Từ ngày 27-8, lực lượng chức năng bắt đầu xử lý vi phạm không giữ khoảng cách an toàn trên tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Cao Bồ - Mai Sơn - Quốc lộ 45 - Nghi Sơn (từ Hà Nội tới Thanh Hóa).
Thông tin này khiến tài xế quan tâm đến một câu hỏi rất thực tế: Khi đang chạy với tốc độ cao, làm thế nào biết ô tô đã cách xe phía trước 55m, 70m hay 100m?
Theo Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, trong điều kiện mặt đường khô ráo, thời tiết bình thường, khoảng cách an toàn tối thiểu giữa hai xe phụ thuộc vào tốc độ.
Cụ thể, khi chạy ở tốc độ 60km/h, khoảng cách tối thiểu là 35m. Với tốc độ trên 60 đến 80km/h, con số này tăng lên 55m. Khi chạy trên 80 đến 100km/h, hai xe cần cách nhau ít nhất 70m. Ở dải trên 100 đến 120km/h, khoảng cách tối thiểu là 100m.
Nhưng tài xế không thể mang thước ra đo khi đang chạy trên cao tốc. Việc ước lượng khoảng cách bằng mắt cũng không dễ, đặc biệt ở tốc độ cao.
Một trong những cách đơn giản để giải quyết bài toán này là chuyển khoảng cách từ đơn vị mét sang thời gian, thường được biết đến với tên gọi "quy tắc 3 giây".
Quy tắc 3 giây dễ áp dụng
Theo một tài xế có nhiều kinh nghiệm chia sẻ, chọn một điểm cố định bên đường, chẳng hạn biển báo, cột đèn, cây hoặc một dấu mốc dễ nhận biết.
Khi đuôi xe phía trước vừa đi qua điểm này, người lái bắt đầu đếm khoảng 3 giây, có thể bằng cách đọc chậm "một nghìn không trăm linh một, một nghìn không trăm linh hai, một nghìn không trăm linh ba".
Nếu xe của mình đã đến điểm đánh dấu trước khi đếm xong, khoảng cách với xe phía trước đang ngắn hơn 3 giây. Tài xế nên giảm tốc, kéo giãn khoảng cách.
Tại sao lại là 3 giây?
Trước hết quy đổi từ km/h sang m/s:
Chạy 60km/h = khoảng 16,6m/s
Chạy 80km/h = khoảng 22,2m/s
Chạy 100km/h = khoảng 27,7m/s
Chạy 120km/h = khoảng 33,3m/s
Từ đó, khi áp dụng vào thực tế, nếu chạy 80km/h, trong 3 giây xe sẽ lăn bánh được: 22,2 x 3 = 66,6m (Vượt mức an toàn tối thiểu 55m).
Nếu chạy 100km/h, trong 3 giây xe đi được: 27,7 x 3 = 83,1m (Qua mốc an toàn 70m).
Nếu chạy 120km/h, trong 3 giây xe đi được: 33,3 x 3 = 99,9m (Vừa đúng chuẩn mốc 100m).
Ngược lại, nếu đếm đủ 3 giây rồi xe mới đến điểm đánh dấu, khoảng cách thời gian giữa hai xe đạt ít nhất 3 giây.
Cách tính này thuận tiện ở chỗ khoảng cách thực tế sẽ tự động tăng khi tốc độ tăng.
Chẳng hạn, ô tô chạy 80km/h tương đương khoảng 22,2m mỗi giây. Sau 3 giây, xe đi được khoảng 66,7m, lớn hơn mốc 55m.
Ở 100km/h, quãng đường trong 3 giây khoảng 83,3m, vượt mốc 70m. Còn ở 120km/h, khoảng cách này đạt khoảng 100m.
Tuy nhiên, cần lưu ý các ngưỡng trong quy định được chia theo dải tốc độ. Vì vậy, tài xế không nên coi quy tắc 3 giây là công cụ đo chính xác để xác định mình có vi phạm hay không. Đây trước hết là cách thực hành giúp tạo khoảng đệm với xe phía trước.
Nếu muốn có dư địa an toàn lớn hơn thay vì bám sát mốc tối thiểu, người lái có thể chủ động kéo dài thời gian lên khoảng 4 giây.
3 giây không có nghĩa xe sẽ dừng trong 3 giây
Quy tắc 3 giây không đồng nghĩa ô tô có thể dừng hoàn toàn trong vòng 3 giây sau khi tài xế đạp phanh.
Khoảng thời gian này tạo ra khoảng đệm giữa hai xe, giúp người lái có thêm thời gian phát hiện nguy cơ, phản ứng và bắt đầu xử lý nếu xe phía trước phanh gấp hoặc gặp sự cố.
Khoảng cách dừng thực tế còn chịu ảnh hưởng bởi hàng loạt yếu tố như tốc độ, thời gian phản ứng của tài xế, lốp, hệ thống phanh, tải trọng, tình trạng mặt đường và thời tiết.
Đây cũng là lý do khoảng cách 3 giây chỉ phù hợp để tham khảo trong điều kiện đường khô, thời tiết tốt và tầm nhìn thông thoáng.
Khi trời mưa, đường trơn hoặc tầm nhìn hạn chế, khoảng cách cần được tăng thêm. Người lái có thể nâng thời gian lên 4 - 6 giây tùy điều kiện, thay vì cố duy trì đúng 3 giây.
Trên một số đoạn cao tốc, tài xế còn có thể tận dụng hệ thống biển báo và vạch chỉ dẫn khoảng cách. Các mốc 0m, 50m, 100m... bên đường giúp người lái hình dung trực quan hơn khoảng cách giữa xe mình và xe phía trước.
Không giữ khoảng cách an toàn có thể bị phạt tới 22 triệu đồng
Giữ khoảng cách không chỉ nhằm đáp ứng quy định mà còn đặc biệt quan trọng khi chạy tốc độ cao. Nếu xe phía trước phanh đột ngột vì tai nạn, chướng ngại vật hoặc một tình huống bất ngờ, khoảng trống đủ lớn sẽ cho tài xế phía sau thêm thời gian xử lý.
Theo Nghị định 168, trường hợp không giữ khoảng cách an toàn tối thiểu nhưng chưa gây tai nạn, tài xế có thể bị phạt 4 - 6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe.
Nếu hành vi này dẫn tới tai nạn giao thông, mức phạt tăng lên 20 - 22 triệu đồng, đồng thời tài xế bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe.
