận chuyển.
Cơ sở chế biến phải chịu trách nhiệm về nguyên liệu, quy trình chế biến, điều kiện vệ sinh và an toàn của món ăn.
Nền tảng thực hiện các nghĩa vụ trong phạm vi pháp luật quy định, trong đó có minh bạch thông tin, kiểm soát người bán và xử lý phản ánh, vi phạm. Khâu vận chuyển cũng cần được xem là một mắt xích trong chuỗi an toàn thực phẩm.
Theo luật sư Duy, nếu dự thảo yêu cầu cơ sở đăng tải giấy tờ nhưng không có cơ chế xác thực thì quy định có thể khó phát huy hiệu quả.
"Một nền tảng có thể biết người bán là ai nhưng điều đó không đồng nghĩa giấy chứng nhận an toàn thực phẩm còn hiệu lực hoặc điều kiện thực tế tại nơi chế biến vẫn được duy trì.
Do đó, quy định chuyên ngành về thực phẩm nên tập trung vào những nội dung đặc thù như điều kiện nơi chế biến, tình trạng đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm, bảo quản thực phẩm trong thời gian chờ giao, vận chuyển và truy xuất khi xảy ra sự cố", luật sư Duy chia sẻ.
Cần tăng trách nhiệm của sàn thương mại, cửa hàng chế biến
Bác sĩ Hoàng cho rằng những yêu cầu này không nằm ở chuyện tăng thêm thủ tục mà là khi có dấu hiệu ngộ độc hoặc phản ánh nghi ngờ thực phẩm không bảo đảm, cơ quan chức năng cần xác định được món ăn được làm ở đâu, đơn vị nào chịu trách nhiệm, nguyên liệu đến từ nguồn nào và liệu còn khả năng truy xuất hay không.
Luật sư Duy bày tỏ để luật thực thi hiệu quả, cần xác định rõ trách nhiệm giữa cơ sở kinh doanh, nền tảng trung gian và đơn vị vận chuyển.
Khi xảy ra sự cố liên quan đến thực phẩm, cơ quan chức năng cần có khả năng truy ngược chuỗi để xác định món ăn được chế biến ở đâu, nguyên liệu từ đâu, quá trình bảo quản và vận chuyển diễn ra thế nào, từ đó xác định đúng chủ thể chịu trách nhiệm.
Trao đổi với Tuổi trẻ, lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm chia sẻ dự thảo lần này bổ sung các quy định nhằm tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường thương mại điện tử, trong đó có giao đồ ăn trực tuyến.
"Cơ quan soạn thảo đã tham khảo kinh nghiệm quản lý của một số quốc gia có nền thương mại điện tử phát triển, đồng thời lấy ý kiến các bộ, ngành, hiệp hội và ngành hàng liên quan.
Đặc biệt, dự thảo hướng tới việc gắn trách nhiệm cụ thể với các chủ thể tham gia vào quá trình kinh doanh, cung cấp và giao thực phẩm trên nền tảng trực tuyến. Tùy hình thức hoạt động, trách nhiệm của người kinh doanh, chủ sàn thương mại điện tử và đơn vị, người giao hàng được quy định tương ứng.
Đối với sàn thương mại điện tử, dự thảo không chỉ đặt trách nhiệm khi sàn trực tiếp kinh doanh thực phẩm, mà còn quy định trách nhiệm trong trường hợp sàn đóng vai trò trung gian kết nối người bán với người mua.
Đồng thời, các nền tảng cũng phải thiết lập kênh tiếp nhận, theo dõi và xử lý phản ánh, kiến nghị liên quan đến thực phẩm được kinh doanh trên nền tảng. Khi quy định có hiệu lực, các đơn vị sẽ từng bước thực thi chính sách hiệu quả", lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cho hay.
