Công ty khoáng sản Hóa An nộp thừa hàng chục tỉ đồng tiền cấp quyền khai thác

Công ty Hóa An nộp thừa hàng chục tỉ đồng tiền cấp quyền khai thác khoáng sản - Ảnh: DHA

Nộp thừa tiền cấp quyền khai thác khoáng sản tại hai mỏ đá

Công ty CP Hóa An (mã DHA) vừa có văn bản gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM, công bố hai thông báo của Thuế thành phố Đồng Nai về tiền cấp quyền khai thác khoáng sản. Cả hai thông báo cùng lập ngày 17-8-2026.

Thông báo thứ nhất áp dụng cho mỏ đá xây dựng Tân Cang 3 tại phường Tam Phước và phường Phước Tân, với kỳ quyết toán kéo dài từ ngày 1-1-2014 đến ngày 30-6-2025. Số tiền Hóa An phải nộp cho cả giai đoạn này là 24,6 tỉ đồng. Số công ty thực nộp lên tới 46,9 tỉ đồng, tức nộp thừa 22,3 tỉ đồng.

Mỏ đá xây dựng Thạnh Phú 2 tại phường Trảng Dài được quyết toán cho cùng khoảng thời gian đó. Ở mỏ này, số phải nộp sau quyết toán là 33,3 tỉ đồng, còn số đã nộp là 53,8 tỉ đồng. Phần nộp thừa là 20,5 tỉ đồng.

Cộng hai mỏ, Hóa An đã nộp hơn 100,7 tỉ đồng tiền cấp quyền khai thác khoáng sản cho giai đoạn hơn 11 năm. Số nộp thừa sau quyết toán là gần 42,9 tỉ đồng. Ở cả hai thông báo, cơ quan thuế đều xác định số tiền công ty phải nộp bổ sung là 0 đồng.

Năm 2025, Hóa An lãi sau thuế 109,7 tỉ đồng. Số nộp thừa gần 42,9 tỉ đồng, tương đương gần 40% lợi nhuận cả năm. Còn nếu so với kế hoạch lợi nhuận sau thuế 67 tỉ đồng mà công ty đặt ra cho năm 2026, tỉ lệ lên tới 64%.

Theo thông báo của Thuế thành phố Đồng Nai, phần nộp thừa trước hết được bù trừ vào các khoản nợ ngân sách nhà nước, phần còn lại bù trừ vào nghĩa vụ nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản của các kỳ nộp tiền tiếp theo. Cơ sở xử lý là khoản 8 điều 139 Nghị định số 193/2025/NĐ-CP ngày 2-7-2025 của Chính phủ.

Tiền cấp quyền khai thác khoáng sản được tính thế nào?

Tiền cấp quyền khai thác khoáng sản không phải một sắc thuế mà được tính theo trữ lượng cấp phép, quyết toán theo sản lượng thực tế.

Theo khoản 27 điều 3 Luật Địa chất và khoáng sản năm 2024, đây là khoản tiền tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản phải trả cho Nhà nước để được thực hiện quyền khai thác, thu hồi khoáng sản. Điều 99 của luật giao việc quản lý khoản tiền này thực hiện theo pháp luật về quản lý thuế, nên cơ quan thuế là nơi đứng ra thông báo và thu.

Cũng tại điều 99, luật quy định tiền cấp quyền được xác định trên trữ lượng và khối lượng khoáng sản được phép khai thác ghi trong giấy phép, cùng với giá tính tiền và tỉ lệ thu. Khoản tiền đó được thu theo năm, nhưng quyết toán theo sản lượng khai thác thực tế.

Hai căn cứ tính khác nhau là nguyên nhân phát sinh chênh lệch. Doanh nghiệp nộp trước theo trữ lượng ghi trong giấy phép, còn khi quyết toán thì cơ quan quản lý tính lại trên khối lượng đá thực sự lấy lên khỏi mỏ.

Ông Lê Quang Huy - Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường - đã nêu lý do chọn cách thu này khi trình bày báo cáo giải trình dự thảo luật trước Quốc hội hồi tháng 11-2024. 

Theo ông, quyết toán theo sản lượng thực tế giúp tiền cấp quyền không còn bị ảnh hưởng bởi trữ lượng địa chất, bởi phần trữ lượng không được khai thác hoặc không thể khai thác hết. Cách làm này cũng xử lý được trường hợp doanh nghiệp vì lý do khách quan mà chưa thể đưa mỏ vào khai thác.

Lợi nhuận Hóa An giảm trong quý 2

Quý 2-2026, doanh thu thuần của Hóa An đạt 121,4 tỉ đồng, gần như đi ngang so với mức 121,1 tỉ đồng cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên lợi nhuận sau thuế chỉ còn 26,9 tỉ đồng, giảm 17% so với quý 2-2025.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu thuần đạt 222,5 tỉ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 53,1 tỉ đồng, sụt giảm 6%. Như vậy sau nửa năm, Hóa An hoàn thành 79% kế hoạch lợi nhuận cả năm 2026.

Doanh thu Hóa An quý 2-2026 tương đương cùng kỳ năm trước, nhưng lợi nhuận giảm - Ảnh: QUÂN NGUYỄN

Chốt phiên 21-8, cổ phiếu DHA tăng 3,9% lên 52.900 đồng, tương ứng vốn hóa 779 tỉ đồng. Khối lượng khớp lệnh đạt 86.500 đơn vị, gấp 3,6 lần phiên liền trước.

Hóa An tiền thân là doanh nghiệp nhà nước tách ra từ một phân xưởng đá ở Đồng Nai, chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần từ tháng 6-2000. Công ty hiện có vốn điều lệ 151,2 tỉ đồng, không vay nợ ngân hàng và đang khai thác bốn mỏ đá xây dựng, gồm Tân Cang 3, Thạnh Phú 2, Núi Gió 2 và Tây Kà Rôm 1.

Hai mỏ vừa được quyết toán có tình hình khai thác trái ngược nhau. Báo cáo thường niên năm 2025 của Hóa An cho biết mỏ Tân Cang 3 sản xuất và tiêu thụ 859.244m³ đá các loại trong năm, đạt công suất cấp phép, nhờ khu vực này hưởng lợi từ nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao để phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm như sân bay Long Thành và cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.

Ngược lại, mỏ Thạnh Phú 2 chỉ đạt 376.606m³ và không hoàn thành kế hoạch, dù ngay từ đầu năm 2025 ban điều hành đã hạ chỉ tiêu xuống mức khai thác 40% công suất. Mỏ này chỉ có một hệ thống nghiền sàng với năng lực sản xuất 500.000m³ mỗi năm.

Theo công ty, khó khăn nằm ở công tác bóc đất phủ do thiếu bãi chứa, cùng với thủ tục pháp lý cho việc thông moong khu vực khai thác giáp mỏ Thạnh Phú 1 chưa giải quyết xong. Giấy phép vận chuyển khoáng sản đi kèm cũng còn vướng mắc, khiến khối lượng đất phủ chưa thể đưa ra ngoài khu vực mỏ.