Ai sẽ được hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc?
Điểm đáng chú ý trong lần sửa đổi này, cơ quan soạn thảo đã bổ sung chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đối với một số người tham gia BHXH bắt buộc.
Theo đó, Nhà nước không chỉ hỗ trợ người tham gia BHXH tự nguyện mà còn hỗ trợ người tham gia BHXH bắt buộc thuộc một số nhóm đối tượng như: Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; vợ hoặc chồng đi theo thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Đề xuất nhiều chính sách mới liên quan đến BHXH. (Ảnh minh họa)
Nhóm được hỗ trợ khác là chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước hoặc phần vốn của doanh nghiệp không hưởng tiền lương.
Đồng thời, dự thảo cũng sửa đổi theo hướng giao Chính phủ quy định cụ thể mức hỗ trợ, đối tượng hỗ trợ và thời gian thực hiện chính sách.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội vào nhóm không thuộc đối tượng tham gia BHXH.
Cụ thể, dự thảo đã sửa đổi quy định người từ đủ 15 tuổi trở lên chỉ được tham gia BHXH tự nguyện nếu không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và không phải là người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng hoặc trợ cấp hưu trí xã hội.
Đồng thời, lần sửa đổi này còn bổ sung người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội vào nhóm không thuộc đối tượng tham gia BHXH.
Điều chỉnh cách tính thời gian đóng bảo hiểm xã hội
Điểm đáng chú ý khác, dự thảo được đề xuất sửa đổi theo hướng chi tiết hóa cách quy đổi thời gian đóng BHXH có tháng lẻ khi tính mức hưởng chế độ.
Cụ thể: Từ 1 đến 3 tháng được tính là 0,25 năm; từ 4 đến 6 tháng được tính là 0,5 năm; từ 7 đến 9 tháng được tính là 0,75 năm; từ 10 đến 11 tháng được tính là 1 năm.
Trong khi đó, Luật BHXH năm 2024 quy định từ 1 đến 6 tháng được tính là nửa năm và từ 7 đến 11 tháng được tính là một năm.
Việc điều chỉnh lại cách tính thời gian đóng BHXH có tháng lẻ, nhằm giúp tính toán thời gian đóng và mức hưởng chế độ của người lao động được sát thực tế hơn.
Ngoài ra, lần sửa đổi này, cơ quan soạn thảo đã đề xuất sửa đổi chính sách liên quan đến chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau và sau thai sản.
Theo đó, thời gian nghỉ dưỡng sức vẫn do người sử dụng lao động và Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở quyết định. Trường hợp có ý kiến khác nhau thì người sử dụng lao động quyết định trên cơ sở đề nghị của Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở.
Để bao quát hơn, dự thảo cũng bổ sung thêm trường hợp đơn vị sử dụng lao động chưa có công đoàn cơ sở hoặc thuộc trường hợp không tổ chức công đoàn cơ sở theo quy định. Trong trường hợp này, người sử dụng lao động được quyền quyết định thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe của người lao động.
Đáng chú ý, dự thảo không thay đổi điều kiện hưởng, mức hưởng hoặc số ngày nghỉ dưỡng sức tối đa hiện hành.
Điều chỉnh theo mức lương cơ sở
Vẫn theo dự thảo luật, các quy định về BHXH được đề xuất sửa đổi theo hướng đẩy mạnh chuyển đổi số. Theo đó, sổ BHXH được cấp bằng bản điện tử. Đối với sổ BHXH bằng bản giấy, cơ quan BHXH chỉ cấp khi người tham gia có yêu cầu và có giá trị pháp lý như sổ điện tử.
Một nội dung quan trọng khác ảnh hưởng lớn đến quyền lợi người lao động là sửa đổi Điều 73 Luật BHXH năm 2024 về điều chỉnh tiền lương làm căn cứ đóng BHXH để tính mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Theo dự thảo, đối với người lao động hưởng lương theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định và tham gia BHXH trước ngày 1/1/2016, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH sẽ được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của mức tham chiếu của từng thời kỳ.
Bên cạnh đó, dự thảo đã bổ sung quy định tiền lương đã đóng BHXH trước ngày luật mới có hiệu lực sẽ được điều chỉnh theo mức lương cơ sở tại thời điểm luật có hiệu lực. Sau đó, việc điều chỉnh sẽ thực hiện theo mức tham chiếu.
Dự thảo luật sẽ được trình Quốc hội tại kỳ họp tới, đề xuất phương án: Chính phủ được trao thẩm quyền quyết định giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống đủ 70 tuổi căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách (độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hiện tại là 75 tuổi). Trong trường hợp tiếp tục giảm xuống dưới 70 tuổi, thì Chính phủ vẫn phải trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.
