Tác giả, trong mùa hè đặc biệt năm 2021 ở TP.HCM - Ảnh: NVCC
Năm năm đủ dài để nhiều thứ thay đổi. TP.HCM hôm nay đã trở lại với nhịp sống sôi động vốn có. Còn chúng tôi, những thành viên trong đoàn thầy thuốc Quảng Ninh từng vào chi viện chống dịch, mỗi người cũng đã trở về với công việc, cuộc sống và những chặng đường riêng.
Nhưng cứ đến những ngày tháng 7, tháng 8, câu chuyện về mùa hè năm ấy lại được nhắc đến. Và lần nào cũng vậy, kể mãi vẫn không hết chuyện.
Nhận lệnh là lên đường
Thực ra, câu chuyện chống dịch của tôi bắt đầu trước đó khá lâu.
Ngày 10-2-2020, tôi cùng đoàn công tác của Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh có mặt tại Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn để đón 30 công dân từ Vũ Hán, Trung Quốc trở về nước.
Khi ấy, COVID-19 vẫn còn là một điều gì đó rất mới và đáng sợ. Sau đó, Quảng Ninh thành lập các bệnh viện dã chiến. Tôi có cơ hội tham gia công việc tại Bệnh viện dã chiến số 2 và chứng kiến những ngày đầu tiên đội ngũ y tế bước vào một cuộc chiến mà lúc đó chưa ai biết sẽ kéo dài bao lâu.
Hơn một năm sau, Quảng Ninh dần kiểm soát được dịch bệnh thì TP.HCM bước vào những ngày khó khăn nhất.
Ngày 30-7-2021, tôi cùng bốn đồng nghiệp của Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh lên đường vào TP.HCM, cùng đoàn thầy thuốc của tỉnh Quảng Ninh chi viện cho miền Nam.
Không ai trong chúng tôi biết chính xác những ngày phía trước sẽ như thế nào. Chỉ biết đã nhận nhiệm vụ thì lên đường.
Nhưng những gì tận mắt chứng kiến sau đó vượt xa mọi hình dung trước khi đi. Một Sài Gòn mà tôi chưa từng thấy.
Có lẽ hình ảnh ám ảnh nhất với tôi về TP.HCM thời điểm ấy là những con đường vắng và tiếng còi xe cứu thương. Ngày cũng như đêm. Có những lúc ngồi trên xe, anh em nói với nhau rằng khung cảnh trước mắt giống như một bộ phim. Chỉ khác đây không phải điện ảnh. Những tiếng còi ấy là thật, những bệnh nhân đang chờ phía trước là thật và những cuộc chia ly cũng là thật.
Tại Bệnh viện dã chiến số 12, nơi đoàn Quảng Ninh tham gia điều trị, có những ngày hàng trăm F0 nhập viện. Khu cấp cứu luôn trong trạng thái căng thẳng.
Trong bộ đồ bảo hộ kín mít, mồ hôi ướt đẫm quần áo. Tiếng gọi nhau của nhân viên y tế nối tiếp nhau.
Có bệnh nhân lúc mới vào còn nói chuyện được, nhưng chỉ một thời gian ngắn sau tình trạng đã chuyển nặng. Khi ấy, "thở được" đôi khi đã là một điều rất đáng quý.
Tôi vẫn nhớ một người đàn ông khoảng 60 tuổi. Gặp ông trên đường xuống khu cấp cứu, tôi hỏi nhà ở đâu. Ông nói nhà ở quận 4 rồi bất ngờ bật khóc: "Con ơi, chú khổ quá. Ba mẹ chú mất hai ngày nay rồi mà giờ chú không biết thế nào…".
Xuống đến khu cấp cứu, cả hai vợ chồng ông đều phải nằm điều trị. Chúng tôi đứng đó, muốn động viên nhưng nhiều lúc cũng chẳng biết phải nói gì.
Rồi còn những câu chuyện khác. "Nhà chị có 6 người mà bây giờ chỉ còn 2 mẹ con…"; "Nhà em đi viện 6 người, sao giờ về có 5…"; "Hôm nay được ra viện rồi nhưng cả nhà giờ còn mình chú…".
Những câu nói rất ngắn nhưng đến giờ tôi vẫn nhớ. COVID-19 khi ấy không chỉ làm con người đau vì bệnh tật. Điều đáng sợ hơn là có những gia đình mỗi người điều trị cách ly một nơi; có người khỏi bệnh nhưng không còn người thân để trở về cùng.
Những ngày ở Bệnh viện dã chiến số 12 - TP.HCM - Ảnh: NVCC
Ngày vui nhất là ngày bệnh nhân được về nhà
Giữa những ngày căng thẳng ấy vẫn có rất nhiều niềm vui. Đó là khi số bệnh nhân nhập viện bắt đầu giảm. Là khi một người từng phải nằm khu cấp cứu, thở oxy, sau nhiều ngày điều trị đã có thể tự bước đi.
Là những buổi trao giấy ra viện, nhìn người bệnh xách túi đồ, cười, khóc rồi trở về với gia đình. Có những ngày hàng chục bệnh nhân cùng được xuất viện. Với chúng tôi, đó thực sự là những ngày vui.
Sau tất cả những máy móc, thuốc men, chỉ số và những ca trực kéo dài, điều mà cả bệnh nhân lẫn nhân viên y tế mong chờ cuối cùng lại rất giống nhau: Được về nhà.
Những ngày ở TP.HCM khiến tôi hiểu chữ "nhà" theo một cách rất khác. Bình thường, người ta đi làm rồi về nhà, coi đó là điều hiển nhiên. Nhưng trong tâm dịch, có những người chỉ mong được một lần trở về mà không thể. Nhân viên y tế chúng tôi cũng vậy. Ai cũng có bố mẹ, vợ chồng, con cái đang chờ.
Bởi vậy, ngày một bệnh nhân được xuất viện, đôi khi chúng tôi vui như chính mình sắp được về. Trong khó khăn mới thấy hết tình người.
Một điều khác tôi không bao giờ quên là tình cảm mà người dân dành cho lực lượng chống dịch. Thời điểm TP.HCM thực hiện "ai ở đâu ở yên đó", việc mua một số nhu yếu phẩm cũng không dễ dàng. Vậy mà vẫn có những người tìm mọi cách mang thực phẩm, đồ dùng đến hỗ trợ đoàn.
Tôi nhớ một người con Quảng Ninh sinh sống tại TP.HCM, là bạn của bác sĩ Nguyễn Quốc Hùng (sếp của tôi ở Quảng Ninh). Giữa lúc thành phố khó khăn nhất, chú cùng gia đình vẫn tìm cách chuẩn bị cả một xe nhu yếu phẩm hỗ trợ gần 100 thành viên đoàn Quảng Ninh tại Bệnh viện dã chiến số 12.
Khi ấy ai cũng đeo khẩu trang, kính chắn giọt bắn kín mít. Có những người giúp mình rất nhiều nhưng thực ra mình chưa từng nhìn rõ khuôn mặt họ.
Sau dịch gặp lại, chúng tôi còn đùa rằng ngày ấy chỉ nhớ giọng nói chứ gặp ngoài đường chắc chưa chắc nhận ra nhau. Nhưng tấm lòng thì nhớ.
Không chỉ người dân TP.HCM. Đồng đội trong đoàn cũng chăm sóc, dựa vào nhau mà đi qua những tháng ngày ấy. Mệt thì động viên nhau, có đồ ăn ngon thì chia nhau. Ai xuống tinh thần thì những người còn lại kéo lên.
Trong hoàn cảnh bình thường, có những điều rất nhỏ mình chẳng để ý. Nhưng giữa tâm dịch, một chai nước, một cuộc điện thoại hỏi thăm hay một câu "cố lên" cũng đủ để thấy ấm lòng.
Một mùa hè không mong lặp lại, nhưng sẽ không bao giờ muốn quên.
Ngày 30-9-2021, sau hai tháng làm nhiệm vụ, chúng tôi rời TP.HCM. Trước ngày về, tôi từng viết một câu trên Facebook: "Sài Gòn nay đã ổn hơn hai tháng trước rồi".
Đường phố bắt đầu thông thoáng hơn. Một số hàng rào, chốt kiểm soát được dỡ bỏ. Số người khỏi bệnh tăng lên. Chỉ những thay đổi rất nhỏ thôi nhưng lúc ấy cũng khiến chúng tôi vui. Đoàn trở về Quảng Ninh, cách ly và rồi ai lại về với công việc của mình.
Những hình ảnh chúng tôi ghi lại trong những tháng ngày ấy sau này trở thành bộ phim tài liệu "Mùa hè TP.HCM 2021 - Những thời khắc khó quên". Tác phẩm được trao giải đặc biệt tại Liên hoan nghiệp vụ báo chí lần thứ 3 năm 2021 do Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh tổ chức và giải nhất Giải báo chí tỉnh Quảng Ninh năm 2021.
Với tôi, điều còn lại lớn nhất không phải là một giải thưởng
Đó là những con người mình từng gặp. Những đồng nghiệp đã cùng nhau thức qua nhiều đêm. Những người dân mình từng chăm sóc. Những bệnh nhân đã khỏe mạnh bước ra khỏi bệnh viện. Và cả những người chúng tôi đã cố gắng hết sức nhưng không thể giữ lại.
Đó còn là một cách nhìn khác về cuộc sống. Sau những ngày mà một hơi thở bình thường cũng trở nên quý giá, mình mới thấy rất nhiều điều trước đây từng bận tâm hóa ra không lớn đến vậy.
Công việc, tiền bạc hay những hơn thua trong cuộc sống đều có ý nghĩa của nó. Nhưng được khỏe mạnh, được trở về nhà, được ngồi ăn một bữa cơm với những người mình yêu thương - những điều tưởng như bình thường ấy đôi khi lại đáng quý nhất.
Bây giờ, những thành viên của đoàn năm ấy vẫn có dịp gặp nhau. Có người chuyển công tác, có người đảm nhiệm công việc mới, cuộc sống cũng đã đi thêm một đoạn khá dài. Nhưng lạ một điều cứ ngồi với nhau là câu chuyện lại quay về TP.HCM năm 2021.
Vẫn những cái bắt tay ấy. Vẫn những câu chuyện đã kể không biết bao nhiêu lần. Vậy mà chẳng ai thấy cũ. Có lẽ bởi đó không chỉ là một chuyến công tác, đó là một phần tuổi trẻ, một phần ký ức nghề nghiệp và là quãng thời gian chúng tôi đã thực sự sống cùng nhau trong những ngày khó khăn nhất.
Một mùa hè mà chẳng ai muốn phải trải qua thêm lần nữa. Nhưng cũng là một mùa hè mà tôi biết mình sẽ nhớ suốt đời.
