Quả thanh mai hay dâu rừng, người Xê Đăng ở Ngọc Linh gọi là trái muôil - Ảnh: LÊ TRUNG
Xã Trà Linh có đỉnh núi Ngọc Linh, nơi có diện tích trồng sâm Ngọc Linh rất lớn ở Đà Nẵng. Đến đây mùa này, khắp núi rừng cây thanh mai (còn gọi là dâu rừng, dâu rượu, người Xê Đăng gọi là trái muôil) đang vào mùa cho quả rộ chín mọng.
Nóc Tắk Xanh, thôn 3, xã Trà Linh, nơi có nhiều cây cho quả chín hồng hoặc ngả sang đỏ, trái khi hái xuống ăn có vị chua chua xen lẫn ngọt.
Có cây được người dân trồng ở vườn nhà, nhưng cũng có nhiều cây cổ thụ mọc tự nhiên ở đồi núi cao.
Mùa này, người Xê Đăng trèo lên cây hái quả đem về ăn, rồi biếu tặng người thân, bạn bè. Ngoài ra họ còn đem đến chợ bán hoặc đưa đến chợ phiên Trà Linh bán cho du khách gần xa thưởng thức.
Anh Hồ Văn Hát (30 tuổi, nóc Tắk Xanh, thôn 3, xã Trà Linh) cho biết quả này còn được đồng bào Xê Đăng gọi một cái tên khác là trái muôil.
Trái ăn có vị chua chua, ngọt ngọt, nhất là chấm với muối ớt ăn rất ngon. Thường thì cây trồng đến độ 3- 5 năm tuổi là cho quả. "Mùa quả chín rộ nhất từ tháng 4 - 5. Trên núi cũng có nhiều cây cổ thụ, mùa quả tầm tháng 6 mới chín rộ", anh Hát kể.
Quả thanh mai ở Trà Linh khi chín thường ngả một màu hồng rất đẹp hoặc hơi đỏ, hơi khác với loại thanh mai ở miền núi phía bắc nước ta thường có màu đỏ sẫm hoặc tím đen khi chín.
Anh Hát hái trái muôil về nhà ăn
Theo khoa học, thanh mai hay dâu rượu (danh pháp khoa học Myrica esculenta) là loài thực vật bản địa của Nepal, Ấn Độ, Trung Quốc, Bhutan, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam… Đây là loại quả rừng phổ biến ở các vùng núi phía Bắc Việt Nam như Lạng Sơn, Lào Cai, Bắc Kạn.
Cây thân gỗ, lá hình mác, hoa có màu trắng, mọc thành chùm. Mùa hoa bắt đầu từ tháng 2 - 3 dương lịch, từ tháng 4 - 5 cây cho quả.
Quả có hình tròn nhỏ, đường kính khoảng 1,5-3cm, vỏ ngoài sần sùi với gai mềm, màu hồng, đỏ sẫm hoặc tím đen khi chín. Ruột quả mềm, màu đỏ hoặc hồng, có vị chua ngọt đặc trưng và một hạt bên trong. Thanh mai thường được dùng để ăn tươi, ngâm rượu, làm siro hoặc mứt, có tác dụng giải nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung vitamin C.
Theo y học cổ truyền, trái có vị chua và ngọt, tính bình, được sử dụng rộng rãi trong y học dân gian điều trị một số bệnh, hỗ trợ về tiêu hóa, bổ sung vitamin C. Nước sắc của vỏ cây được sử dụng trong điều trị bệnh kiết lỵ, rễ cây dùng trong viêm phế quản, hen suyễn, tả và ho.
Một cây thanh mai ở nóc Tắk Xanh
Cây cho những chùm quả
Quả chín hồng
Quả có hình tròn nhỏ, đường kính khoảng 1,5-3cm, vỏ ngoài sần sùi với gai mềm
Quả chín có màu sắc đẹp mắt
Trái thường được dùng để ăn tươi, ngâm rượu, làm siro hoặc mứt, có tác dụng giải nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung vitamin C
Người Xê Đăng ở Trà Linh hái quả về chấm muối ớt
Núi rừng Ngọc Linh
