Các nghệ sĩ vướng vào ma túy đều bắt đầu từ những sai lầm - Ảnh minh họa
Theo luật sư Trần Thị Ngân Hà (Đoàn luật sư TP.HCM), từ thực tiễn tham gia bào chữa trong một số vụ án ma túy có người nổi tiếng, có thể nhận thấy nguyên nhân dẫn đến việc một bộ phận nghệ sĩ sử dụng ma túy khá đa dạng.
Môi trường cám dỗ, nhận thức sai lầm
Từ những lời khai, những ân hận của những người nổi tiếng liên quan đến ma túy có có thể thấy, áp lực công việc và áp lực từ sự nổi tiếng, môi trường giao tiếp phức tạp, sự tác động của các mối quan hệ xã hội và nhận thức sai lầm về tác dụng của ma túy.
Luật sư Ngân Hà phân tích, áp lực từ ánh hào quang, sự kỳ vọng của công chúng, áp lực phải duy trì hình ảnh và nỗi sợ bị lãng quên có thể khiến một số người rơi vào trạng thái căng thẳng, stress kéo dài.
Bên cạnh đó, đặc thù công việc của nghệ sĩ thường có giờ giấc thất thường, thường xuyên tham gia các buổi tiệc, sự kiện, giao tiếp với nhiều nhóm người khác nhau nên cũng có thể khiến họ dễ tiếp xúc với những môi trường có nhiều cám dỗ.
Một số người lầm tưởng rằng các chất kích thích có thể giúp họ giải tỏa mệt mỏi, tìm kiếm sự hưng phấn hoặc tăng cảm giác thăng hoa, từ đó phục vụ công việc sáng tạo.
Tuy nhiên, theo luật sư Hà, đây là một quan niệm hết sức nguy hiểm bởi ma túy không tạo ra năng lực sáng tạo bền vững mà có thể dẫn đến lệ thuộc, gây tổn hại nghiêm trọng cho sức khỏe và kéo theo nhiều hệ quả pháp lý.
Không chỉ vậy, sự lôi kéo, rủ rê từ bạn bè hoặc những người trong cùng nhóm giao tiếp cũng là một yếu tố cần lưu ý. Có trường hợp ban đầu chỉ sử dụng vì tò mò, muốn hòa nhập với nhóm hoặc muốn thể hiện bản thân, cho rằng mình đủ khả năng kiểm soát và chỉ sử dụng ở mức vừa đủ, không đến mức nghiện. Chính tâm lý chủ quan này có thể khiến người sử dụng đánh giá thấp nguy cơ của ma túy và dần bước qua ranh giới pháp luật.
Theo luật sư, để phòng ngừa tình trạng này, trước hết cần thay đổi nhận thức của chính người hoạt động trong lĩnh vực giải trí. Khi chịu áp lực tâm lý hoặc căng thẳng kéo dài, nghệ sĩ nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý, bác sĩ hoặc những người có chuyên môn thay vì tìm đến chất kích thích như một phương thức giải tỏa.
Bên cạnh đó, các công ty quản lý nghệ sĩ cũng có vai trò quan trọng. Không chỉ quản lý lịch biểu diễn, hình ảnh hay hợp đồng, các đơn vị quản lý cần quan tâm hơn đến sức khỏe tinh thần của nghệ sĩ, xây dựng lịch làm việc hợp lý và có cơ chế hỗ trợ khi nghệ sĩ chịu áp lực lớn từ công việc hoặc dư luận.
Theo luật sư, gia đình, bạn bè và cộng đồng cũng cần góp phần tạo ra môi trường lành mạnh, trong khi pháp luật phải tiếp tục được thực thi nghiêm minh đối với các hành vi mua bán, tổ chức, lôi kéo hoặc sử dụng trái phép chất ma túy.
"Sự nổi tiếng luôn đi liền với áp lực và trách nhiệm với cộng đồng. Mỗi nghệ sĩ, KOL cần phải xác định rằng tên tuổi của mình được xây dựng từ những nỗ lực, tài năng và sự chỉn chu từ những điều nhỏ nhất. Hơn ai hết, nghệ sĩ, người nổi tiếng càng phải nhận thức được ranh giới pháp lý và hậu quả của việc vượt qua ranh giới đó" - luật sư Ngân Hà nhấn mạnh.
Cuộc chiến trường kỳ với ma túy
Theo bác sĩ Huỳnh Thanh Hiển - Bệnh viện Tâm Thần TP.HCM - về phương diện dược lý học thần kinh thì ma túy được chia thành 2 nhóm: Nhóm ức chế trầm dịu (nhóm thuốc phiện và các dẫn xuất, ketamine) và nhóm kích thích (bao gồm tất cả các chất ma túy còn lại như ma túy đá, thuốc lắc).
Do đặc tính trái ngược, chúng hiếm khi được trộn chung. Tuy nhiên, dân chơi thường dùng nhóm ức chế (hoặc thuốc ngủ hướng thần benzodiazepine) sau khi đập đá/kẹo để 'xả đồ', làm giảm bớt trạng thái hưng phấn tột độ.
Theo bác sĩ Hiển, trong 5–10 năm nay, số người bắt đầu sử dụng heroin giảm mạnh, thay vào đó là sự lên ngôi của nhóm kích thích (nhiều nhất là ma túy đá). Nguyên nhân là do người nghiện heroin thường xuất hiện với vẻ ngoài tệ hại, răng sún, nhếch nhác, vật vờ - hình mẫu mà giới trẻ né tránh.
Bên cạnh đó, heroin bắt buộc phải dùng 2–3 cữ mỗi ngày, nếu ngưng sẽ phải đối mặt với hội chứng cai vật vã, khổ sở. Trong khi đó ma túy đá, thuốc lắc chậm gây nghiện hơn, không có nhu cầu phải dùng liên tục mỗi ngày và không bộc phát hội chứng cai rầm rộ. Điều này khiến giới trẻ rỉ tai nhau ngộ nhận rằng "đá, lắc không gây nghiện".
Tuy nhiên, về khả năng gây hại trên não, heroin gây nghiện rất nhanh và là chất gây nghiện khó từ bỏ nhất, nhưng heroin hầu như không gây loạn thần. Còn ma túy đá/lắc và các loại ma túy tổng hợp gây kích thích thì gây tác hại trên não bộ với những tổn thương không hồi phục, nếu sử dụng kéo dài sẽ dẫn đến tình trạng loạn thần và có hành vi nguy hiểm cho xã hội.
Hiện nay, cuộc chiến phòng, chống ma túy ngày càng khốc liệt khi các chất cấm liên tục biến tướng để lách luật. Theo Cơ quan Bài trừ Ma túy Liên Hợp Quốc, mỗi năm có hơn 100 chất ma túy mới xuất hiện - cấm chất này, kẻ sản xuất lại chế ra chất khác.
Do đó, cuộc chiến với ma túy sẽ còn rất dài và việc trang bị kiến thức đúng đắn về phòng, chống ma tuý cho giới trẻ là một trong những lá chắn quan trọng nhất.
