Ông Vũ Phạm Nguyên An - Phó tổng giám đốc ACV - khẳng định chủ đầu tư sẽ đưa sân bay Long Thành khai thác đúng tiến độ vào tháng 12-2026 - Ảnh: C.TRUNG
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Vũ Phạm Nguyên An - Phó tổng giám đốc Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) - đã trải lòng về bức tranh toàn cảnh từ công trường đến thời điểm đón chuyến bay đầu tiên cuối năm 2026.
"Khát lực lượng" ở chặng nước rút
* Ông đánh giá thế nào về tiến độ hướng tới khai thác thương mại sân bay Long Thành trong tháng 12-2026?
- Tôi nhìn vào khối lượng đã hoàn thành, phần việc còn lại và khả năng tổ chức thực hiện. So với những lần trước, công trường đã thay đổi rất lớn. Chúng tôi đôn đốc, theo dõi từng hạng mục và xử lý vướng mắc ngay tại công trường.
Tôi có niềm tin vào mục tiêu tháng 12. Tuy nhiên, giai đoạn hoàn thiện còn rất nhiều việc và đòi hỏi nỗ lực lớn từ tất cả các bên.
* Vướng mắc lớn nhất lúc này là gì?
- Có ba vấn đề. Trước hết là nhân lực cho công tác hoàn thiện. Công việc này cần thợ có tay nghề, bởi ngoài yêu cầu kỹ thuật còn phải bảo đảm chất lượng và mỹ thuật.
Toàn công trường cần khoảng 9.000 người, nhưng chỉ huy động được chừng 7.400 người, tức còn thiếu khoảng 1.600 người.
Vấn đề thứ hai là mùa mưa, đặc biệt ảnh hưởng đến các hạng mục ngoài trời. Thứ ba, nhiều công việc dồn vào giai đoạn cuối, nhiều đơn vị cùng cần một mặt bằng thi công. Nếu điều phối không chặt, nhà thầu này có thể cản trở công việc của nhà thầu khác.
* ACV xử lý tình trạng thiếu người đúng lúc cần tăng tốc như thế nào?
- Các nhà thầu đang tăng ca buổi tối, làm cả thứ bảy và chủ nhật ở những vị trí có thể triển khai. Trong công trường, nơi nào chưa có mặt bằng thì điều chuyển nhân lực sang hỗ trợ nơi đang cần. Tuy vậy, huy động đủ người trước hết vẫn là trách nhiệm của nhà thầu.
ACV đã chỉ đạo ban quản lý dự án điều phối trực tiếp giữa các đơn vị. Có khoảng 12 liên danh tham gia các gói thầu, mỗi liên danh lại gồm nhiều nhà thầu, có nơi từ ba đến khoảng mười đơn vị. Chúng tôi phải xác định việc nào làm trước, việc nào làm sau; hoàn thành đến đâu thì bàn giao mặt bằng đến đó.
* Một số nhà thầu phản ánh vướng mắc thanh toán. Đây có phải nguyên nhân khiến công trường thiếu nhân lực?
- Các vướng mắc về thanh toán đang được tháo gỡ. Tôi nói rõ, ACV chưa bao giờ thiếu tiền thanh toán cho nhà thầu. Nhưng đây là vốn của doanh nghiệp nhà nước, hồ sơ thanh toán phải đúng quy định, hợp lý và hợp pháp.
Nhà thầu cần nâng năng lực làm hồ sơ, nhưng quan trọng hơn vẫn là năng lực thực hiện trên công trường. Về phía ACV, chúng tôi phải điều phối tốt để các đơn vị có điều kiện làm việc và bàn giao đúng tiến độ.
Chạy thử đồng bộ với khoảng 55 kịch bản
Sân bay Long Thành đang được chủ đầu tư ACV huy động nguồn nhân lực tập trung thi công để đưa vào khai thác tháng 12-2026 - Ảnh: THUẬN VĂN
* Từ nay đến ngày mở cửa, đâu là những bài kiểm tra quyết định Long Thành đã sẵn sàng?
- Không thể thử riêng từng thiết bị rồi kết luận cả sân bay vận hành được. Chúng tôi phải chạy thử theo quy trình hoàn chỉnh hành khách vào nhà ga, làm thủ tục, qua các điểm kiểm soát và lên máy bay ra sao; hành lý được tiếp nhận, vận chuyển thế nào; tàu bay di chuyển, vào vị trí đỗ và được phục vụ ra sao. Các bộ phận phải phối hợp thông suốt trong điều kiện khai thác thực tế.
Liên danh Incheon Airport, gồm đơn vị vận hành sân bay Incheon của Hàn Quốc và Công ty tư vấn PMI của Việt Nam, đang tư vấn công tác quản lý, khai thác Long Thành. Liên danh xây dựng khoảng 55 kịch bản chạy thử. Trong đó, chúng tôi xác định khoảng 15-20 kịch bản cốt lõi phục vụ yêu cầu bay thương mại để bắt đầu chạy thử từ cuối tháng 9-2026.
* Những hạng mục nào phải chắc chắn trước tiên?
- Đó là đường cất hạ cánh, sân đỗ tàu bay, quy trình hàng không và các hệ thống phục vụ hành khách, hành lý, tàu bay. Đường cất hạ cánh dự kiến phục vụ bay hiệu chuẩn trong tháng 10. Cũng trong tháng 10, chúng tôi đặt mục tiêu lắp đặt hoàn chỉnh 64 nhánh cầu ống lồng tại 32 vị trí đỗ tàu bay tiếp giáp nhà ga.
Những phần cốt lõi phải hoàn thiện, được chạy thử và kiểm tra theo quy định trước khi khai thác thương mại. Một sân bay không chỉ cần công trình xây xong, mà còn cần cơ quan quản lý nhà nước, hãng bay và các đơn vị dịch vụ cùng sẵn sàng vận hành.
Các hãng hàng không lên lịch khai thác sân bay Long Thành vào tháng 12-2026 - Ảnh: QUANG ĐỊNH
* Hạ tầng sẵn sàng rồi, các hãng có thể đưa chuyến bay đến ngay không?
- Các hãng còn phải khảo sát, đánh giá điều kiện khai thác, sau đó lập kế hoạch đường bay, tần suất và bán vé. Chúng tôi đang phối hợp với họ và dự kiến có khoảng bốn đến năm đợt làm việc với các hãng hàng không quốc tế.
Long Thành dự kiến mở cửa giữa lịch bay mùa đông, trong khi các hãng lập kế hoạch theo mùa. Hãng nào khai thác tuyến nào, với bao nhiêu chuyến trong thời gian đầu, sẽ do họ tiếp tục quyết định và công bố. Không sân bay nào mở cửa ngày đầu tiên đã khai thác đầy công suất thiết kế.
Lộ trình các chuyến bay sẽ khai thác ở sân bay Long Thành - Đồ họa hỗ trợ từ AI
"Không có chuyện khách phải băng qua công trường"
Công nhân thi công tại sân bay Long Thành - Ảnh: THUẬN VĂN
* Sau ngày mở cửa, sân bay có thể tiếp tục hiệu chỉnh trong 6-9 tháng là chuyện bình thường của các siêu cảng hàng không. Nhưng làm sao để hành khách không cảm thấy mình đang đi giữa một công trình dở dang?
- Sân bay không phải chiếc tivi mua ở siêu thị, đặt xuống, bật lên là xong. Với một công trình quy mô lớn, vận hành thực tế chắc chắn sẽ làm lộ ra những điểm cần hiệu chỉnh, sửa khiếm khuyết hoặc sắp xếp lại quy trình cho trơn tru hơn.
Có những thứ trên bản thiết kế thấy rất hợp lý, nhưng khi đưa vào khai thác thực tế mới nhận ra cần phải điều chỉnh cho phù hợp với thói quen của khách. Theo thông lệ, công việc này có thể kéo dài 6-9 tháng và nhà thầu có trách nhiệm tiếp tục hoàn thiện.
Tuy nhiên, mọi sự điều chỉnh đều phải bảo đảm an toàn tuyệt đối và hoàn toàn không làm gián đoạn hoạt động khai thác hay ảnh hưởng đến trải nghiệm của hành khách.
* Vậy khi đón chuyến bay đầu tiên, Long Thành sẽ vận hành ở mức độ nào? Có phải sân bay sẽ "khai thác một phần", thưa ông?
- Không nên hiểu "khai thác một phần" là mở cửa khi những hạng mục thiết yếu còn dang dở. Để đón chuyến bay đầu tiên, toàn bộ phần cốt lõi bao gồm nhà ga, đường cất hạ cánh, sân đỗ, giao thông tiếp cận, hệ thống điện, nước, điều hòa, công nghệ thông tin, xử lý hành lý và các hệ thống an toàn đều phải hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu khai thác và được kiểm tra kỹ lưỡng.
Giai đoạn 1 của Long Thành được thiết kế công suất 25 triệu khách/năm nhưng sân bay không thể đạt ngay sản lượng đó trong ngày đầu mở cửa; lượng khách thực tế sẽ phụ thuộc vào nhu cầu đi lại và kế hoạch bay của các hãng.
Tuy nhiên, dù một số hạng mục phụ trợ bên ngoài nhà ga có thể tiếp tục hoàn thiện sau đó, khu vực thi công bắt buộc phải được tách biệt hoàn toàn khỏi luồng di chuyển của hành khách. Tuyệt đối không có chuyện khách phải băng qua công trường mới bước vào được nhà ga.
Khách đi Long Thành sẽ trải nghiệm điều gì?
* Nếu là hành khách lần đầu đến Long Thành, ông muốn họ cảm nhận sự khác biệt ở đâu?
- Chúng tôi hướng tới áp dụng VNeID toàn trình cho hành khách Việt Nam. Sau bước xác thực ban đầu bằng định danh điện tử và nhận diện khuôn mặt, hành khách có thể đi qua các khâu trong nhà ga mà không phải liên tục xuất trình giấy tờ.
Bên cạnh công nghệ là không gian, tiện ích và chất lượng dịch vụ. Công trình cũng được định hướng áp dụng các giải pháp xanh, tiết kiệm năng lượng.
Khu tiếp cận nhà ga được tổ chức theo nhiều tầng để tách các luồng xe công cộng, taxi và xe cá nhân, đồng thời có kết nối từ nhà ga sang khu nhà xe. Chúng tôi phải bố trí điểm đón, trả khách và làm biển chỉ dẫn đủ rõ để người lần đầu tới đây vẫn đi đúng hướng.
Hiện có thể tiếp cận khu nhà ga từ hướng quốc lộ 51. Tuyến 25C, nếu được thông tuyến, sẽ tạo thêm hướng đi từ Nhơn Trạch. Cả giao thông bên ngoài lẫn cách tổ chức luồng xe trước cửa nhà ga đều ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của hành khách.
* Long Thành được đầu tư nhiều công nghệ mới. Theo ông, sân bay có thể cạnh tranh với các sân bay hàng đầu châu Á không?
- Những công nghệ mới nhất của hàng không đã được áp dụng tại dự án. Nhưng để cạnh tranh, sân bay phải vận hành tốt và mang lại trải nghiệm thuận tiện cho hành khách. Đạt chất lượng dịch vụ ngang các sân bay hàng đầu châu Á đã là một nỗ lực lớn.
Đưa sân bay vào khai thác cũng không có nghĩa mọi thứ đã cố định. Chúng tôi sẽ tiếp tục điều chỉnh quy trình, sắp xếp các khu vực chức năng theo nhu cầu thực tế.
* Khi nào hành khách có thể mua vé cho chuyến bay thương mại đầu tiên đến Long Thành?
- Hiện mục tiêu là khai thác trong tháng 12; tôi nghĩ có thể trước Noel. Các hãng đã cam kết đưa chuyến bay nội địa và quốc tế đến Long Thành trong ngày khai thác đầu tiên. Hãng nào bay chuyến nào, mở bán vé khi nào là kế hoạch của họ. Tôi nghĩ đầu tháng 11 sẽ có thông tin rõ hơn.
* Nếu Long Thành về đích đúng kế hoạch, ông muốn mọi người nhớ đến điều gì bên cạnh một sân bay mới?
- Chúng tôi hướng tới mốc hoàn thành công trình trong 39 tháng, trong khi các tư vấn nước ngoài từng tính cần ít nhất 45 tháng. Đằng sau mục tiêu ấy là công sức của hàng chục ngàn công nhân, kỹ sư, chuyên gia. Có người bám công trường qua nhiều dịp lễ, Tết, xa gia đình trong thời gian dài. Tôi thực sự khâm phục họ.
Nếu Long Thành về đích đúng mục tiêu, những người trực tiếp làm ra công trình xứng đáng được ghi nhận và trân trọng.
* Xin cảm ơn ông!
