Tài xế xe công nghệ và shipper, lực lượng lao động rất đông đảo ở các đô thị như TP.HCM - Ảnh: Q.Đ.
Bộ Nội vụ đang xây dựng dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.
Đáng chú ý, trong hồ sơ dự luật, nhiều đơn vị như Bộ Tài chính, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM... tiếp tục có đề xuất bổ sung về các trường hợp tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Cụ thể dự thảo đề xuất chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, người có thu nhập từ hoạt động cung ứng dịch vụ vận chuyển, giao nhận, bán hàng (kể cả đại lý xổ số, người bán vé xổ số (dạo) của các công ty xổ số, đại lý xổ số), môi giới, kết nối giao dịch thông qua nền tảng số, ứng dụng công nghệ hoặc mô hình việc làm linh hoạt và các hoạt động tương tự; lao động thử việc, lao động học nghề, thực tập nghề, lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của Chính phủ.
Về lý do đề xuất, các đơn vị trên cho rằng với quỹ thời gian còn khoảng 4 năm để đạt được mục tiêu bao phủ bảo hiểm xã hội theo nghị quyết 28 (đến năm 2030 đạt khoảng 60% lực lượng lao động) là khó khăn, thách thức rất lớn.
Trong khi đó nhóm có thu nhập từ hoạt động cung ứng dịch vụ, vận chuyển, giao nhận, bán hàng, bán hàng online, môi giới, thông qua nền tảng số, ứng dụng công nghệ hoặc mô hình việc làm linh hoạt là loại hình lao động mới gắn với công nghệ và chuyển đổi số, sẽ ngày càng phát triển trong thời gian tới.
Từ đó đề nghị cơ quan soạn thảo quy định bổ sung các nhóm trên vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với nhóm người lao động kể trên.
Tài xế công nghệ
Theo đề xuất, với tài xế công nghệ mức đóng căn cứ giao kết hợp đồng giữa tài xế công nghệ và nền tảng công nghệ số. Thấp nhất bằng mức lương tối thiểu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.
Về phương thức đóng: Sẽ đóng bảo hiểm xã hội hằng tháng, thông qua tổ chức kinh doanh ứng dụng công nghệ, nhà quản lý nền tảng số và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định của Chính phủ hoặc thu qua tài khoản cá nhân nhận tiền lương, thu nhập.
Người lao động đến làm thủ tục bảo hiểm - Ảnh minh họa
Người bán hàng online
Với các cá nhân bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử, theo đề xuất mức đóng sẽ thấp nhất bằng mức tham chiếu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Sau 12 tháng được lựa chọn mức đóng mới.
Trường hợp đã đăng ký tham gia nhưng sau đó có thay đổi thì tiếp tục tham gia không được giảm.
Về phương thức đóng, sẽ đóng bảo hiểm xã hội hằng tháng, thông qua tổ chức kinh doanh qua ứng dụng công nghệ, nhà quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử, nhà quản lý nền tảng số có chức năng thanh toán (bao gồm cả tổ chức trong nước và nước ngoài) và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định của Chính phủ.
Tỉ lệ đóng là 22% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Lao động tại các công trình xây dựng
Một nhóm khác được đề xuất là người lao động tại các công trình xây dựng. Theo đó, với các doanh nghiệp sử dụng người lao động tại các công trình xây dựng nếu không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì cơ quan thuế không quyết toán chi phí tiền lương, bảo hiểm khi xác định thu nhập chịu thuế.
Theo thông tin của cơ quan đề xuất, các doanh nghiệp xây dựng thường trả lương công nhân theo ngày công, không ký hợp đồng lao động để trốn đóng bảo hiểm xã hội, hoặc luân chuyển qua nhiều công trình, nhằm kéo dài thời gian làm việc dưới 14 ngày để né tránh không tham gia.
Nhiều trường hợp khoán cho đội trưởng đội xây dựng, nhưng đội trưởng không có tư cách pháp nhân để đứng ra đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho thành viên trong đội như một doanh nghiệp, hoặc phải trả thêm một phần tiền công được khoán để các cá nhân tự tham gia bảo hiểm xã hội, không đúng quy định của luật.
Cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng
Về nội dung này, trong hồ sơ dự thảo, Bộ Nội vụ nêu rõ không tiếp thu và đề nghị giữ nguyên theo quy định của luật.
Bộ Nội vụ cho rằng việc quy định mở rộng đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng để không làm ảnh hưởng, xáo trộn đến cuộc sống của người lao động.
Nội dung đề xuất của Bộ Tài chính, thuộc phạm vi điều chỉnh của nhiều ngành luật khác nhau (lao động, đăng ký kinh doanh,...), Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu đánh giá cụ thể, chi tiết hơn, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định về vấn đề này
Đối với chủ hộ của hộ kinh doanh, Bộ Nội vụ nêu rõ Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung thuộc nhóm đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và được quy định tại nghị định 158/2025.
Trước đó, nội dung đề xuất tài xế công nghệ, shipper, bán hàng online vào diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đã được đưa ra nhiều lần.
Trong trả lời hồi tháng 6, Bộ Nội vụ cho hay người lao động không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc như lái xe công nghệ, shipper, bán hàng online, cộng tác viên, nhân viên đại lý bảo hiểm... sẽ thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện với phương thức đóng linh hoạt.
Nhà nước cũng có nhiều chính sách hỗ trợ người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện này.
Do đó với những trường hợp trên, khi họ chuyển từ tham gia bảo hiểm tự nguyện sang bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ không còn hưởng các chính sách hỗ trợ như tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Đồng thời phương thức đóng không đảm bảo tính linh hoạt, phù hợp với đối tượng tham gia.
Do vậy Bộ Nội vụ cho biết chưa tiếp thu nội dung này vào sửa luật, và đề nghị đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin để tăng khả năng tiếp cận đối với nhóm này.
