Ông bà nội của tôi mất năm 1995. Trước lúc mất, ông bà lập di chúc nhưng chỉ có ký tên, lăn tay và người chứng kiến là thím của tôi (con dâu của ông bà) và không có sự xác nhận của chính quyền địa phương.
Vậy gia đình tôi có thể sử dụng để làm thủ tục sang tên nhà cửa (quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất) do ông bà để lại được không?
Bạn đọc Hồ Thị Nga (TP.HCM) gửi câu hỏi.
Luật sư Tào Văn Dũng (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:
Di chúc viết theo Pháp lệnh thừa kế 44-LCT/HĐNN8 ngày 10-9-1990:
Như anh cho biết thì di chúc do ông bà nội lập vào năm 1995 và hình thức là di chúc viết tay có ký tên và lăn tay, không được chứng thực, có một người làm chứng là con dâu của ông bà. Với các thông tin này thì di chúc sẽ chịu sự điều chỉnh của Pháp lệnh thừa kế số 44-LCT/HĐNN8 ngày 10-9-1990 và các văn bản pháp luật trước năm 1995, cụ thể như sau:
Điều 17 Pháp lệnh thừa kế 44-LCT/HĐNN8 ngày 10-9-1990 quy định:
Luật sư Tào Văn Dũng
Di chúc viết không có chứng thực, xác nhận như quy định tại các Điều 14, 15, 16 của Pháp lệnh này chỉ được coi là di chúc hợp pháp, nếu đúng là do người để lại di sản tự nguyện lập trong khi minh mẫn, không bị lừa dối và không trái với quy định pháp luật.
Điều 19 Pháp lệnh thừa kế số 44 cũng quy định:
- Người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc của người nào thì không được chứng thực hoặc xác nhận di chúc của người đó.
- Người dưới mười sáu tuổi, người không minh mẫn không được làm người chứng kiến việc chứng thực di chúc.
Khoản 1 Điều 12 Pháp lệnh thừa kế số 44 quy định:
Di chúc hợp pháp là di chúc do người từ đủ mười tám tuổi trở lên tự nguyện lập trong khi minh mẫn, không bị lừa dối và không trái với quy định của pháp luật.
Đối chiếu quy định pháp luật với trường hợp anh nêu thì di chúc viết này có hợp pháp hay không phụ thuộc vào các yếu tố sau:
Thứ nhất, di chúc viết không có chứng thực, xác nhận vẫn được xem là hợp pháp nếu ông bà nội khi lập di chúc là hoàn toàn tự nguyện, minh mẫn, không bị lừa dối và di chúc không trái với quy định của pháp luật.
Thứ hai, người làm chứng là người con dâu vẫn có thể làm chứng nếu không là người thừa kế theo di chúc của ông bà nội và có tình trạng sức khỏe minh mẫn khi làm chứng.
Do đó, nếu di chúc do ông bà nội lập đáp ứng các điều kiện nêu trên thì có thể xem là hợp pháp và được sử dụng để khai nhận di sản thừa kế để làm thủ tục sang tên nhà đất.
Yêu cầu tòa án công nhận di chúc và thừa kế theo di chúc:
Trường hợp di chúc do ông bà nội đáp ứng các điều kiện nêu trên nhưng không được công nhận thì anh có thể khởi kiện dân sự yêu cầu công nhận tính hợp pháp của di chúc và thừa kế theo di chúc.
Kèm theo đơn là các giấy tờ liên quan như: di chúc; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; căn cước công dân và giấy khai sinh của anh và các đồng thừa kế; giấy xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền về tình trạng sức khỏe minh mẫn của ông bà nội và người con dâu khi lập di chúc (nếu có).
Tòa án nhân dân khu vực nơi có bất động sản sẽ có thẩm quyền giải quyết (khoản 10 điều 27, điểm a khoản 2 điều 35, điểm b khoản 1 điều 37, điểm c khoản 1 điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015) - được sửa đổi bởi Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự… năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1-7-2025.
Đăng ký Tuổi Trẻ Sao TẠI ĐÂY
Với đội ngũ các luật sư và chuyên gia pháp lý dày dạn kinh nghiệm trên tất cả các lĩnh vực như hôn nhân - gia đình, kinh doanh - thương mại, mua bán đất đai, sở hữu trí tuệ, lao động, hộ tịch, thừa kế..., chuyên mục Tư vấn pháp luật trên Tuổi Trẻ Sao sẽ giải đáp thắc mắc của bạn một cách nhiệt tình, nhanh chóng, chính xác, hiệu quả.
Bạn đọc vui lòng gửi câu hỏi (gõ bằng tiếng Việt có dấu, font chữ UNICODE) về Tuổi Trẻ Sao qua địa chỉ tuvanphapluat@tuoitre.com.vn.
