Hơn một thập kỷ qua, những mảnh ghép trong sự nghiệp của cố nhiếp ảnh gia Masahisa Fukase liên tục được tìm lại và hoàn thiện nhờ Tomo Kosuga – Giám đốc Kho lưu trữ Masahisa Fukase – cùng gia đình nghệ sĩ.
Trong quá trình chuẩn bị cho triển lãm hồi tưởng về Fukase tại Tokyo, nhiều bản in thất lạc bất ngờ được phát hiện giữa những chồng tư liệu cũ. Trong số đó có 32 bức ảnh thuộc series From Window (Từ cửa sổ)– tác phẩm từng xuất hiện trên một số tạp chí vào thập niên 1970 rồi gần như biến mất khỏi ký ức của công chúng.
Những bức ảnh cố nghệ sĩ Masahisa Fukase chụp vợ của mình
Giờ đây, toàn bộ loạt ảnh lần đầu tiên được xuất bản đầy đủ trong một ấn bản giới hạn do chủ phòng tranh Michael Hoppen thực hiện.
"Tôi không thể bỏ lỡ cơ hội này," Hoppen nói. "Đến giờ, vì sao những bản in ấy lại thất lạc vẫn là một điều bí ẩn."
Nhân vật xuất hiện xuyên suốt From Window là Yoko Wanibe – người vợ gắn bó với Fukase trong 12 năm hôn nhân, từ 1964 đến 1976.
Mỗi buổi sáng, ông đều đứng bên ô cửa sổ căn hộ trên tầng bốn, dùng ống kính tele chụp Yoko khi bà rời nhà đi làm. Công việc ấy lặp đi lặp lại như một nghi thức.
Trước ống kính của chồng, Yoko không ngừng thay đổi biểu cảm. Có lúc bà mỉm cười và vẫy tay, có lúc lè lưỡi đầy tinh nghịch, thậm chí cất tiếng gọi lớn như thể đang tận hưởng cảm giác trở thành tâm điểm trong ánh nhìn của người đàn ông luôn dõi theo mình. Dường như bà cũng tò mò muốn biết mình sẽ hiện lên như thế nào qua chiếc máy ảnh ấy.
Nhưng cũng có những ngày, gương mặt Yoko chỉ còn vẻ mệt mỏi, bực bội và thờ ơ.
Cố nhiếp ảnh gia Fukase gần như dành cả cuộc đời để chụp những người mà ông yêu thương. Thế nhưng, chính cách ông yêu lại dần trở thành một sức mạnh mang tính hủy hoại.
Năm 1982, Fukase từng thừa nhận mình bị mắc kẹt trong một nghịch lý: ở bên người khác chỉ để chụp ảnh họ. Càng say mê ghi lại những người thân yêu, ông càng vô tình đẩy họ ra xa, để rồi cuối cùng chỉ còn lại một nỗi cô độc sâu thẳm.
Bà Yoko hiểu điều đó hơn ai hết. "Ông ấy chỉ nhìn tôi qua ống kính", đó là lời bà cay đắng nói về người chồng lúc nào cũng cầm máy ảnh trên tay.
"Tôi luôn tin rằng, mọi bức ảnh ông ấy chụp tôi, suy cho cùng, đều là chân dung của chính bản thân ông."
Liệu những buổi sáng Yoko lặng lẽ đi làm có phải là điềm báo cho cuộc chia ly sau này? Michael Hoppen tin là có.
Năm 1976, tin rằng chồng chỉ cần mình như một đối tượng để chụp ảnh, Yoko ký vào đơn ly hôn. Cuộc chia tay đẩy Fukase vào quãng thời gian tăm tối nhất cuộc đời.
Fukase bắt đầu đắm chìm cơn say rượu và trải qua những cơn trầm cảm nặng nề. Trong những tháng đó kéo dài tới mãi năm 1982, ông luôn chụp những con quạ mà ông nhìn thấy ở các ga tàu. Trong thần thoại Nhật Bản, quạ là những sinh vật gây rối, điềm báo của thời kỳ hỗn loạn, nhưng ở đây chúng là biểu tượng của tình yêu đã mất và nỗi đau khổ gần như không thể chịu đựng được.
Năm 2012, Masahisa Fukase qua đời sau nhiều năm hôn mê trên giường bệnh.
Đặt cạnh quãng đời phủ đầy bóng tối của Fukase, From Window hiện lên như một khoảng sáng hiếm hoi, phá vỡ phần nào huyền thoại u uất vẫn luôn bao quanh con người và tác phẩm của ông.
Ở đó là hình ảnh một người phụ nữ trẻ mỗi sáng bước ra khỏi nhà, vừa đón nhận vừa âm thầm thách thức ánh nhìn không ngừng nghỉ của người đàn ông yêu mình. Bà không để bản thân bị định nghĩa bởi chiếc máy ảnh, ngay cả khi hiểu rõ sức hấp dẫn và quyền năng của nó.
Và cũng chính vì thế, điều còn đọng lại sau From Window không phải là nỗi ám ảnh của Fukase, mà là tình yêu giữa hai con người.
Một tình yêu đủ lớn để vượt lên trên cả sự si mê gần như cực đoan của ông.
Theo Dazed, The Guardian
