TS Nguyễn Quốc Việt - giảng viên Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - Ảnh: P.ĐỨC
Ngày 9-6, báo Lao Động phối hợp Bộ Công Thương tổ chức hội thảo "Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số".
TS Nguyễn Quốc Việt - giảng viên Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - chỉ ra một thách thức trong việc vừa bảo đảm nguồn cung điện vừa duy trì giá điện hợp lý, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh. Thực tế này thấy rõ khi nhìn vào vấn đề được dư luận quan tâm gần đây, đó là việc EVN công bố lãi sau nhiều năm khó khăn về tài chính.
Nhiều thách thức cho vận hành hệ thống điện
"Tất cả chúng ta đều vui mừng khi EVN có lãi trở lại. Tuy nhiên phía sau câu chuyện đó vẫn còn những áp lực rất lớn liên quan đến cân đối tài chính, bảo đảm nguồn cung điện và yêu cầu đầu tư cho hệ thống điện trong tương lai", ông Việt nói.
Bởi theo TS Nguyễn Quốc Việt, một vấn đề cần được nhìn nhận là cách thức phân bổ và chia sẻ rủi ro trong thị trường điện. Bài toán không chỉ là EVN có lãi hay không, mà là làm thế nào để xây dựng được một cơ chế thị trường điện hài hòa lợi ích giữa các bên.
Trong đó cần giải quyết các rủi ro về biến động chính sách, cắt giảm công suất phát điện hay thay đổi cơ chế mua bán điện cần được phân bổ hợp lý giữa các bên tham gia thị trường.
Về cơ chế giá điện, ông Việt cho rằng giá không phải là công cụ duy nhất để điều chỉnh hành vi thị trường.
Việc chuyển dịch năng lượng không chỉ đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn mà còn cần một môi trường chính sách ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo.
TS Nguyễn Xuân Quang - Viện Công nghệ năng lượng (Đại học Bách khoa Hà Nội) - cho rằng một trong những vấn đề nhạy cảm nhất của ngành điện là giá điện. Trong nhiều năm, giá điện luôn được xem xét dưới góc độ hỗ trợ sản xuất và kiểm soát lạm phát.
EVN đã từng ghi nhận khoản lỗ lũy kế cuối năm 2024 sau thời gian duy trì giá điện dù có nhiều biến động giá nhiên liệu. Do đó ông Quang cho rằng bài toán giá điện không thể chỉ nhìn từ góc độ kiềm chế lạm phát, mà là an ninh năng lượng và khả năng tài chính của hệ thống điện. Trong khi quá trình chuyển dịch năng lượng đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ.
Hội thảo Chuyển dịch năng lượng - động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số - Ảnh: P.ĐỨC
Sửa đổi Luật Điện lực để tháo gỡ vướng mắc đầu tư
Ông Trịnh Quốc Vũ - Phó cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương - cho hay trong các năm 2027 đến 2030 cần thêm các nguồn điện mới đưa vào vận hành, đặc biệt là các nguồn điện năng lượng tái tạo, điện mặt trời, điện gió ở miền Bắc.
Tuy nhiên vấn đề ở đây chỉ còn là giá điện. Do tiềm năng điện mặt trời ở miền Bắc có bức xạ thấp hơn miền Trung và miền Nam, nên giá điện mặt trời chắc chắn phải cao hơn.
Do đó ông Vũ cho hay hiện Bộ Công Thương đang được Chính phủ giao sửa đổi Luật Điện lực, nhằm cập nhật các chính sách và tháo gỡ những khó khăn để trình Quốc hội trong năm nay. Việc tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc này được kỳ vọng thúc đẩy đầu tư nguồn điện và lưới điện cho phát triển hệ thống điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Người dân đón nhận xăng sinh học tích cực hơn
Theo TS Đào Duy Anh - Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương, trong tổng thể quá trình chuyển dịch năng lượng, việc triển khai xăng sinh học E10 từ ngày 1-6 là một giải pháp của quá trình chuyển dịch, là một bước đi cụ thể và thiết thực về chuyển đổi xanh trong sử dụng nhiên liệu.
"Có thể nói E10 không phải là đích đến, mới là bước khởi đầu và chúng ta cần phải nhìn nhận rằng ý nghĩa lớn nhất của E10 không chỉ nằm ở tỉ lệ 10% etanol trong mỗi lít xăng, mà điều quan trọng hơn là E10 đã mở ra cơ hội phát triển cho ngành công nghiệp sản xuất nhiên liệu mới - chuỗi giá trị nguyên liệu, sản xuất, cung ứng, sử dụng nhiên liệu xanh hơn, sạch hơn, có giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế" - ông Duy Anh nhấn mạnh.
Thông tin về những kết quả bước đầu trong những ngày đầu triển khai trên cả nước, ông Duy Anh cho hay thị trường cơ bản ổn định, nguồn cung được bảo đảm, người dân đón nhận tích cực hơn.
Thời gian tới không chỉ triển khai thành công lộ trình xăng E10, mà tiếp tục phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng.
