Mùng 1 âm lịch là dịp nhiều gia đình chuẩn bị một mâm cơm tươm tất để dâng gia tiên, thắp hương và cầu mong tháng mới bình an, thuận hòa. Với nhiều người, điều quan trọng không nằm ở việc mâm cúng phải thật nhiều món mà ở sự thành tâm và cách chuẩn bị chu đáo.
Đặc biệt, một số món ăn quen thuộc còn được lựa chọn bởi ý nghĩa tốt đẹp mà người Việt gửi gắm qua hình thức, màu sắc hoặc tên gọi. Đây là những quan niệm dân gian được lưu truyền trong đời sống gia đình, không phải quy tắc bắt buộc.
Ảnh minh họa
Xôi gấc đỏ: Mong tháng mới nhiều may mắn
Xôi gấc thường được nhiều gia đình chọn cho những dịp đầu tháng bởi màu đỏ cam đẹp mắt, trong quan niệm dân gian gợi đến may mắn và những điều thuận lợi.
Gạo nếp vo sạch, ngâm vài giờ rồi trộn với phần thịt gấc đã bóp cùng chút rượu trắng. Đồ xôi đến khi hạt nếp chín mềm, dẻo thì thêm đường và một chút dầu ăn, đảo đều rồi hấp thêm vài phút.
Có thể đóng xôi vào khuôn nhỏ để khi bày lên mâm có hình thức đẹp và gọn gàng.
Gà luộc nguyên con: Cầu sự trọn vẹn, gia đạo yên ấm
Gà luộc nguyên con là món quen thuộc trong nhiều mâm cơm cúng của người Việt. Hình dáng nguyên vẹn của con gà thường được liên tưởng đến sự đủ đầy, trọn vẹn và sum vầy.
Gà làm sạch, xát muối rồi rửa kỹ. Cho gà vào nồi từ khi nước còn lạnh, thêm vài lát gừng và hành để khử mùi.
Luộc ở lửa nhỏ đến khi gà chín, sau đó ngâm qua nước lạnh để da săn lại. Nếu muốn da vàng đẹp, có thể phết một lớp nước nghệ loãng sau khi vớt gà.
Khi bày, để nguyên con hoặc chặt miếng tùy phong tục gia đình.
Ảnh minh họa
Cá hấp gừng: Mong mọi việc thuận dòng, cuộc sống đủ đầy
Cá hấp là lựa chọn nhẹ nhàng hơn các món chiên, kho và cũng phù hợp với một mâm cơm đầu tháng.
Cá làm sạch, khứa vài đường trên thân rồi ướp với gừng, hành, một chút nước mắm và tiêu. Đặt cá lên đĩa, phủ thêm gừng sợi và hấp khoảng 15-20 phút tùy kích thước.
Khi cá vừa chín tới, rắc hành lá và rau thơm lên trên. Thịt cá mềm, ngọt tự nhiên, không nhiều dầu mỡ nên sau khi ăn những món như xôi và gà cũng không bị ngấy.
Trong quan niệm dân gian, cá thường gắn với mong ước dư dả, đủ đầy. Vì vậy, món cá cũng được nhiều gia đình lựa chọn khi muốn gửi gắm lời cầu chúc về một tháng thuận lợi.
Canh rau củ: Mong gia đình bình an, mọi thứ hài hòa
Một bát canh nóng giúp mâm cơm cân bằng hơn sau những món giàu đạm. Có thể dùng củ sen, cà rốt, ngô ngọt, nấm và bí xanh để nấu thành một nồi canh thanh nhẹ.
Các loại rau củ sơ chế sạch, cắt miếng vừa ăn. Cho ngô và củ sen vào nấu trước, khi gần chín mới thêm cà rốt, bí xanh và nấm.
Nêm một chút muối, hạt nêm hoặc nước mắm tùy khẩu vị rồi rắc hành lá trước khi tắt bếp.
Những món rau củ với màu sắc tự nhiên thường tạo cảm giác thanh sạch, nhẹ nhàng cho mâm cơm. Đây cũng là cách nhiều gia đình cân bằng một mâm cúng có nhiều món nếp và thịt.
Chè đậu đỏ: Gửi gắm mong ước hanh thông, nhiều điều tốt đẹp
Ảnh minh họa
Nếu gia đình có thói quen làm món ngọt trong ngày đầu tháng, chè đậu đỏ là một lựa chọn dễ thực hiện.
Đậu đỏ ngâm vài giờ, rửa sạch rồi ninh đến khi mềm. Thêm đường phèn, đun nhỏ lửa cho đường tan và ngấm vào đậu. Có thể dùng nóng hoặc để nguội tùy sở thích.
Trong quan niệm dân gian, màu đỏ và tên gọi "đậu đỏ" thường được gắn với những lời chúc may mắn, thuận lợi. Vì thế, món chè này không chỉ tạo vị ngọt cuối bữa mà còn mang một ý nghĩa vui vẻ khi xuất hiện trên mâm cơm đầu tháng.
Mâm cúng đầu tháng quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm
Tùy điều kiện và phong tục từng gia đình, mâm cúng mùng 1/7 âm có thể rất đơn giản, thậm chí chỉ gồm hoa quả, món chay hoặc một bữa cơm quen thuộc. Không có một danh sách món ăn bắt buộc mà mọi gia đình đều phải làm giống nhau.
Điều thú vị là từ những món ăn quen thuộc như xôi gấc, gà luộc, cá hấp, canh rau củ hay chè đậu đỏ, người Việt gửi vào đó những mong ước rất đời thường: tháng mới bình an, gia đình hòa thuận, công việc thuận lợi và cuộc sống đủ đầy.
Bởi vậy, một mâm cúng được chuẩn bị chu đáo không nhất thiết phải cầu kỳ. Đôi khi, điều khiến mâm cơm trở nên ý nghĩa lại chính là lời cầu mong giản dị của người chuẩn bị: mong một tháng mới nhẹ nhàng hơn, gia đình khỏe mạnh và mọi việc đều thuận lòng.
