Đưa luật gia về cơ sở, hóa giải những “nút thắt” đất đai

Khẳng định vai trò nòng cốt trong PBGDPL

Ông Nguyễn Xuân Tuyến, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị cho biết, xác định công tác tuyên truyền, phổ biến đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, vận động Nhân dân tôn trọng, chấp hành pháp luật; công tác tư vấn pháp luật hỗ trợ pháp lý là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hội, các cấp Hội Luật gia trong tỉnh tiếp tục bám sát chủ trương, kế hoạch của Trung ương Hội Luật gia Việt Nam, sự lãnh đạo, chỉ đạo và định hướng của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, các ban của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và UBMTTQ Việt Nam tỉnh để chủ động thực hiện nhiệm vụ của Hội nói chung và nhiệm vụ PBGDPL, TVPL và hỗ trợ pháp lý nói riêng.

Để hiện thực hóa mục tiêu, các cấp Hội từ tỉnh đến cơ sở đã ban hành Kế hoạch hoạt động cụ thể, gắn liền với chuyên môn của từng đơn vị. Đồng thời, chủ động tham mưu cho UBND cùng cấp ban hành các văn bản chỉ đạo, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để triển khai các chương trình, đề án lớn. Trong đó, nổi bật là việc phát huy kinh nghiệm sau 20 năm thực hiện Chỉ thị 56-CT/TW, Chỉ thị 32-CT/TW và Đề án “Phát huy vai trò của Hội Luật gia các cấp trong công tác PBGDPL giai đoạn 2024 - 2030”.

Các Hội nghị Phổ biến, TVPL trong lĩnh vực đất đai luôn thu hút đông đảo người dân tham gia.

Song song với việc kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng đội ngũ Báo cáo viên và Trung tâm Tư vấn pháp luật của Hội, Hội đã chủ động đổi mới hình thức hoạt động. Để khắc phục khó khăn về kinh phí, Hội tích cực huy động nguồn lực xã hội hóa, tăng cường phối hợp với các ban ngành, địa phương và ứng tuyển chủ trì các dự án trong, ngoài tỉnh.

Điểm sáng trong công tác của Hội là sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Tư pháp, Thanh tra, Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Luật sư... Hội đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, linh hoạt lựa chọn nội dung phù hợp với từng đối tượng và địa bàn. Hoạt động tuyên truyền được thực hiện thường xuyên, vừa lồng ghép vào chuyên môn, vừa tập trung vào các vấn đề kinh tế - xã hội cốt lõi. Đặc biệt, các đợt cao điểm tuyên truyền luôn gắn liền với các sự kiện chính trị, pháp lý trọng đại như Đại hội Đảng, bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp, Ngày Pháp luật và Ngày Doanh nhân hàng năm…

Ông Nguyễn Xuân Tuyến, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị trực tiếp tư vấn pháp luật về đất đai cho người dân.

Giai đoạn 2018 - 2025, các cấp Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị đã khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác PBGDPL. Bằng việc phối hợp chặt chẽ với các cơ quan trung ương, địa phương (Sở Tài nguyên và Môi trường; Sở Tư pháp…) cùng các tổ chức quốc tế (Tổ chức Oxfam tại Việt Nam; Hiệp hội Luật sư Hoa Kỳ tại Việt Nam) và các tổ chức, chính quyền tại các địa phương trong tỉnh, Hội đã chủ trì tổ chức thành công 1.827 hội nghị và 98 đợt tuyên truyền, lưu động, thu hút hơn 79.000 lượt cán bộ, hội viên và người dân tham gia.

“Những con số biết nói trên không chỉ đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin pháp lý của người dân ở cơ sở, mà còn thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động xã hội hóa công tác PBGDPL và TGPL. Đối với mỗi hội viên, đây vừa là trách nhiệm xã hội, vừa là nhiệm vụ chính trị cao cả được Đảng và Nhà nước giao phó”, ông Nguyễn Xuân Tuyến, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh.

Mang dự án ý nghĩa đến địa phương

Trong chuỗi hoạt động đa dạng đó, công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức pháp luật về đất đai được xem là một trong những điểm nhấn của Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị. Nhận thức rõ đất đai là lĩnh vực phức tạp, dễ phát sinh tranh chấp tại địa phương, Thường trực Tỉnh hội và Trung tâm TVPL đã chủ trì thực hiện thành công Dự án Nâng cao năng lực phổ biến, tư vấn pháp luật trong lĩnh vực đất đai” do Trung ương Hội Luật gia Việt Nam ủy thác. Đây là bước đi quan trọng giúp trang bị kiến thức pháp lý cốt lõi, tháo gỡ các vướng mắc thực tế cho người dân vùng sâu, vùng xa.

“Thường trực Tỉnh hội và Trung tâm Tư vấn pháp luật đã trực tiếp thụ lý 1.018 vụ việc, trong đó có hơn 500 vụ thuộc lĩnh vực đất đai và bảo vệ môi trường. Không dừng lại ở đó, tinh thần đồng hành cùng người dân còn thể hiện rõ nét qua công tác tố tụng. Các hội viên đã tham gia đại diện ngoài tố tụng, đối thoại tại Tòa án cho 2.755 trường hợp, tập trung giải quyết triệt để các nút thắt về tranh chấp đất đai, đền bù, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư”, ông Nguyễn Xuân Tuyến, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh.

Bà Nguyễn Thị Lài, Phó Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị, Giám đốc Trung tâm TVPL  tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho người dân địa phương.

Ông Lê Xuân Phong, nguyên Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Đức, Tp.Đồng Hới (cũ), hiện đang công tác tại Văn phòng HĐND và UBND phường Đồng Sơn, tỉnh Quảng Trị đã có những chia sẻ về vai trò cũng như hành trình phối hợp triển khai Dự án Nâng cao năng lực tư vấn pháp luật giai đoạn 2024- 2026.

Theo ông Lê Xuân Phong, từ thực tế nhiều năm làm công tác quản lý tại xã Thuận Đức, Tp.Đồng Hới (cũ), ông thấu hiểu rất rõ rằng đất đai luôn là một lĩnh vực cực kỳ phức tạp và nhạy cảm. Đây là tài sản lớn nhất, gắn liền với sinh kế của người dân, nhưng các mối quan hệ pháp lý xung quanh nó lại vô cùng đa dạng. Trong thực tế công tác tiếp dân, số lượng đơn thư khiếu nại, phản ánh và tranh chấp liên quan đến đất đai luôn chiếm tỷ lệ đa số.

Trung tâm TVPL cũng đã tổ chức các cuộc làm việc, trao đổi, học hỏi kinh nghiệm triển khai thực hiện tư vấn pháp luật trong lĩnh vực đất đai.

Đặc biệt, khi Luật Đất đai năm 2024 chính thức có hiệu lực với hàng loạt điểm mới mang tính đột phá, nhu cầu tìm hiểu pháp luật của bà con bùng nổ mạnh mẽ. Người dân lẫn đội ngũ cán bộ cơ sở đều có nhu cầu rất cao trong việc cập nhật các quy định mới.

“Tuy nhiên, thực tế đáng lo ngại là các nhóm đối tượng yếu thế tại địa phương như người cao tuổi, hộ nghèo hay người dân tộc thiểu số còn gặp một số khó khăn. Họ không có kinh phí thuê luật sư, hạn chế về phương tiện đi lại, thiếu kỹ năng tra cứu công nghệ thông tin và đôi khi gặp rào cản về mặt ngôn ngữ. Dự án của Hội xuất hiện chính là "chiếc phao cứu sinh" kịp thời, giải quyết đúng và trúng tâm tư, nguyện vọng của nhân dân”, ông Lê Xuân Phong nhấn mạnh.

Khi dự án được triển khai, UBND xã đã phối hợp với Trung tâm TVPL trực thuộc Hội Luật gia tỉnh tổ chức 6 cuộc phổ biến, tư vấn pháp luật lưu động cho gần 320 người dân  trên địa bàn 6/6 thôn của xã. Mỗi cuộc phổ biến, tư vấn pháp luật lưu động đều có 4-5 luật gia, tư vấn viên thực hiện phổ biến các nội dung mà người dân có nhu cầu, yêu cầu qua các đợt khảo sát; phần tư vấn vụ việc và giải đáp các câu hỏi còn có sự tham gia của đại diện phòng nghiệp vụ có liên quan của Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường).

Cũng theo ông Lê Xuân Phong, chính sự đồng lòng này đã mang lại những kết quả vô cùng thực chất đó là sự hóa giải mâu thuẫn từ gốc rễ: Thay vì việc người dân phải mò mẫm qua các dịch vụ "cò mồi" không chính thống gây tốn kém tiền bạc và thời gian, các buổi tư vấn lưu động của Dự án đã đưa các Luật gia có chuyên môn sâu về tận thôn xóm.

Điểm hay nhất là tính khách quan của các tư vấn viên đã tạo tâm lý thoải mái, tin tưởng để người dân sẵn sàng phơi bày hết những khuất tất, vướng mắc trong hồ sơ đất đai mà trước đây họ có thể giấu khi làm việc với cán bộ xã. Nhiều vụ tranh chấp ranh giới đất đai kéo dài nhiều năm đã được hướng dẫn trình tự, giải quyết êm đẹp bằng con đường hòa giải tại chỗ mà không cần phải đưa nhau ra tòa.

Cùng với đó, Dự án cũng đã đóng vai trò không nhỏ trong việc nâng tầm năng lực cho đội ngũ cán bộ cơ sở. “Không chỉ người dân được hưởng lợi, mà chính đội ngũ cán bộ địa chính, tư pháp xã cũng được nâng cao kỹ năng truyền thông, giải thích luật. Qua việc đồng hành cùng các chuyên gia giàu kinh nghiệm, chúng tôi được cập nhật kiến thức chuẩn xác, giúp việc giải thích cho dân thấu tình đạt lý hơn, từ đó nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương”, ông Lê Xuân Phong chia sẻ.

Có thể thấy, những kết quả toàn diện trong giai đoạn 2018 - 2025, đặc biệt là dấu ấn trong công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức pháp luật về đất đai, đã khẳng định uy tín của Hội Luật gia tỉnh Quảng Trị, đóng góp tích cực vào sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.