Fed cắt giảm lãi suất lần đầu sau gần một năm: Ai hưởng lợi, ai chịu thiệt?

Đấu đá chính trị tại Fed

Căng thẳng chính trị đã len lỏi vào nội bộ Fed với mức độ chưa từng có trong lịch sử. Ông Stephen Miran - cố vấn kinh tế của ông Trump, vừa được Thượng viện Mỹ phê chuẩn và tuyên thệ nhậm chức ngay trước cuộc họp - đã trở thành thành viên duy nhất phản đối quyết định cắt giảm 0,25 điểm, thay vào đó ủng hộ mức giảm mạnh hơn là 0,5 điểm, theo CNBC.

Điều bất thường là ông Miran chỉ tạm nghỉ không lương, chứ chưa chính thức rời khỏi vị trí Chủ tịch Hội đồng Cố vấn kinh tế Nhà Trắng. Sự việc làm dấy lên lo ngại về xung đột lợi ích chưa từng có. Theo báo WSJ, ông Miran "có thể quay lại khi nhiệm kỳ Fed hết hạn đầu năm tới".

Lần đầu tiên trong lịch sử Fed phải đưa ra quyết định quan trọng khi có một thành viên (ông Miran) vừa giữ vai cố vấn Nhà Trắng vừa ngồi trong hội đồng Fed. Điều này không chỉ vi phạm nguyên tắc độc lập mà còn tạo tiền lệ nguy hiểm: các tổng thống tương lai có thể bổ nhiệm "gián điệp nội bộ" để tác động trực tiếp lên chính sách tiền tệ.

Trong khi đó Tổng thống Trump đã tìm cách sa thải Thống đốc Lisa Cook với cáo buộc gian lận thế chấp liên quan đến các khoản vay được liên bang bảo lãnh, song Tòa phúc thẩm đã ngăn chặn động thái này và cho phép bà tiếp tục tham gia cuộc họp.

Fed hạ lãi suất có ảnh hưởng tỉ giá VND/USD?

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc nghiên cứu Chứng khoán MB (MBS), cho biết Fed giảm nhẹ lãi suất 0,25 điểm phần trăm đúng như dự đoán của thị trường, do đó chỉ số USD Index gần như không biến động.

Hiện tại lãi suất USD còn 4 - 4,25%, vẫn chênh lệch đáng kể với lãi suất liên ngân hàng VND (lãi suất qua đêm tham chiếu ngày 15-9 là 4,54%, theo Ngân hàng Nhà nước). Để kiểm soát sự mất giá của VND, lãi suất tiền đồng cần được nâng lên, ví dụ từ 4,5% trở lên.

Tuy nhiên theo bà Hiền, việc tăng lãi suất liên ngân hàng lên ngay lập tức tạo áp lực ngược lại lên lãi suất trên thị trường tiền gửi, trong khi chúng ta muốn duy trì mặt bằng thấp để hỗ trợ nền kinh tế.

Do vậy vấn đề quan tâm hiện nay là lộ trình tiếp theo của Fed, với khả năng có thêm hai đợt giảm lãi suất năm nay. Nếu Fed hạ thêm 0,5 điểm phần trăm trong quý 4-2025, nâng tổng mức giảm cả năm lên 0,75 điểm phần trăm, chênh lệch lãi suất VND - USD sẽ thu hẹp, tạo điều kiện để Ngân hàng Nhà nước duy trì mặt bằng lãi suất thấp, theo bà Hiền.

Ông Nguyễn Hoàng Tuấn Minh - chuyên gia kinh tế cao cấp Chứng khoán Vietcombank (VCBS) - cho biết với việc Fed hạ lãi suất, dòng tiền đầu tư có thể dần chuyển dịch tới các quốc gia có tiềm năng tăng trưởng khả quan và đảm bảo ổn định vĩ mô. Trong đó Việt Nam sẽ là điểm đến lý tưởng của dòng vốn đầu tư và các hoạt động sản xuất - kinh doanh trong tương lai.

Trong khi đó theo ông Lê Văn Thành - cố vấn mảng tài chính tại Công ty dữ liệu Wigroup, nguyên nhân chính khiến VND mất giá từ năm 2022 đến nay, đặc biệt trong các giai đoạn Fed liên tục nâng lãi suất, không đơn thuần nằm ở chênh lệch lãi suất trên thị trường liên ngân hàng (thị trường 2), mà xuất phát chủ yếu từ thị trường 1 (tiền gửi dân cư và doanh nghiệp).

"Trong khi lãi suất tiền gửi bằng USD ở Việt Nam gần như bằng 0% thì tại Mỹ, lãi suất tiền gửi ngắn hạn bám sát mức lãi suất điều hành. Chênh lệch quá lớn này mới là yếu tố gây áp lực chính lên tỉ giá", ông Thành phân tích.

Ông Thành cho biết thêm ngoài yếu tố lãi suất, biến động tỉ giá còn bị chi phối mạnh bởi cung - cầu ngoại tệ. Chẳng hạn từ đầu năm đến nay, khối ngoại đã bán ròng khoảng 3,5 tỉ USD trên thị trường chứng khoán Việt Nam, góp phần làm gia tăng áp lực mất giá của VND.

Về triển vọng những tháng tới, ông Thành cho rằng giả sử Fed tiếp tục hạ lãi suất thêm hai lần từ nay đến cuối năm, trong khi Việt Nam giữ nguyên, thì tác động đến dòng tiền vẫn hạn chế.

"Chênh lệch lãi suất tiền gửi USD giữa Việt Nam và Mỹ vẫn rất cao. Do đó dù nguồn ngoại tệ có đến từ xuất khẩu hay FDI, một phần dòng tiền vẫn sẽ chảy ra ngoài. Đây là áp lực mang tính cơ cấu, không thể giải quyết chỉ bằng vài đợt giảm lãi suất của Fed", ông nói.