Tôi là đời thứ tư gắn bó với một ngôi chợ lâu năm ở TP.HCM. Từ nhỏ tôi đã quen với tiếng rao, nhưng chưa bao giờ tôi thấy chợ mình đìu hiu như hiện nay.
Sau dịch COVID-19, rồi thương mại điện tử ập đến, mọi thứ đổi thay quá nhanh. Quần áo, đồ gia dụng các thứ người ta đặt online cho tiện, rẻ, mẫu mã bắt mắt, dù có khi chưa chắc bền.
Ngay cả những mặt hàng thiết yếu hằng ngày như nhà tôi bán cũng chật vật.
Gia đình tôi có quầy bún tươi, ngoài bán lẻ còn giao cho vài hàng quán. Nhưng mối mang cứ rơi rụng dần, người lấy ít lại, người dẹp tiệm; có người sòng phẳng trả hết nợ rồi mới nghỉ, cũng có người lặng lẽ biến mất cùng khoản tiền còn thiếu.
Thói quen của người tiêu dùng cũng khác trước nhiều. Họ chi tiêu dè sẻn hơn khi làm ăn khó khăn.
Bún nhà tôi bán không chất bảo quản nên chỉ dùng được trong ngày, mà giờ ai cũng bận, nhiều người thích đi siêu thị mua một lần cho cả tuần, chọn đồ đóng gói sẵn, để tủ lạnh ăn dần khỏi phải đi lại nhiều lần, cũng đỡ mất công sơ chế.
Tôi hiểu đó là nhu cầu chính đáng của thời hiện đại.
Ba mẹ tôi vẫn ráng giữ giá cũ dù lò bún tăng giá, chấp nhận lời chẳng còn bao nhiêu, chỉ mong giữ chân khách. Hai ông bà còn nhập thêm ít hàng khô bán kèm, mong kiếm thêm đồng nào hay đồng đó.
Có bữa tôi thấy mẹ ngồi tính sổ đến tối muộn, gương mặt mỏi mệt mà vẫn cố cười khi có khách ghé.
Tôi từng nói ba mẹ bán ít lại, nghỉ trưa, ngủ sớm cho khỏe. Nhưng ông bà chỉ cười, bảo còn phải lo tiền nhà, tiền học cho em, tiền thuốc cho ngoại. Nhìn ba mẹ dầm mưa dãi nắng từ tờ mờ sáng đến tối mịt, tôi thương mà không biết làm sao san sẻ được nhiều hơn.
Nhìn khung cảnh thay đổi khá nhiều của chợ, tôi không khỏi hoài niệm về những ngày tháng cũ.
Tôi tự hỏi liệu chợ truyền thống có đang vắng dần như một quy luật tất yếu của thời đại, hay vẫn còn cách nào để giữ lại nếp sống ấy?
Nếu người bán chịu thay đổi thì người mua có chịu quay về?
