Muốn kiếm bộn tiền từ kinh tế đêm, TP.HCM cần bán gì cho khách sau 18h?

Nếu không được quy hoạch theo logic sản phẩm và hành lang liên kết, tiềm năng lớn của kinh tế đêm sẽ tiếp tục bị phân mảnh và khó tạo ra giá trị thực sự như thực trạng hiện nay. 

Kinh tế đêm TP.HCM không chỉ là chuyện riêng của ngành du lịch

Bà Nguyễn Nguyệt Vân Khanh - Giám đốc ban tiếp thị truyền thông Công ty cổ phần Du lịch Vietravel - cho biết từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, bà nhận thấy dư địa phát triển kinh tế đêm tại TP.HCM là rất lớn và gần như vẫn chưa được khai thác đúng tiềm năng. Đặc biệt trong bối cảnh TP sau sáp nhập mở rộng không gian phát triển với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

"Dư địa này không còn chỉ nằm trong khu vực nội đô, mà trở thành một hệ sinh thái liên kết vùng - đô thị - biển rất đặc biệt", bà Nguyễn Nguyệt Vân Khanh chia sẻ với Tuổi Trẻ Online.

Bên cạnh nhiều lợi thế thì rào cản lớn nhất hiện nay của TP.HCM là thiếu quy hoạch tổng thể cho kinh tế đêm ở cấp độ vùng, trong khi thực tế thị trường đã vượt ra khỏi ranh giới một địa phương.

Theo đó, với TP.HCM sau sáp nhập, việc phát triển kinh tế đêm cần được tiếp cận theo mô hình "hành lang du lịch đêm liên kết", thay vì từng khu riêng lẻ.

Lưu ý, kinh tế đêm không chỉ là câu chuyện của du lịch, mà liên quan đến nhiều yếu tố như: giao thông ban đêm, an ninh, cấp phép hoạt động, sử dụng không gian công cộng và hạ tầng hỗ trợ…

Nhiều chuyên gia cũng nhìn nhận, phát triển kinh tế đêm không thể chỉ trông vào người dân địa phương. Một vài dịch vụ nhỏ có thể sống bằng nhu cầu tại chỗ, nhưng nếu muốn hình thành hệ sinh thái đủ lớn thì phải có dòng khách từ nơi khác đến, đặc biệt là khách du lịch và khách quốc tế.

Theo phía Vietnam Airlines, một trong những điểm nghẽn của kinh tế đêm là sức hút dịch vụ ban đêm còn yếu, khiến nhu cầu bay chủ yếu dồn vào ban ngày. Sự lệch pha này khiến hàng không phải dồn năng lực khai thác vào một số khung giờ, gây quá tải cục bộ và lãng phí nguồn lực.

Trong khi đó, đội bay hiện vẫn còn dư địa lớn vào ban đêm. Nếu các điểm đến có thêm dịch vụ hấp dẫn sau hoàng hôn, nhu cầu bay đêm sẽ tăng, giúp hãng tận dụng tốt đội tàu, tăng doanh thu và đồng thời mang thêm khách cho du lịch. Điểm đến đủ hấp dẫn sẽ kéo khách bay, còn đường bay thuận tiện lại tiếp tục "bơm khách" cho toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ sau 18h.

Lãnh đạo phụ trách thương mại của hãng hàng không cũng cho biết một chuyến bay hạ cánh sau 22h sẽ không tạo ra nhiều giá trị nếu TP phía dưới gần như đã "đóng cửa". 

Hàng không chỉ có thể mở đường, còn để kinh tế đêm vận hành hiệu quả thì cần cả một chuỗi đồng bộ hơn nhiều: giao thông kết nối, taxi và xe trung chuyển, an ninh, khách sạn, nhà hàng, điểm mua sắm, show diễn, khu vui chơi... phải cùng vận hành.

Trải nghiệm văn hóa chợ đêm đầy đặc sắc

Du khách có thể khám phá không khí sôi động ở chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế đêm của TP.HCM, ông Phan Thành Tân - Giám đốc Công ty Quản lý và kinh doanh chợ Bình Điền - chia sẻ đơn vị xác định chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền giữ vai trò hạ tầng hậu cần - thương mại thiết yếu vận hành ban đêm. Có tiềm năng tích hợp bổ sung các hoạt động giá trị gia tăng phù hợp với bản sắc đô thị.

Trong hơn 20 năm hoạt động, chợ đầu mối này đã là một thực thể kinh tế đêm đặc thù, ổn định với sản lượng luân chuyển hàng hóa bình quân 2.000 tấn/ngày đêm, giá trị giao dịch bình quân 150 tỉ đồng/ngày đêm, đóng vai trò then chốt trong việc cung ứng thực phẩm cho TP.HCM và các vùng phụ cận, đặc biệt là mặt hàng thủy hải sản.

Ông Phan Thành Tân - Giám đốc Công ty Quản lý và kinh doanh chợ Bình Điền

Trên nền tảng đó, phát triển kinh tế đêm tại chợ Bình Điền không nhằm thay đổi bản chất chợ đầu mối, mà mở rộng thêm các lớp giá trị mới.

Đặc biệt khi giá trị trải nghiệm dựa trên hệ thống hạ tầng, chuỗi cung ứng và hoạt động giao thương ban đêm đã hình thành và vận hành ổn định trong nhiều năm.

Theo định hướng phát triển, song song nâng cấp, hoàn thiện cơ sở hạ tầng chợ đầu mối theo quy hoạch, công ty đang nghiên cứu và từng bước hình thành các không gian mới phục vụ kinh tế đêm, được quy hoạch tách biệt với khu vực kinh doanh chính, nhằm bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động bán buôn cốt lõi.

Công ty định hướng khai thác các yếu tố văn hóa thành sản phẩm kinh tế - du lịch. Nổi bật như hình thành các không gian trưng bày văn hóa, nhà truyền thống nhằm giới thiệu lịch sử hình thành chợ, vai trò của chợ trong bảo đảm an ninh lương thực cho TP.

Hay kể câu chuyện về nguồn gốc thủy hải sản Việt Nam từ vùng nuôi trồng, văn hóa canh tác, mùa vụ cho đến bàn ăn - hướng tới xây dựng chợ như một "bảo tàng sống" về nông nghiệp đô thị.

Song song tổ chức tuyến tham quan cố định (city tour, food tour), giúp du khách trải nghiệm đời sống đô thị, không khí giao thương sầm uất, nhộn nhịp của hoạt động bán buôn ban đêm. Các hoạt động như đóng gói quà nông sản, trải nghiệm chế biến món ăn cũng được phát triển để tạo thêm sinh kế và tăng tính tương tác cho du khách.

Theo ông Thành Tân, "văn hóa chợ đêm" tại Bình Điền chính là nhịp sống giao thương hối hả nhưng có tổ chức. Cùng sự phong phú của hàng hóa tươi sống, tính kết nối vùng miền và câu chuyện lao động ban đêm của hàng nghìn thương nhân, người lao động.

"Đây là những yếu tố rất đặc trưng, nếu được tổ chức bài bản và kiểm soát chặt chẽ, hoàn toàn có thể phát triển thành sản phẩm kinh tế - du lịch có chọn lọc, góp phần kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu ban đêm và đóng góp tích cực cho hệ sinh thái kinh tế đêm của TP.HCM", ông Tân nói.