Ngày 20/8, phiên tòa sơ thẩm xét xử cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan và 27 bị cáo trong vụ án Nhận hối lộ, Môi giới Hối lộ, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng liên quan Cục quản lý lao động Ngoài nước (Bộ LĐTB&XH (cũ) và các doanh nghiệp xuất khẩu lao động gồm: Công ty Hoàng Long, Công ty Incoop 3 và Công ty Sona, diễn ra với phần luận tội.
Sau khi đánh giá các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, đại diện VKSND Tp.Hà Nội đề nghị bị cáo Nguyễn Bá Hoan - cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội từ 12-13 năm tù về tội Nhận hối lộ. Tại tòa ông Hoan thừa nhận đã nhận hơn 16 tỷ đồng từ cấp dưới và doanh nghiệp để "tạo điều kiện" cấp giấy phép liên quan đến xuất khẩu lao động.
Cùng tội danh Nhận hối lộ, Tống Hải Nam - cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cũ) là người bị đề nghị mức án cao nhất, từ 15-16 năm.
Dù hưởng lợi 8 tỷ đồng (bằng 1/2 Thứ trưởng Hoan), song ông Nam bị cáo buộc là người trực tiếp chỉ đạo 2 cán bộ chuyên viên Phòng pháp chế gây khó khăn, buộc doanh nghiệp "bôi trơn". Qua môi giới mà 1 bộ hồ sơ bị đẩy giá từ 5 triệu đồng lên tới 400 triệu đồng, thậm chí 1 tỷ đồng.
Cùng với đó, Nguyễn Gia Liêm - cựu Phó Cục trưởng, bị đề nghị từ 3 - 4 năm tù; Phạm Viết Hương - cựu Phó Cục trưởng, từ 30 - 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo.
Bị cáo duy nhất phạm tội Môi giới hối lộ là Nguyễn Lâm Sơn - Giám đốc Công ty Luật TNHH Thành Đô bị đề nghị 5-6 năm tù.

Ông Nguyễn Bá Hoan - cựu Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH (cũ) tại phiên tòa (Ảnh: Phùng Anh).
Về phía doanh nghiệp phạm tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Bị cáo Nghiêm Quốc Hưng - Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Công ty Hoàng Long, từ 5-6 năm tù; Nghiêm Văn Định - Giám đốc Công ty Incoop 3, từ 30-36 tháng tù; Nguyễn Đức Nam - Chủ tịch HĐQT Công ty Sona từ 36 - 42 tháng tù.
Với các bị cáo có trò thứ yếu, chỉ làm theo chỉ đạo, không được hưởng lợi, VKS đề nghị cần có sự phân hóa mức hình phạt, áp dụng khoan hồng nên đề nghị mức án thấp hơn, hoặc cho hưởng án treo.
Tại phần xét hỏi trước đó, các bị cáo đều thừa nhận hành vi, thừa nhận cáo trạng truy tố đúng người đúng tội.
Tuy nhiên, các bị cáo tại Cục Quản lý lao động ngoài nước, cho rằng quá trình xây dựng Quy trình nội bộ đối với việc đăng ký hợp đồng lao động E7 (xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc) xuất phát từ mục tiêu "trong sáng" vì cần quy trình chặt chẽ để người lao động không bị các công ty Xuất khẩu lao động lừa đảo.
Tuy nhiên, khi áp dụng, quy trình bộc lộ bất cập, khiến doanh nghiệp không thể xin xác nhận. Cụ thể, như phải có tài liệu chứng minh về hạn mức tuyển dụng lao động của chủ sử dụng lao động Hàn Quốc (tài liệu này phải có xác nhận của cơ quan thẩm quyền Hàn Quốc). Do đó, nhiều doanh nghiệp nghĩ là phải chi tiền để được Cục "hỗ trợ".
Các bị các cho rằng, nhận tiền ban đầu chỉ nghĩ là "cảm ơn" vì hỗ trợ doanh nghiệp, tuy nhiên nhận thực này là sai lầm. Trong khi đó, các hồ sơ được cấp đều đảm bảo thực hiện đúng, không bỏ qua sai sót của doanh nghiệp. Đại diện VKS khẳng định các bị cáo không thể biện minh nhận thức chỉ là quà biếu đơn thuần, vì số tiền quá lớn, phải có "mối quan hệ với hành vi hỗ trợ" khác.
Trong khi đó, các doanh nghiệp cho rằng, họ bị làm khó, nếu muốn được cấp phép hoạt động trong lĩnh vực đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải "chi một khoản" cho cán bộ của Cục thì hồ sơ mới được thông qua.
"Nếu không chi thì hồ sơ gửi lên Cục sẽ bị ngâm từ 8 tháng đến một năm, có hồ sơ đến 2 năm. Trong thời gian đó doanh nghiệp vẫn phải bỏ chi phí để duy trì hoạt động, chờ cấp phép nên rất tốn kém", một bị cáo trình bày tại tòa và cho rằng, chính vì vậy doanh nghiệp chấp nhận bỏ tiền, gọi là "chi phí cơ hội", để được cấp phép sớm và đưa doanh nghiệp vào hoạt động.
Phiên tòa tiếp tục với phần bào chữa của các luật sư.
Theo cáo trạng, giai đoạn 2021-2025, Nguyễn Bá Hoan được giao phụ trách Cục Quản lý lao động ngoài nước nhưng biết và "ngó lơ" việc Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng, chỉ đạo cán bộ gây khó cho doanh nghiệp trong thẩm định, cấp giấy phép và phiếu đăng ký hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Các cán bộ này đặt ra những "rào cản" trái quy định, buộc doanh nghiệp chi từ 100-400 triệu đồng để được cấp giấy phép và 500 USD/lao động để được cấp phiếu. Qua đó, Hoan, Nam cùng đồng phạm bị cáo buộc nhận hối lộ hơn 30,2 tỷ đồng từ 31 doanh nghiệp; riêng Hoan nhận hơn 16,3 tỷ đồng.
Doanh nghiệp đưa tiền vì bị gây khó nên không bị xử lý về tội đưa hối lộ. Tuy nhiên, sau khi thu phí của người lao động, một số doanh nghiệp lập hai hệ thống sổ sách, để ngoài sổ hơn 1.241 tỷ đồng, gây thiệt hại thuế hơn 244 tỷ đồng. Nhiều bị cáo thuộc nhóm doanh nghiệp vì vậy bị truy tố về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.