"Không đạt là trả lại ngay, không có chuyện nương tay"
6h sáng đầu tháng 4, khi sân trường Tiểu học Núi Thành, phường Hòa Cường, còn rải rác tiếng cười nói của học sinh, khu bếp phía sau đã vận hành từ trước đó khá lâu.
Những thùng thực phẩm vừa được đưa vào. Rau được mở ra kiểm tra từng bó, thịt được quan sát kỹ màu sắc, độ tươi. Từng thao tác đều chậm rãi, cẩn trọng.
Khu bếp ăn bán trú tại Trường Tiểu học Núi Thành vận hành theo nguyên tắc một chiều, hạn chế nguy cơ nhiễm chéo thực phẩm.
Ở đây, việc "soi" thực phẩm không phải chuyện cảm tính. Người của ban giám hiệu, nhân viên y tế và bếp cùng đứng lại, đối chiếu nguồn gốc, kiểm tra cảm quan rồi mới cho nhập kho.
"Không đạt là trả lại ngay, không có chuyện nương tay", một nhân viên bếp nói ngắn gọn.
Bên trong, khu sơ chế và khu nấu được tách riêng. Dụng cụ inox xếp ngay ngắn, đường đi của thực phẩm được thiết kế một chiều. Thực phẩm sống không có cơ hội "quay đầu" chạm lại đồ đã nấu chín.
Tại Trường Tiểu học Núi Thành, với hơn 1.300 học sinh bán trú, không chờ sự cố xảy ra mới xử lý. Ngay từ đầu năm học, kịch bản ứng phó đã được xây dựng, phân công cụ thể cho từng bộ phận.
"Chỉ cần có dấu hiệu nghi ngờ, quy trình sẽ được kích hoạt ngay. Không chần chừ", bà Phan Thị Tuyết Lan, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết.
Học sinh được đưa về phòng y tế, theo dõi, sơ cứu. Song song, các bộ phận liên quan vào cuộc để kiểm soát tình hình.
Một chuỗi phản ứng được thiết kế sẵn – để khi cần, không ai phải lúng túng.
Bà Nguyễn Đỗ Thị Ngọc Hảo, nhân viên y tế của trường, nói gọn: "Ba lớp kiểm tra, ngày nào cũng vậy. Không phải kiểm tra cho có".
Dụng cụ ăn uống của học sinh được sấy khô hoàn toàn sau khi rửa, hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.
Còn tại Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa (phường Hòa Xuân), nhịp vận hành cũng tương tự. Thực phẩm được kiểm soát từ đầu vào, nấu xong phải lưu mẫu. Quy trình lặp lại mỗi ngày, gần như không có ngoại lệ.
Nhưng điều đáng nói là sự thay đổi không chỉ diễn ra trong bếp. Ở hành lang lớp học, giáo viên nhắc học sinh rửa tay trước khi ăn. Những câu chuyện nhỏ về ăn chín uống sôi, về thực phẩm sạch, được đưa vào bài học một cách tự nhiên.
"Các em không chỉ ăn an toàn mà phải hiểu vì sao mình cần ăn an toàn", cô Võ Thị Huyền Trang, nhân viên y tế Trường Tiểu học Trần Đại Nghĩa chia sẻ.
Cô Võ Thị Huyền Trang cho biết, bộ phận y tế nhà trường tham gia giám sát toàn bộ quy trình bếp ăn, từ đầu vào đến khi lưu mẫu.
Hiệu trưởng, chủ cơ sở phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu xảy ra vi phạm
Những nỗ lực ở cấp cơ sở diễn ra trong khi áp lực an toàn thực phẩm ngày càng gia tăng. Thời gian gần đây, nhiều vụ việc liên quan đến thực phẩm không đảm bảo bị phát hiện ở các địa phương, từ khâu giết mổ đến tiêu thụ. Không ít trong số đó len lỏi vào các bếp ăn tập thể.
Ở Đà Nẵng, đầu năm 2026, khu vực miền núi từng ghi nhận các trường hợp nghi ngộ độc liên quan thực phẩm ủ chua. Có mẫu xét nghiệm dương tính với vi khuẩn nguy hiểm.
Những thông tin đó khiến câu chuyện an toàn bữa ăn học đường không còn là cảnh báo xa xôi.
Trước tình hình này, ông Phạm Đức Ấn, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đã yêu cầu siết chặt toàn bộ quy trình bảo đảm an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục.
Từ khâu ký hợp đồng cung cấp thực phẩm, kiểm tra nguồn gốc, đến việc lưu mẫu, vệ sinh bếp, tất cả phải được rà soát lại.
Mẫu thức ăn được lưu lại theo quy định.
Đáng chú ý, trách nhiệm không còn dừng ở tập thể. Người đứng đầu, hiệu trưởng, chủ cơ sở, phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra vi phạm.
Ở cấp quản lý, các đợt kiểm tra liên ngành được tăng cường. Nguồn thực phẩm đầu vào được giám sát chặt hơn. Khi có dấu hiệu bất thường, việc truy xuất nguồn gốc phải thực hiện ngay.
Những suất ăn hoàn chỉnh được đưa đến lớp học, khép lại hành trình từ bếp đến bàn ăn.
Các phường, xã cũng được yêu cầu vào cuộc. Không chỉ kiểm tra, mà còn tiếp nhận phản ánh từ phụ huynh, xử lý nhanh để tránh lan rộng.
Một phụ huynh đứng chờ con trước cổng trường Núi Thành nói đơn giản: "Mình không vào được bếp, nên chỉ biết tin vào nhà trường".
Niềm tin ấy không đến từ những khẩu hiệu. Nó đến từ việc, mỗi buổi sáng, có người đứng kiểm tra từng bó rau. Mỗi giờ ăn, có người lặng lẽ quan sát từng đứa trẻ. Và ở đâu đó, luôn có một quy trình sẵn sàng được kích hoạt nếu có điều bất thường xảy ra.
