Bác sĩ Ngô Gia Khánh thăm khám cho bệnh nhân - Ảnh: BVCC
Những "nốt mờ" nhỏ nhưng nguy cơ lớn
Trong thực tế, không ít người vẫn cho rằng khi chưa có biểu hiện như đau ngực, ho kéo dài hay ho ra máu thì phổi vẫn bình thường. Tuy nhiên theo các bác sĩ, nhiều trường hợp ung thư phổi lại được phát hiện rất tình cờ, khi người bệnh đi khám các chuyên khoa khác như tim mạch, thần kinh hay chuyển hóa.
Theo TS Ngô Gia Khánh, Trưởng khoa phẫu thuật lồng ngực, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết mỗi ngày Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 8.000-10.000 lượt khám và đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sàng lọc khoảng 4.000 phim X-quang, giúp phát hiện sớm các nốt phổi rất nhỏ.
Thực tế cho thấy, gần 70% các nốt phổi dưới 3cm là ác tính; ngay cả các nốt nhỏ dưới 1cm, tỉ lệ ung thư cũng lên tới 64,3%.
Theo bác sĩ Khánh, quan điểm "đợi u lớn mới mổ" nay không còn phù hợp. Với những tổn thương được phát hiện ở giai đoạn sớm, việc can thiệp kịp thời có thể giúp điều trị triệt căn, nhiều bệnh nhân thậm chí không cần hóa trị bổ trợ.
"Đây là thời điểm vàng để can thiệp. Nếu phát hiện muộn, hành trình điều trị sẽ khó khăn hơn rất nhiều", bác sĩ Khánh nhấn mạnh.
Theo PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết ung thư phổi hiện đứng thứ 3 về tỉ lệ mắc nhưng xếp thứ 2 về tỉ lệ tử vong tại Việt Nam. Trong đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ chiếm khoảng 80-85% các trường hợp.
Theo thống kê tỉ lệ ung thư biểu mô tuyến tại Việt Nam lên tới 80% trong nhóm này, cao hơn so với nhiều nước châu Âu. Đặc biệt, phụ nữ châu Á không hút thuốc có tỉ lệ đột biến gene EGFR khoảng 40%, gần gấp đôi so với phương Tây.
Ai có nguy cơ mắc ung thư phổi?
Ung thư phổi thường tiến triển âm thầm, vì vậy việc chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội điều trị tốt nhất.
Theo bác sĩ Khánh những người trong độ tuổi từ 50 - 80, có tiền sử hút thuốc lá lâu năm hoặc đã bỏ thuốc chưa quá 15 năm là nhóm nguy cơ cao cần được tầm soát định kỳ. Bên cạnh đó, những người thường xuyên tiếp xúc với các chất độc hại như amiăng, khí thải, hoặc từng xạ trị vùng ngực cũng cần được theo dõi.
Không chỉ vậy, người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi, người mắc bệnh phổi mạn tính như COPD, xơ phổi hay từng bị lao phổi cũng thuộc nhóm nguy cơ.
Đặc biệt, phụ nữ không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động hoặc môi trường ô nhiễm cũng không nên chủ quan. Khi có các dấu hiệu như ho kéo dài, khó thở, đau ngực, sụt cân không rõ nguyên nhân… cần đi khám sớm.
Một "nốt mờ" nhỏ nếu được phát hiện sớm hoàn toàn có thể được điều trị dứt điểm. Ngược lại, sự chậm trễ hoặc chủ quan có thể khiến bệnh tiến triển nhanh, phức tạp và tốn kém hơn nhiều trong điều trị.
Bác sĩ Phương nêu rõ hiện nay, mỗi bệnh nhân đều được đánh giá dựa trên đặc điểm di truyền, từ đó lựa chọn phác đồ phù hợp ngay từ đầu. Các trung tâm như giải phẫu bệnh, phẫu thuật lồng ngực và ung bướu được kết nối chặt chẽ, tạo thành chuỗi chăm sóc liên tục.
Đặc biệt, những tiến bộ quốc tế cũng đang được cập nhật, giúp nâng cao hiệu quả điều trị, kéo dài chất lượng sống cho bệnh nhân.
