Nhân viên văn phòng tại một doanh nghiệp ở TP.HCM - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Theo báo cáo State of the Global Workplace 2026 - một báo cáo về nơi làm việc trên toàn cầu của Viện Gallup (Mỹ) - vừa phát hành, người lao động Việt Nam đang có mức độ lạc quan về cuộc sống thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á, nhưng đồng thời cũng là lực lượng ít gắn bó với nơi làm việc nhất khu vực.
Báo cáo được thực hiện tại hơn 140 quốc gia cho thấy 59% người lao động Việt Nam đánh giá cuộc sống hiện tại và tương lai theo hướng tích cực, đủ để được xếp vào nhóm "phát triển tốt". Tỉ lệ này cao hơn đáng kể so với Thái Lan (41%) hay Singapore (40%).
Người lao động Việt Nam cũng nằm trong nhóm ít trải qua các cảm xúc tiêu cực hằng ngày như giận dữ hay cô đơn.
Tuy nhiên chỉ 9% nhân sự tại Việt Nam cho biết họ thực sự gắn bó với nơi làm việc, tức có cam kết về mặt tâm lý với tổ chức của mình. Đây là mức thấp nhất Đông Nam Á, thấp hơn nhiều so với mức trung bình khu vực là 25%, đồng thời thuộc nhóm thấp nhất thế giới.
Theo Gallup, tình trạng nhân sự thiếu gắn bó khiến Việt Nam thất thoát khoảng 12,6% GDP mỗi năm do năng suất lao động suy giảm, tương đương khoảng 1,6 triệu tỉ đồng.
Khoản tổn thất này đến từ nhiều yếu tố như quy trình làm việc kém hiệu quả, các đợt tái cơ cấu hoặc thay đổi chiến lược không mang lại kết quả, cũng như chi phí thay thế nhân sự khi tỉ lệ nghỉ việc cao.
Báo cáo cho rằng nguyên nhân cốt lõi nằm ở chất lượng quản trị doanh nghiệp. Người lao động chỉ có thể gắn bó và cống hiến khi nhìn thấy được tương lai của mình trong tổ chức, hiểu rõ kỳ vọng công việc, có cơ hội phát huy năng lực, được ghi nhận công bằng và được hỗ trợ phát triển.
Theo Gallup, các yếu tố này không chỉ liên quan đến tinh thần làm việc mà còn tác động trực tiếp đến hiệu suất lao động. Trong đó người quản lý trực tiếp đóng vai trò then chốt trong việc đáp ứng các nhu cầu cơ bản của nhân viên.
Tại Việt Nam, giữa bối cảnh cắt giảm nhân sự và xu hướng tuyển dụng trẻ hóa, lứa quản lý mới phải “chín” sớm hơn, trong khi thiếu mạng lưới và công cụ hỗ trợ, và chính bản thân họ cũng đang bất an và lo bị thay thế.
Chưa kể KPI vẫn buộc họ dành phần lớn thời gian giải quyết công việc, thay vì phát triển nhân sự hay tự học hỏi cho chính mình.
Tuy nhiên Việt Nam cũng đang có một lợi thế quan trọng: người lao động đánh giá cuộc sống tổng thể ở mức cao, và không chịu tác động quá lớn từ các cảm xúc tiêu cực bên ngoài công việc như những nước khác trong khu vực.
Gallup theo đó nhận định nền tảng tinh thần đó là điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thúc đẩy sự gắn bó với nhân viên, thông qua việc lựa chọn đúng người vào vị trí quản lý, đào tạo kỹ năng phát triển đội ngũ và đo lường trải nghiệm nhân viên một cách bài bản.
