Tình thương ông bà dành cho cháu là một trong những tình cảm chân thành nhất. Nhìn thấy cháu, lòng ông bà lại mềm đi, chỉ muốn dành cho cháu những gì tốt đẹp nhất trên đời.
Nhưng nhiều mâu thuẫn gia đình cũng bắt nguồn từ chính sự yêu thương quá mức ấy. Ông bà hết lòng, vất vả chăm cháu, cuối cùng lại thành ra làm nhiều mà chẳng được ghi nhận: con cái không hài lòng, còn cháu thì sinh ra đủ thói quen xấu.
Thật ra, chăm cháu không cần phải mệt mỏi đến vậy. Chỉ cần nhớ nguyên tắc “bốn không”, ông bà vẫn có thể yêu thương cháu mà không làm thay vai trò của cha mẹ, không phải gánh trách nhiệm về những chuyện ngoài ý muốn. Tuổi già cũng nhẹ lòng hơn, cả nhà vui vẻ hơn.
Không thứ nhất: Không lấn sang việc dạy con của cha mẹ
Đây là điều quan trọng nhất khi ông bà cùng chăm sóc cháu.
Trong cuộc sống, cảnh này xảy ra không ít: Bố mẹ nhắc nhở đứa trẻ vừa làm sai, cháu òa khóc. Ông bà lập tức bước tới che chở, nói ngược lại ngay trước mặt con cái: “Nó còn nhỏ, biết gì đâu mà mắng!”.
Quy tắc bố mẹ vừa đặt ra bị ông bà gạt đi chỉ bằng một câu nói. Lâu dần, trẻ hiểu rằng hễ mình làm sai đã có ông bà bênh, nên chẳng còn sợ bố mẹ. Việc dạy con trong nhà vì thế càng khó.
Ông bà cần hiểu rõ vị trí của mình: Bố mẹ là người chịu trách nhiệm chính trong việc nuôi dạy trẻ, còn ông bà là người giúp đỡ. Khi con cái đang dạy cháu, dù xót đến đâu cũng đừng bênh cháu ngay trước mặt mọi người. Sau đó, ông bà có thể an ủi cháu; còn chuyện dạy bảo hãy để bố mẹ cháu quyết định.
Nếu không đồng tình với cách dạy của con cái, hãy đợi lúc không có mặt trẻ rồi nói chuyện riêng. Đừng phản bác bố mẹ ngay trước mặt cháu. Thương cháu là thương cháu, quy tắc vẫn phải là quy tắc. Biết giữ đúng vai trò của mình mới là điều khôn ngoan.
Không thứ hai: Không nuông chiều mù quáng, không đáp ứng mọi đòi hỏi
Điều ông bà dễ mắc phải nhất khi thương cháu là chiều cháu không có giới hạn.
Cháu muốn ăn vặt, chỉ cần khóc vài tiếng là được mua ngay. Cháu đòi đồ chơi, bất kể ở nhà đã có bao nhiêu, ông bà cũng cố chiều. Đến giờ ăn, cháu không chịu ăn thì ông bà chạy theo đút từng miếng. Cháu ăn vạ, nổi giận, người lớn lại thuận theo mọi yêu cầu.
Ông bà thường nghĩ trẻ còn nhỏ, lớn lên tự khắc sẽ hiểu chuyện. Nhưng mỗi lần nhượng bộ như vậy có thể dần khiến trẻ quen được chiều theo ý mình. Khi muốn gì cũng có, lớn lên trẻ dễ khó chấp nhận thất bại, ích kỷ, bướng bỉnh và ít biết nghĩ cho người khác.
Yêu thương cần có giới hạn; cưng cháu không có nghĩa là dung túng. Đồ ăn vặt cần có chừng mực, cháu đòi hỏi vô lý thì không thể lần nào cũng chiều. Những quy tắc đã đặt ra cần được giữ vững. Thương cháu trong lòng, chứ đừng thể hiện tất cả bằng việc nhượng bộ vô điều kiện. Muốn tốt cho cháu về lâu dài, ông bà cũng phải học cách từ chối đúng lúc.
Không thứ ba: Không làm thay tất cả, đến lúc cần thì hãy để cháu tự làm
Nhiều ông bà chăm cháu chỉ muốn làm hết mọi việc cho trẻ.
Cháu đã ba, bốn tuổi mà ông bà vẫn đút từng miếng cơm. Cháu biết tự mặc quần áo nhưng ông bà cứ mặc hộ. Đồ chơi bày khắp sàn, cháu chưa bao giờ phải tự dọn. Cặp sách, bình nước, món nào ông bà cũng chuẩn bị sẵn.
Ông bà xót cháu, sợ cháu mệt, sợ cháu ngã hay va đập nên chẳng muốn cháu động tay vào việc gì. Nhưng nếu người lớn làm thay quá lâu, khả năng tự chăm sóc bản thân của trẻ sẽ không được rèn luyện. Trẻ dễ ỷ lại, hễ không có người lớn bên cạnh thì chẳng biết làm gì.
Chúng ta không thể che chở trẻ cả đời. Với những việc vừa sức, hãy khuyến khích cháu tự làm: tự ăn cơm, tự cất đồ chơi, tập mặc những bộ quần áo đơn giản. Ông bà chỉ cần ở bên trông chừng, đừng ôm đồm tất cả. Có chịu buông tay đúng lúc, trẻ mới thực sự lớn lên.
Không thứ tư: Không xen cháu vào mâu thuẫn, không kể xấu bố mẹ trước mặt cháu
Còn một kiểu tổn thương âm thầm mà nhiều ông bà không nhận ra.
Khi có khúc mắc với con trai, con dâu, ông bà thấy khó chịu rồi than phiền trước mặt cháu: “Mẹ con dữ quá”, “Bố con chỉ biết chơi điện thoại, chẳng quan tâm gì đến con”. Hoặc mỗi khi cháu chịu chút ấm ức, ông bà lại kể thêm cho nặng chuyện, than vãn với cháu. Có người còn thường nói: “Chỉ có bà thương cháu nhất, bố mẹ chẳng yêu cháu đâu”.
Những lời ấy tưởng chỉ là chuyện trò thuận miệng, nhưng có thể khiến trẻ dần xa cách bố mẹ. Trẻ cũng dễ rơi vào thế khó: một bên là bố mẹ, một bên là ông bà.
Mâu thuẫn của người lớn là việc của người lớn, đừng kéo cháu vào. Đừng nói xấu bố mẹ trước mặt trẻ, đừng trút cảm xúc tiêu cực lên cháu, cũng đừng xem cháu là người để giãi bày chuyện riêng. Tôn trọng vị trí của bố mẹ trong lòng trẻ, không khí gia đình mới ấm áp hơn.
Nói gọn lại, nguyên tắc “bốn không” khi ông bà chăm cháu là: không lấn quyền dạy con của bố mẹ, không nuông chiều vô hạn, không làm thay mọi việc và không nói những lời gây chia rẽ.
Ông bà sẵn lòng giúp con cái chăm cháu là tình thương, không phải nghĩa vụ. Chăm cháu tốt cũng không cần nhận hết công về mình; có điều gì chưa ổn cũng đừng tự trách quá mức. Giữ được bốn điều này, ông bà sẽ có thêm những ngày vui bên cháu, gia đình bớt cãi vã và tuổi già cũng nhẹ lòng hơn.
