Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio - Ảnh: REUTERS
Theo Hãng tin AFP, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 9-10 cho biết Washington sẽ cấm các giao dịch với cơ quan mà ông gọi là “tòa án bất hảo”, có trụ sở tại TP The Hague (Hà Lan).
“Hoặc ICC chấm dứt những lời đe dọa, hoặc chúng tôi sẽ chấm dứt ICC” - ông Rubio tuyên bố.
Đòn trừng phạt bất ngờ của Mỹ
Các biện pháp trừng phạt sẽ phong tỏa mọi tài sản của ICC nằm trong phạm vi tài phán của Mỹ. Các doanh nghiệp và cá nhân Mỹ đang giao dịch hoặc làm ăn với ICC có 6 tháng để chấm dứt các hoạt động này.
Động thái trên diễn ra vài giờ sau khi Ủy ban Nobel Na Uy trao Giải Nobel Hòa bình 2026 cho bà Navi Pillay, 85 tuổi, người Nam Phi. Nữ luật gia này từng làm thẩm phán ICC.
Tuyên bố của ông Rubio không đề cập đến bà Pillay hay giải Nobel. Thay vào đó, ông cho rằng các biện pháp trừng phạt là cần thiết để bảo vệ nhân viên an ninh và quan chức dân cử Mỹ trước nguy cơ bị truy tố từ một tòa án mà Mỹ chưa bao giờ tham gia.
“Tổng thống Trump sẽ không bao giờ cho phép ICC truy tố công dân Mỹ” - ông Rubio nói, đồng thời cho biết các biện pháp sẽ cắt nguồn lực của tòa án và làm tê liệt “khả năng hoạt động” của cơ quan này.
Nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ cho biết trong hơn một năm qua, Washington đã nêu rõ những “bước đi thiện chí cơ bản” mà họ mong đợi từ ICC. Mỹ cũng trì hoãn việc áp đặt biện pháp trừng phạt với hy vọng ICC hoặc các quốc gia thành viên sẽ thay đổi lập trường.
Tuy nhiên, ông Rubio nói ICC chưa thực hiện bất kỳ “bước đi thực chất” nào để giải quyết những quan ngại của Mỹ.
Ông Rubio cũng kêu gọi các đồng minh của Mỹ là thành viên ICC kiềm chế tòa án này. Ông cảnh báo Washington sẽ tiếp tục tìm cách tháo dỡ ICC “từng viên gạch một” nếu các nước không hành động.
“Chúng tôi đã thiết kế biện pháp này nhằm tạo cơ hội để các quốc gia thành viên đàm phán và đưa ra giải pháp giải quyết những quan ngại của chúng tôi. Nếu những nỗ lực này không mang lại kết quả, chúng tôi sẽ tiếp tục điều chỉnh các biện pháp cho phù hợp” - ông Rubio tuyên bố.
Trụ sở Tòa án Hình sự quốc tế (ICC) tại The Hague (Hà Lan) - Ảnh: REUTERS
ICC và các nước lên tiếng
Ngay lập tức, ICC bác bỏ các biện pháp trừng phạt của Mỹ, cho rằng đây là hành động tấn công luật pháp quốc tế, đồng thời cảnh báo trong một tuyên bố rằng “lịch sử sẽ phán xét thời khắc này”.
Tòa án cho biết sẽ tiếp tục “thực hiện đầy đủ nhiệm vụ được giao”, song nhấn mạnh không thể tự mình hoàn thành nhiệm vụ này. ICC đồng thời kêu gọi các quốc gia thành viên bảo đảm cung cấp những nguồn lực cần thiết để tòa án duy trì hoạt động.
“Tòa án không thể đơn độc đứng vững. Số phận của tòa án giờ đây cũng nằm trong tay các quốc gia đã thành lập cơ quan này. Đây không chỉ là vấn đề bảo vệ một thể chế đơn lẻ, mà còn là bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên nguyên tắc thượng tôn pháp luật” - tuyên bố nêu rõ.
Liên minh châu Âu (EU) cũng gọi các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào ICC “hết sức đáng tiếc”, đồng thời khẳng định sẵn sàng thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo đảm tòa án có thể tiếp tục hoạt động.
“EU sẽ phối hợp chặt chẽ với ICC để bảo đảm tòa án tiếp tục hoạt động hiệu quả” - Ủy ban châu Âu tuyên bố.
Chính phủ Hà Lan cho biết vẫn còn cơ hội đối thoại với Mỹ về các biện pháp trừng phạt mà chính quyền Washington áp đặt đối với ICC.
“Khoảng thời gian 6 tháng trước khi các biện pháp trừng phạt có hiệu lực tạo dư địa cho đối thoại. Chúng tôi hoan nghênh điều này và sẽ nghiêm túc đánh giá các phương án hiện có, phối hợp với các quốc gia thành viên ICC khác” - Ngoại trưởng Hà Lan Tom Berendsen tuyên bố.
Trong khi đó, phía Na Uy bày tỏ quan ngại sâu sắc khi Mỹ công bố kế hoạch mở rộng trừng phạt nhằm vào ICC.
Ngoại trưởng các nước Canada, Đan Mạch, Đức, Pháp, Ý, Nhật Bản, Hà Lan và Anh cũng ra tuyên bố chung về vụ việc, theo Hãng tin Reuters.
“Chúng tôi tái khẳng định sự ủng hộ liên tục và kiên định đối với tính độc lập, khách quan và liêm chính của ICC. Là những nước luôn ủng hộ ICC, chúng tôi lấy làm tiếc và kiên quyết không đồng tình với thông báo của Mỹ về việc áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với tòa án” - tuyên bố chung viết.
Về phần mình, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hoan nghênh động thái trừng phạt của Mỹ nhắm vào ICC.
