Một chiếc vòng cổ bằng vàng 24K có niên đại khoảng 2.500 năm, được xem là báu vật của nền văn minh Celt và là hiện vật nổi tiếng nhất trong bộ sưu tập Vix Treasure, vừa bị đánh cắp ngay giữa ban ngày tại một bảo tàng ở Pháp.
Theo Le Parisien và France 3, vụ trộm xảy ra vào khoảng 10h30 sáng ngày 24/7 tại Bảo tàng Musée du Pays Châtillonnais – Trésor de Vix, nằm ở thị trấn Châtillon-sur-Seine, vùng Burgundy.
Điều đáng nói là các nghi phạm không hề đột nhập. Họ mua vé vào cửa như những du khách bình thường trước khi tiến đến khu vực trưng bày, dùng vật cứng đập vỡ tủ kính chứa hiện vật rồi nhanh chóng ôm báu vật bỏ chạy qua lối ra chính.
Ông Olivier Caracotch, Công tố viên thành phố Dijon, cho biết cơ quan chức năng đã khởi tố vụ án theo hướng tội phạm có tổ chức. Vụ việc sẽ có sự tham gia điều tra của Juridiction interrégionale spécialisée (JIRS) - đơn vị chuyên xử lý các vụ án đặc biệt nghiêm trọng và phức tạp.
Ông Jérémie Brigand, Thị trưởng Châtillon-sur-Seine đồng thời là Chủ tịch cộng đồng địa phương, cho biết bảo tàng này đã hai lần bị kẻ gian tìm cách đột nhập vào ban đêm trong vòng tám tháng qua, nhưng đều bất thành.
Vòng cổ vàng hơn 2.500 năm tuổi của người Celt được trưng bày tại Bảo tàng Chatillonnais - Ảnh: ART News
Sau các sự cố đó, bảo tàng đã đầu tư khoảng 150.000 euro (gần 171.000 USD) để nâng cấp hệ thống an ninh, bao gồm camera giám sát mới, cảm biến chuyển động và thiết bị báo động tại các cửa ra vào.
Tuy nhiên, theo ông Brigand, những biện pháp này vẫn không đủ để ngăn chặn nhóm trộm. "Các đối tượng đã thể hiện sự chuẩn bị kỹ lưỡng, hành động cực kỳ nhanh và quyết tâm cao, nhờ đó thực hiện trót lọt vụ trộm."
Ông gọi đây là "một cuộc tấn công nhằm vào di sản văn hóa và lợi ích công cộng."
Theo vị thị trưởng, chiếc vòng cổ bị đánh cắp không thể định giá bằng tiền. "Đây là hiện vật độc nhất vô nhị trên thế giới. Giá trị của nó không chỉ nằm ở lượng vàng chế tác mà còn ở ý nghĩa lịch sử đối với vùng Châtillonnais và nước Pháp. Thật đau lòng khi tội phạm lại nhắm vào chính lịch sử của chúng ta."
Vụ việc lập tức khiến dư luận liên tưởng đến vụ trộm chấn động xảy ra trước đó tại Bảo tàng Louvre ở Paris, khi nhóm tội phạm táo tợn cuỗm số trang sức Hoàng gia trị giá khoảng 102 triệu USD chỉ trong chưa đầy 8 phút, cũng diễn ra ngay giữa ban ngày.
Vụ án gây chấn động đến mức Chủ tịch Bảo tàng Louvre sau đó phải từ chức, đồng thời buộc bảo tàng đẩy nhanh kế hoạch đại tu hệ thống an ninh vốn bị đánh giá là lạc hậu. Dự án cải tạo dự kiến bắt đầu vào tháng 1/2027.
Đến nay, Phòng trưng bày Apollo, nơi từng lưu giữ bộ trang sức Hoàng gia bị đánh cắp, đã mở cửa trở lại nhưng các hiện vật vẫn chưa được tìm thấy.
Không chỉ Louvre, nhiều bảo tàng khác tại Pháp cũng liên tiếp trở thành mục tiêu của các băng nhóm trộm cắp. Đầu tháng này, Bảo tàng Lalique ở vùng Alsace cũng bị lấy mất số trang sức trị giá khoảng 4,57 triệu USD.
Báu vật hơn 2.500 năm tuổi của "Công chúa Vix"
Chiếc vòng cổ vừa bị đánh cắp là một phần của Kho báu Vix (Vix Treasure) - bộ sưu tập khảo cổ nổi tiếng được phát hiện năm 1953 dưới chân núi Mont Lassois, gần làng Vix, cách bảo tàng khoảng 6 km.
Trọng tâm của cuộc khai quật là ngôi mộ của một nữ quý tộc, thường được gọi là "Quý bà Vix" hay "Công chúa Vix", được cho là an táng vào khoảng 470-460 trước Công nguyên.
Trong ngôi mộ, các nhà khảo cổ tìm thấy hàng loạt hiện vật quý hiếm, nổi bật nhất là:
Chiếc vòng cổ bằng vàng 24K nặng hơn 0,5 kg, có niên đại từ thế kỷ VI trước Công nguyên; chiếc bình đồng Vix Krater nổi tiếng với hình khắc nữ quỷ Medusa, được chế tác tại thuộc địa Hy Lạp cổ Sybaris (miền nam Italy ngày nay). Giới nghiên cứu vẫn chưa lý giải được bằng cách nào hiện vật này lại xuất hiện tại vùng Vix.
Và chiếc bát bạc Silver Phiale, được xem là chiếc bình bạc cổ nhất từng được phát hiện ở phía bắc dãy Alps.
Cận cảnh khối cầu, bàn chân sư tử và hình ngựa có cánh Pegasus - Ảnh: Lemonde
Theo bảo tàng, chiếc vòng cổ có thiết kế đặc trưng của người Celt, uốn cong thành hình vòng cung. Hai đầu vòng kết thúc bằng hình bàn chân sư tử đặt trên các khối cầu rỗng. Phía trên mỗi chân sư tử là hình ngựa có cánh Pegasus, thể hiện ảnh hưởng của văn hóa Hy Lạp cổ đại đối với khu vực này.
Trong khi đó, các quả cầu hình quả lê trên hiện vật lại là biểu tượng của Mặt Trời trong tín ngưỡng Celt.
Ban đầu, khi khai quật, chiếc vòng được tìm thấy nằm trên hộp sọ của nữ quý tộc nên các nhà khảo cổ từng cho rằng đây là vương miện đội đầu. Tuy nhiên, các nghiên cứu sau này xác nhận nó thực chất là vòng đeo cổ, thường được tầng lớp quý tộc sử dụng như biểu tượng của quyền lực và địa vị.
Bảo tàng cho biết vị trí của hiện vật trên hộp sọ nhiều khả năng là do ngôi mộ bị sụt lún sau khi chôn cất, khiến chiếc vòng dịch chuyển khỏi vị trí ban đầu.
Các chuyên gia nhận định, từ kỹ thuật chế tác cho đến các họa tiết trang trí, chiếc vòng vàng phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa Celt và Hy Lạp, đồng thời là minh chứng sống động cho mạng lưới giao thương sôi động tại châu Âu vào cuối thời kỳ Đồ sắt thứ nhất, cách đây hơn 2.500 năm.
