Hành khách đi lại tại sân bay Đà Nẵng trong tháng 8-2026 - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Thử nghiệm hệ thống áp chế drone
Thông tin được Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) chia sẻ tại hội nghị sơ kết công tác phối hợp bảo đảm an toàn hàng không quý 2-2026 giữa ACV, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) và Vietnam Airlines.
Theo ACV, đơn vị đã phối hợp với các đối tác công nghệ và cơ quan chức năng vận hành thử nghiệm hệ thống phát hiện, chế áp thiết bị bay không người lái tại Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng.
Đáng chú ý là kết quả ban đầu cho thấy hệ thống có khả năng phát hiện, hỗ trợ kiểm soát drone xâm nhập, đồng thời "chưa ghi nhận hiện tượng gây nhiễu đến các hệ thống thông tin liên lạc phục vụ điều hành bay".
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi tại sân bay, bài toán không chỉ là "nhìn thấy" drone mà còn phải xử lý nó trong một môi trường dày đặc sóng vô tuyến, thiết bị dẫn đường và hệ thống liên lạc có yêu cầu an toàn rất cao.
Một giải pháp chống drone nếu gây nhiễu các hệ thống hàng không khác có thể tạo thêm rủi ro thay vì giải quyết rủi ro.
Việc thử nghiệm tại Đà Nẵng diễn ra trong bối cảnh drone ngày càng được ngành hàng không xếp vào nhóm nguy cơ đáng lo ngại.
Thống kê được công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng công bố hồi tháng 6-2026 cho thấy trong một tháng thí điểm hệ thống, lực lượng chức năng ghi nhận 597 drone hoạt động trong vùng kiểm soát sân bay.
Trong số này, 458 drone được ghi nhận hoạt động trong vùng cấm bay, 139 chiếc ngoài vùng cấm. Lực lượng chức năng xác định 227 lượt drone xâm nhập khu vực cấm bay của sân bay và đã triển khai các biện pháp ngăn chặn, kiểm soát.
Khác với chim trời hay các vật thể tự nhiên, drone có thể thay đổi độ cao, hướng bay và vị trí liên tục. Trong một số trường hợp, người điều khiển ở cách xa hiện trường, khiến việc xác định nguồn phát và xử lý trực tiếp không đơn giản.
Từ Đà Nẵng đến bài toán chống drone tại các sân bay
Những sự cố gần đây tại sân bay Tân Sơn Nhất cho thấy khi tổ lái hoặc lực lượng mặt đất phát hiện drone gần khu vực khai thác, cơ quan điều hành không thể chờ đến lúc xác định chính xác đó là loại thiết bị gì mới hành động.
Theo VATM, các đơn vị phải đồng thời xác minh thông tin, cảnh báo tổ bay, điều chỉnh phương án điều hành, quản lý luồng tàu bay đi và đến, đồng thời phối hợp lực lượng chức năng trên mặt đất. Trong trường hợp mức độ rủi ro cao, việc tạm dừng cất hoặc hạ cánh có thể được thực hiện để bảo đảm an toàn.
Chỉ vài phút gián đoạn tại một sân bay lớn cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền. Máy bay đang đến phải bay chờ hoặc chuyển hướng, chuyến chuẩn bị khởi hành phải nằm lại sân đỗ, tổ bay và hành khách bị ảnh hưởng, sau đó lịch khai thác của máy bay tiếp tục lệch sang nhiều chặng kế tiếp.
Tối 11-8, Tân Sơn Nhất hai lần tạm dừng cất hạ cánh, tổng thời gian khoảng 60 phút do xuất hiện drone ở khu vực cấm bay. Ít nhất 56-70 chuyến bay ảnh hưởng, thiệt hại ước tính đến 38-55 tỉ đồng.
Theo các chuyên gia hàng không, sân bay Đà Nẵng thử nghiệm hệ thống phát hiện và chế áp drone được xem là một bước tiến quan trọng nhưng các đơn vị hàng không cho rằng công nghệ mới chỉ giải quyết một phần vấn đề.
Điểm nghẽn lớn hiện nay là khi phát hiện drone, ai là đầu mối quyết định, lực lượng nào xác minh, lực lượng nào được phép can thiệp và xử lý theo cấp độ nào.
Đại diện ACV, VATM và Vietnam Airlines cho biết đã kiến nghị cơ quan quản lý sớm hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành giữa hàng không, công an, quân đội và chính quyền địa phương. Quy trình này cần quy định rõ đầu mối tiếp nhận thông tin, trách nhiệm từng lực lượng cũng như phương án ứng phó tương ứng với từng cấp độ rủi ro.
Ông Mai Mạnh Hùng, Trưởng Phòng Quản lý hoạt động bay, Cục Hàng không Việt Nam, cho biết cơ quan này đang phối hợp với các lực lượng liên quan nghiên cứu thành lập tổ công tác chuyên trách phát hiện, ứng phó drone tại các sân bay.
Trong khi đó, ông Đặng Đức Dũng, chuyên gia an toàn hàng không, cho rằng các vụ việc xảy ra tại Tân Sơn Nhất vừa qua là lời cảnh báo về thiệt hại mà drone có thể gây ra cho ngành hàng không và xã hội.
Cùng với hệ thống phát hiện và chế áp, Việt Nam cần xây dựng cơ chế quản lý người sử dụng drone bài bản hơn, từ đào tạo, cấp phép đến nâng cao nhận thức về vùng cấm bay và trách nhiệm pháp lý.
Các chuyên gia cho rằng nếu hiệu quả áp chế drone được kiểm chứng đầy đủ, đây có thể là cơ sở để ACV nghiên cứu đầu tư, nhân rộng hệ thống phát hiện và chế áp drone tại các sân bay khác, đặc biệt những nơi có mật độ khai thác cao như Tân Sơn Nhất, Nội Bài...
