Cuộc trở về kỳ lạ của những báu vật - Kỳ 2: Pho tượng Phật hai lần từ Mỹ tìm về Việt Nam

Đại đức Thích Mãn Toàn và pho tượng hồi cố sau đúng 50 năm lưu lạc - Ảnh: L.Đ.DỤC

Nhưng anh ta đã không thể tự tay mang trả lại mà phải cậy nhờ một người bạn lính khác đưa sang Việt Nam. Và phải đến lần thứ hai quay lại sau 10 năm, người cựu binh ấy mới tìm được đúng địa chỉ để hoàn trả.

Bức tượng cổ suýt không về được cố hương

Đại đức Thích Mãn Toàn, trụ trì chùa Trường Khánh (làng Bồ Bản, huyện Triệu Phong cũ, nay là xã Nam Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị) trong một lần trò chuyện với chúng tôi, nhân nhắc bức tượng rùa ở Mai Xá, sư kể ngôi chùa này cũng có chuyện tương tự. Khác chăng hành trình trở về của pho tượng Phật có phần gian nan hơn.

Đó là một trưa hè năm 2018 có nhóm bốn du khách Mỹ cùng phiên dịch hỏi đường vào chùa, trên tay có cả tấm bản đồ. Khi người phiên dịch hỏi: "Đây có phải chùa Trường Khánh?", và được trả lời đúng, các vị khách nước ngoài đi cùng vẫn tỏ ra chưa tin tưởng lắm. Một người trong số họ dường như cố tìm quanh sân vườn để định vị một vật chuẩn gì đó và rồi ông mừng rỡ khi nhìn góc khuôn viên có cái giếng nước.

"Đúng rồi, đây chính là cái giếng nước mà đơn vị tôi đã dừng lại lấy nước năm 1968". Người cầm tấm bản đồ ấy là Anderson, một cựu binh Mỹ trở lại Việt Nam, để thực hiện di nguyện của người bạn đã mất - cựu binh Muller (chỉ huy đơn vị Anderson những năm chiến tranh).

Chắc chắn chính là chùa Trường Khánh, Anderson thành kính hạ chiếc ba lô trên vai xuống và cẩn thận lấy ra hộp giấy được bọc gói kỹ càng. Khi lột hết lớp xốp lót, một pho tượng Phật bằng đá thạch anh tạc tinh xảo lộ ra.

Cẩn trọng trao bức tượng cho sư Mãn Toàn, Anderson mới nở nụ cười hoan hỉ: "Tôi đã hai lần mang pho tượng này từ Mỹ sang Việt Nam để trả lại, cuối cùng cũng tìm được chùa. Bạn tôi, Muller đã có thể mỉm cười trên thiên đàng".

Câu chuyện cựu binh Anderson kể lại về hành trình của pho tượng Phật cũng không kém phần ly kỳ.

Sau Mậu Thân 1968, đơn vị Anderson tăng cường càn quét làng quê dọc sông Thạch Hãn từ cửa Việt ngược lên Đông Hà. Nhiều làng xóm trơ trụi vì đạn bom chiến cuộc. Muller chỉ huy đơn vị khi hành quân qua làng Bồ Bản đã dừng lại ngôi chùa bị sụp đổ. 

Trong khi những người lính đơn vị tập trung bên giếng nước cạnh chùa để nghỉ ngơi, Muller nhìn quanh ngôi chùa, thấy rất nhiều pho tượng to nhỏ bằng đá, bằng gỗ rơi vãi ngổn ngang.

Muốn nhặt một kỷ vật của cuộc chiến mang về, Muller đã chọn pho tượng nhỏ bằng thạch anh trắng mịn. Tượng chỉ cao chưa đến 20cm, nặng tầm vài cân, đủ nhỏ để nhét vào chiếc balo lính trận. 

Rồi những lần giao tranh đã lấy đi của Muller một bàn chân. Trở về Mỹ với chiếc chân còn lại và những ám ảnh Việt Nam, bức tượng nhỏ cựu binh này mang theo vừa là kỷ niệm chiến tranh Việt Nam, vừa là sự nhắc nhở về những ám ảnh hậu chiến như bao lính Mỹ khác.

"Muller kể rằng anh ấy luôn mơ về ngôi chùa hoang tàn trong khói lửa và bức tượng Phật như nhắc anh phải đem trả về chỗ cũ. Nhưng thương tật như thế, cộng với ám ảnh chiến tranh dày vò đã khiến Muller đột quỵ, giấc mơ mang bức tượng trả lại Việt Nam có vẻ như vô vọng. Năm 2006, Muller mất.

Trong di chúc để lại, anh ta nhờ những bạn bè đồng ngũ giúp đưa bức tượng Phật nhỏ màu trắng ấy trở về Việt Nam, tìm đúng ngôi chùa mang tên Trường Khánh để trả lại". Khi Anderson đến viếng bạn và đọc được những di nguyện ấy, ông quyết định giúp người bạn đã khuất thực hiện việc trả lại pho tượng Phật.

Cựu binh Anderson (bìa trái) trở lại trao bức tượng Phật cho sư thầy Thích Mãn Toàn - người cầm bức tượng - Ảnh: HKD

Duyên lành "châu về hợp phố"

Năm 2008 Anderson trở lại Việt Nam, tìm về Quảng Trị nhưng không thể nào tìm ra ngôi chùa mang tên Trường Khánh. Sau mấy ngày vất vả tìm kiếm, Anderson dự định gửi bức tượng Phật vào một ngôi chùa tình cờ nào đó cũng được rồi an tâm về Mỹ. Nhưng phút cuối ông lại mang bức tượng về và hứa sẽ trở lại Việt Nam lần nữa, sẽ tìm cho đúng ngôi chùa mang tên Trường Khánh.

Thật trớ trêu là có những việc được chuẩn bị chu đáo đến thế nhưng đôi khi không thực hiện được vì những lý do rất trời ơi. Vì cho dù đến đúng vùng đất định vị nhưng người Việt đôi khi gọi tên chùa chiền theo định danh địa phương, nếu hỏi chùa Bồ Bản thì hẳn ai cũng biết vì chùa tọa lạc cách trung tâm thị tứ này chỉ mấy trăm mét.

Dân cũng quen gọi chùa Bồ Bản chứ ít ai gọi theo tên chữ là Trường Khánh. Càng không nhiều người biết rằng cái tên Trường Khánh được bắt đầu từ một huyền tích rằng ngày xưa khi một vị vua nhà Nguyễn dong thuyền qua đây, thấy cuộc đất đẹp vua có ý dùng cuộc đất đó để sau này làm nơi an táng các hoàng thân.

Làng Bồ Bản có người làm thợ may quan phục trong cung, nghe lỏm chuyện, sợ làng mình mất cuộc đất tốt nên nhắn tin mật báo các bô lão. Các vị bàn nhau nếu vua đã muốn thì rất khó giữ đất, có vị sáng kiến là góp tranh tre nứa lá dựng lên cái thảo am thờ Phật may ra giữ được.

Mấy năm sau, vua lại ra kinh lý, ngang cuộc đất xưa, thấy có ngôi chùa nhỏ mọc lên thì bỏ ý trưng dụng cuộc đất này, lại cảm kích ban cho chùa làng cái tên "Trường Khánh tự", ý ngôi chùa là niềm vui ngân dài. Câu chuyện này sau đó được khắc lên bài "chung ký" trên quả chuông đồng của chùa.

Vì không tìm được chùa Trường Khánh, Anderson về lại Mỹ nhưng vẫn canh cánh nỗi niềm quyết tìm cho được ngôi chùa năm xưa. Sau bao ngày tìm kiếm, Anderson đã tìm được tấm bản đồ quân sự về vùng đất đóng quân năm xưa có ngôi chùa nằm đúng vùng đất ghi trên bản đồ là Bo Bang (tức làng Bồ Bản).

Cũng ngay sau đó, khi đến thăm một ngôi chùa Việt ở Texas, Anderson như có nhân duyên gặp ni sư Thích Nữ Minh Hòa, qua trò chuyện về cuộc sang đến Quảng Trị tìm kiếm chùa Trường Khánh không thành năm nào, ông được sư Minh Hòa cho biết chùa Trường Khánh chính là chùa Bồ Bản bởi quê của sư cô chính là làng Vĩnh Lại cạnh làng Bồ Bản nên ni sư chỉ đường rất cụ thể cho Anderson nếu trở lại.

Đến năm 2018 Anderson lại mang bức tượng Phật qua Việt Nam. Lần này thì tất cả thông tin, địa hình địa vật đều khớp với câu chuyện cũng như ký ức.

--------------------------

>> Kỳ tới: Pho tượng quý nhiều lần bị trộm vẫn không mất