Loạt bài điều tra “Nhức nhối lựa chọn giới tính thai nhi” ba kỳ trên báo Tuổi Trẻ nhận được sự đánh giá cao từ bạn đọc và giới chuyên môn - Ảnh: TRÚC QUYÊN
Những đầu mối điều tra vẫn còn mờ mịt ở xứ người.
Một chuyến đi như "canh bạc"
Sau nhiều tháng theo đuổi đề tài "Nhức nhối nạn lựa chọn giới tính thai nhi", nhóm phóng viên gồm tôi, Thu Hiến và Đan Thuần lần lượt xác định TP.HCM, Hà Nội và Bangkok (Thái Lan) là những đầu mối quan trọng chuyên đưa người Việt ra nước ngoài để chọn giới tính thai nhi.
Sáng đầu tiên ở Hà Nội, rét 11-12oC. Lần tìm đến quán cà phê mà tay môi giới tên P.C. đã chọn, cầm điện thoại liên lạc với C. mà đôi tay tôi run lên bần bật. Theo kịch bản tác nghiệp, chúng tôi trong vai vợ chồng trẻ "khát" con trai và đang tìm hiểu về "dịch vụ chọn con" này.
P.C. không chỉ khéo léo khai thác thông tin cá nhân, nghề nghiệp và điều kiện kinh tế của chúng tôi mà còn thông qua những câu hỏi vu vơ để dò xét xem khách hàng có nhu cầu thật hay giả.
Rất may, nhờ sự phối hợp ứng biến, chúng tôi nhanh chóng xua tan nghi ngờ và "lèo lái" trò chuyện diễn ra đúng hướng mong muốn.
"Được rồi em muốn làm ở Hà Nội cũng được, muốn làm ở nước ngoài thì qua Bangkok, chị hướng dẫn cho" - câu nói của P.C. khiến chúng tôi biết đã điều tra đúng hướng.
Hai ngày tiếp theo, chúng tôi lần lượt đến các cơ sở y tế mà P.C. đã nhắc đến. Bên cạnh đó, bằng việc tiếp cận thêm vài môi giới khác ở khu vực phía Bắc, chúng tôi thu thập thêm nhiều dữ kiện quan trọng.
Khi tài liệu điều tra có được ngày một dày lên, các mắt xích đường dây này cũng dần hiện rõ. Và rồi đích đến cuối cùng mà P.C. và nhiều tay môi giới thâm niên quảng cáo là "trung tâm tạo ra con người" đã hiện ra: Bangkok.
Buổi tối đầu tiên xuống sân bay quốc tế Suvarnabhumi (Bangkok), chúng tôi lao ngay vào điều tra. Phần lớn các đầu mối thu thập được chỉ liên lạc qua mạng xã hội, không có số điện thoại và cũng không sử dụng tên thật, đặt lên vai chúng tôi áp lực không hề nhỏ.
Ngay sáng hôm sau, tôi và Thuần mở phần ghi chép dày đặc thông tin được tích lũy suốt nhiều ngày. Từng cái tên, địa chỉ và lời kể chưa biết thật giả được phân tích, đối chiếu và kết nối với nhau. Mục đích là để lần theo mạng lưới liên kết giữa các môi giới người Việt, người Thái và những cơ sở y tế, bệnh viện trong và ngoài nước.
Thuần giục: "Liên hệ đặt lịch tư vấn ở các bệnh viện đi, sợ năm ngày ở đây không kịp". Tuy nhiên sau nhiều cuộc gọi và tin nhắn thuyết phục, P.C. vẫn giữ thái độ dè chừng, yêu cầu khách hàng (chúng tôi) tiếp tục chờ cuộc gọi tiếp theo.
Tôi và Thuần quyết định chủ động tìm đến Bệnh viện V., hy vọng biết đâu tại đó sẽ gặp được những cặp vợ chồng người Việt đã vượt hàng nghìn cây số sang Bangkok để tìm kiếm cơ hội sinh được con trai.
Tuy nhiên, thực tế không suôn sẻ như kỳ vọng, suốt ba giờ ngồi ở sảnh Bệnh viện V., giữa dòng người bản xứ tấp nập cùng những bệnh nhân đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản..., chúng tôi vẫn không bắt gặp người Việt nào.
Đúng lúc hy vọng gần như sắp cạn thì một người đàn ông ăn mặc lịch sự bước ra từ sảnh bệnh viện, ông vừa đi vừa áp điện thoại vào tai, dáng vẻ vội vã như đang có việc gấp. Thế nhưng âm sắc và ngôn ngữ quen thuộc ấy khiến tôi và Thuần cùng bật dậy. Cả hai đều hiểu rằng bằng mọi giá phải tiếp cận được người đàn ông này.
Phóng viên Đan Thuần tác nghiệp ở Bangkok, Thái Lan năm 2024 - Ảnh: TRÚC QUYÊN
Những nỗi nghẹn ngào ở Bangkok
Qua làm quen và trò chuyện, chúng tôi xác định người đàn ông cùng vợ đang có mặt tại Bangkok để lựa chọn giới tính cho đứa con sắp chào đời. Nhờ sự giới thiệu của họ, chúng tôi được dễ dàng tiếp cận các môi giới người Thái, đồng thời có được những cuộc hẹn với các bác sĩ tại Bệnh viện V.
Cuộc gặp ấy đã trở thành một bước ngoặt quan trọng trong hành trình tác nghiệp điều tra trên đất Thái. Khi những mảnh ghép rời rạc bắt đầu kết nối với nhau khiến bức tranh toàn cảnh về đường dây này hiện lên ngày một rõ nét hơn.
Cũng từ đây, những bí mật khác nhau dần mở ra, hé lộ những góc khuất phía sau hành trình tìm con trai của nhiều gia đình. Đằng sau mỗi quyết định là một hoàn cảnh, một nỗi trăn trở, là những áp lực âm thầm đè nặng lên vai người phụ nữ.
Mỗi người một số phận, vì thế họ khóc những giọt nước mắt cũng chẳng giống nhau. Có người đã sở hữu cuộc sống mà nhiều người mơ ước nhưng vẫn chấp nhận những cơn đau từ các mũi tiêm kích trứng, những lần chọc hút trứng để thực hiện IVF (thụ tinh trong ống nghiệm). "Cơ thể chị gần như kiệt sức. Mỗi lần chọc trứng là một lần đau buốt. Nhưng vì mong muốn có một đứa con trai, vì kỳ vọng của gia đình chồng, chị muốn cố gắng thêm lần nữa" - Q.A. ở TP.HCM kể.
Trong những ngày ở Bangkok, không khó để bắt gặp những cặp vợ chồng ra về với ánh mắt đượm buồn vì kết quả IVF không tạo được phôi mang giới tính mong muốn. Lặng lẽ thu dọn hành lý trở về Việt Nam, họ mang theo nỗi thất vọng khi giấc mơ sinh con trai thêm một lần nữa phải trì hoãn.
Nhưng cũng có những cặp vợ chồng vỡ òa vì cuối cùng đã có "đủ nếp đủ tẻ" sau những tháng ngày đánh đổi bằng tiền bạc, thời gian và sức khỏe. Cứ thế, nhiều ngày ngồi ở những hành lang bệnh viện, phòng khám, trước sảnh khách sạn hay trong các quán cà phê và lắng nghe không biết bao nhiêu câu chuyện đời, tôi và Thuần nhiều lần quay sang nhìn nhau rồi nhìn người đối diện mình rơi nước mắt.
Tuyến bài được đăng ba kỳ, nhận được sự quan tâm của bạn đọc cùng những đánh giá tích cực từ giới chuyên môn. Thế nhưng cuối cùng, điều khiến chúng tôi day dứt nhất không phải là những tay môi giới vươn vòi khắp nơi để trục lợi từ khát vọng có con trai của các cặp vợ chồng người Việt hay sự tiếp tay của một số cơ sở y tế trong và ngoài nước. Mà đó là ánh mắt của những người phụ nữ mang trên vai một "sứ mệnh" nặng trĩu: phải sinh cho bằng được một đứa con trai để nối dõi tông đường.
Khi những cuộc gặp gỡ cuối cùng khép lại, những tư liệu có được đủ để tin rằng chuyến đi này không về tay trắng, tôi và Thuần mới thực sự có thời gian ngắm nhìn Bangkok sau nhiều ngày lê la đến kiệt sức khắp các bệnh viện, phòng khám, gặp gỡ bác sĩ, nhân viên y tế để tư vấn IVF.
Đứng giữa Chinatown rực rỡ ánh đèn, chúng tôi mới nhận ra đôi chân đã mệt nhoài, đau nhức sau những ngày liên tục di chuyển. "Mai về Việt Nam rồi, chị còn muốn làm gì ở Bangkok nữa không?" - Thuần hỏi. "Chị muốn đi tuk tuk" - tôi trả lời không cần suy nghĩ.
Sức mạnh phối hợp tập thể
Trong những ngày tác nghiệp ở Bangkok, điện thoại của tôi và Thuần thường xuyên đổ chuông. Ở đầu bên kia là anh Hoàng Lộc ở tòa soạn, người phụ trách điều phối đề tài.
Anh Lộc gọi để nắm tiến độ công việc nhưng phần lớn cuộc trò chuyện lại động viên, quan tâm chúng tôi rất nhiều. Từ Việt Nam, Thu Hiến cũng trực tiếp theo sát tuyến bài và tham gia xử lý nhiều đầu việc quan trọng. Có những tình huống cần tiếp cận nguồn tin nhạy cảm, Hiến đã chủ động tác nghiệp thành công, góp phần lớn hoàn thiện tuyến bài.
"Đi gặp mấy người đó một mình em cũng lo lắng nhưng nghĩ anh chị tác nghiệp ở xứ lạ quê người còn vất vả hơn, tất cả vì hiệu quả cao nhất của tuyến bài" - Hiến nói. Đối với chúng tôi những điều giản dị ấy lại trở thành nguồn động viên rất lớn, vì mình không chỉ được trao cơ hội mà còn nhận được sự tin tưởng và đồng hành.
*************
>> Kỳ tới: Từ đất chết Chernobyl nghĩ về môi trường sống
