Một cửa hàng miễn thuế tại sân bay Tân Sơn Nhất của Taseco Airs - Ảnh: AST
Tập đoàn Sojitz Corporation (Nhật Bản) vừa trở thành cổ đông lớn của Công ty CP Dịch vụ hàng không Taseco - Taseco Airs (AST) với 27,64% vốn. Sojitz nhận toàn bộ 14,9 triệu cổ phiếu từ hai quỹ ngoại qua giao dịch thỏa thuận trị giá 1.053 tỉ đồng.
Phía bán là hai quỹ đã đi cùng Taseco Airs nhiều năm. Quỹ PENM IV Germany GmbH & Co. KG của Đức là cổ đông lớn từ năm 2017, còn quỹ STIC Pan-Asia 4th Industry Growth Private Equity Fund của Hàn Quốc có mặt từ năm 2019. Sau thương vụ, Sojitz đứng thứ hai trong cơ cấu cổ đông, chỉ sau công ty mẹ là Công ty CP Tập đoàn Taseco (Taseco Group) với 51% vốn.
Sojitz: từ tư vấn bán máy bay Boeing đến vận hành sân bay
Sojitz là tập đoàn thương mại tổng hợp của Nhật Bản với 27.200 nhân viên và 551 công ty con, công ty liên kết tính tới ngày 30-6-2026. Tập đoàn hình thành năm 2004 từ việc sáp nhập hai công ty thương mại Nichimen và Nissho Iwai, trong đó Nissho đã phân phối máy bay Boeing tại Nhật từ năm 1956.
Trong năm tài chính kết thúc tháng 3-2026, Sojitz lãi 686 triệu USD.
Về cơ cấu, Sojitz chia hoạt động thành 7 khối, trải từ ô tô, năng lượng, kim loại, hóa chất tới nông nghiệp và bán lẻ. Tới nay khối hàng không và hạ tầng giao thông vẫn làm tư vấn bán máy bay cho Boeing, cho thuê máy bay và từ tháng 7-2024 đầu tư vào một doanh nghiệp bảo dưỡng máy bay tại Mỹ.
Không chỉ bán và cho thuê máy bay, Sojitz còn trực tiếp vận hành sân bay. Tập đoàn cùng Japan Airport Terminal, quỹ đầu tư hạ tầng nhà nước Nhật JOIN và Chính phủ Palau lập liên doanh điều hành sân bay quốc tế Palau, đồng thời tham gia vận hành sân bay Kumamoto và Shimojishima ở Nhật Bản.
Cuối tháng 7-2026, Sojitz cùng Vision Invest (Saudi Arabia) và Incheon International Airport Corporation (Hàn Quốc) ký hợp đồng nhượng quyền 35 năm để xây và vận hành sân bay quốc tế mới ở Tashkent, Uzbekistan. Tổng chi phí dự án dự kiến trên 2,5 tỉ USD, công suất tới 20 triệu khách mỗi năm và dự kiến mở cửa năm 2030. Sojitz nhận phần thu hút hãng bay và khai thác các mảng liên quan như cho thuê mặt bằng kinh doanh trong sân bay và phục vụ mặt đất.
Theo trang giới thiệu của Sojitz, tập đoàn đang mở rộng nguồn thu ở mảng sân bay bằng cách phối hợp các công ty trong tập đoàn, ở những dịch vụ như phục vụ mặt đất, bốc xếp hàng hóa, bán lẻ và suất ăn.
Bán lẻ và suất ăn cũng là hai mảng lớn trong hệ thống Taseco Airs, và Sojitz đã có mối liên hệ với Taseco Airs từ trước thương vụ. Cầu nối là JALUX Inc., doanh nghiệp bán lẻ và dịch vụ sân bay của Nhật đang vận hành 83 cửa hàng tại 24 sân bay tính tới tháng 4-2026.
Tại Việt Nam, JALUX là đối tác Nhật trong Công ty TNHH hàng miễn thuế Jalux Taseco, liên doanh mang về 22,3% doanh thu của Taseco Airs năm 2025.
Ngoài JALUX, Sojitz có lịch sử dài ở Việt Nam. Nissho Iwai, tiền thân của Sojitz, mở văn phòng liên lạc tại Việt Nam từ năm 1986. Hiện Sojitz dựng một chuỗi thực phẩm gồm nhà bán sỉ hàng tiêu dùng Hương Thủy, công ty kho lạnh Newland Vietnam Japan và hợp tác mở chuỗi cửa hàng tiện lợi Ministop từ năm 2015.
Năm 2023, Sojitz mua toàn bộ Đại Tân Việt, nhà nhập khẩu và phân phối thực phẩm, nguyên liệu sữa, mạnh ở kênh khách sạn và nhà hàng. Trong báo cáo quý kết thúc ngày 30-6-2026, Sojitz cho biết lợi nhuận khối bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng tăng nhờ kinh doanh thuốc lá và mảng bán sỉ thực phẩm tại Việt Nam.
Tập đoàn cũng vận hành Khu công nghiệp Long Đức ở Đồng Nai, cách sân bay Long Thành 20 phút đi xe.
138 điểm kinh doanh của Taseco Airs trong các sân bay
Ở phía bên kia thương vụ, Taseco Airs là doanh nghiệp có 1.820 nhân viên. Tính tới cuối năm 2025, công ty có 138 điểm kinh doanh, theo báo cáo thường niên. Nội Bài đóng góp nhiều nhất với 43,2% doanh thu năm 2025, tiếp theo là Tân Sơn Nhất với 20,5% và Đà Nẵng với 18,8%. Phần còn lại đến từ Phú Quốc, Cam Ranh, Phú Bài và khách sạn À La Carte Đà Nẵng.
Mảng lớn nhất là bách hóa lưu niệm, với 61 cửa hàng mang thương hiệu Lucky Retail và Kadoo bán quà lưu niệm, đồ ăn đóng gói và đồ dùng cho chuyến bay. Bách hóa lưu niệm mang về 470 tỉ đồng năm 2025, chiếm 27,3% doanh thu. Đứng thứ hai là nhà hàng và đồ ăn nhanh với 54 điểm và doanh thu 390 tỉ đồng, gồm chuỗi Lucky Fastfood và thương hiệu đồ uống Sky của công ty con Hà Linh.
Hàng miễn thuế đứng thứ ba với 386 tỉ đồng, dù tới cuối năm 2025 mới có 8 cửa hàng tại Nội Bài, Đà Nẵng, Tân Sơn Nhất và Phú Quốc. Đây là phần việc của Jalux Taseco, liên doanh mà Taseco Airs nắm 51% vốn. Ngoài các nhãn hàng quốc tế, Jalux Taseco bán nhiều sản phẩm xuất xứ Nhật Bản như rượu mơ Choya, sake, bánh mochi và sô cô la Royce.
Tăng nhanh nhất trong năm 2025 là phòng chờ thương gia. Taseco Airs mở thêm 4 phòng chờ, trong đó 3 phòng ở Tân Sơn Nhất, đưa doanh thu phòng chờ từ 60,4 tỉ đồng của năm 2024 lên 210 tỉ đồng. Các phòng chờ mang thương hiệu của Vietcombank, Nam Á Bank và Techcombank, dành cho khách hàng ưu tiên của ba ngân hàng.
Bên cạnh đó, công ty còn khai thác khách sạn À La Carte Đà Nẵng với doanh thu 70,7 tỉ đồng và mảng quảng cáo trong sân bay với 46,7 tỉ đồng. Nhóm dịch vụ phi hàng không còn lại mang về 153 tỉ đồng, gồm đón tiễn, xe VIP, SIM điện thoại, thông tin du lịch và đóng gói hành lý tại nhà ga T3 Tân Sơn Nhất.
